Уэльстің сақталған графтығы: Клуйд тарихы

Кіріспе

Уэльстің сақталған округі

Клвид ( /k//l//uː//ɪ//d/ KLOOid) – Уэльстің сақталған округі, елдің солтүстік-шығыс бұрышында орналасқан. Оның аты осы аймақтан өтетін Клвид өзенінен шыққан. Солтүстік жағында Ирландия теңізі, шығысында Англияның Чешир және оңтүстік-шығысында Шропшир графтықтары жатыр. Поуис және Гвинед оңтүстік және батыс жақтарда орналасқан. Клвид Ди өзені арқылы Мерсисайдпен теңіз шекарасын да бөліседі. 1974-1996 жылдар аралығында одан сәл өзгеше аумақта округтік кеңес болды, жергілікті басқару функциялары алты аудандық кеңеспен бірлесіп атқарылды. 1996 жылы Клвид таратылды, орнына Конви округі, Денбигшир, Флинтшир және Врексам округі құрылды. Осы қайта ұйымдастыру барысында «Клвид» сақталған округ мәртебесін алды, ал атауы кейбір ресми іс-шараларда қолданыла берді. Солтүстік-шығыс Уэльстің бұл аймағында тарихқа дейінгі дәуірден бері адамдар қоныстанған. Римдіктер Конви өзеніндегі бродының жанына бекініс салған, ал нормандықтар мен уэльстіктер бұл аумақ үшін күрескен. Олар алға және кері жылжу кезінде стратегиялық маңызға ие жерлерге қамалдар салған, бірақ соңында Англия жеңіске жетті және Эдуард I 1282 жылы елді бағындырды. 1535 жылғы Уэльс заңдары актісі Уэльстің ағылшын тәжіне қосылуын және ағылшын заңдарына бағынуын бекітті. Дәстүрлі түрде, осы Уэльс аймағының экономикасының негізгі саласы – ауыл шаруашылығы болды, бірақ өнеркәсіптік революция кезінде Солтүстік Уэльс көмір кеніші дамыды, ал Ди сағасы және Врексам маңындағы шығыс Клвидтің бір бөлігі өнеркәсіптік аймаққа айналды. 19 ғасырдың ортасында Честерден Солтүстік Уэльс жағалауына дейін салынған темір жол Ланкашир және Чеширдің қала тұрғындарына Солтүстік Уэльстің теңіз жағалауындағы қалаларға баруды жеңілдетті.

Тарих

Солтүстік Уэльсте ежелгі заманнан бері адамдар қоныстанған. Римдіктер Ұлыбританияға жеткен кезде, қазіргі Клвид аймағын кельттік десеангли тайпасы мекендеген. Олар Клуидиан таулары арқылы созылған төбелер тізбегінде тұрды, ал олардың тайпалық астанасы Конви өзенінің маңызды арқауындағы Кановиум болды. Шамамен 75 жылы римдіктер бұл жерді басып алды және мұнда өздерінің бекінісін салды. Ұлыбританияның барлық аумағы көп ұзамай олардың бақылауына көшті. 410 жылы римдіктер Ұлыбританиядан кеткеннен кейін Гвинед және Повис мемлекеттері бұл аймақты басқарды. 800 жылдан бастап бірнеше династиялық некелер Родри Маурдың Гвинед және Повис патшалықтарын мұраға алуына әкелді. Оның қайтысынан кейін бұл патшалық үш ұлының арасында бөлінді және одан әрі қақтығыстар болды: тек уэльстік шайқастар ғана емес, сонымен қатар даниялықтар мен сакстардың көптеген шабуылдары жасалды. Нормандардың Англияны жаулап алуы бастапқыда Солтүстік Уэльске көп әсер етпеді. Бірақ 13 ғасырда Ди өзенінің бойындағы Честер қаласы елге қарсы кезекті науқандардың базасына айналғанда жағдай өзгерді. Клвид жағалау жазығы негізгі басып кіру жолы болды, және осы шабуылдарға көмектесу үшін онда бірнеше қамалдар салынды. Флинт және Руддлан қалалары осы кезеңде салынды және 1282 жылы Англияның Эдуард I Солтүстік Уэльсті жаулап алғанда салынған алғашқы қамалдар болды. Осыдан кейін уэльс князьдерінің үстемдігі аяқталды және Уэльс Англияға қосылды. Бұл аймақ 1216-1536 жылдар аралығында Уэльс княздығы деп аталды. 1301 жылдан бастап солтүстік және батыс Уэльстегі тәждің жерлері Англияның мұрагерінің иелігіне кірді, оған «Уэльс принці» деген атақ берілді. 1535 жылғы Уэльс заңдарына сәйкес, Уэльс ағылшын тәжімен толықтай біріктірілді және ағылшын заңдарына бағынды. Осы аймақтағы Бершамдағы Бершам темір зауыты технологиялық прогрестің алдыңғы қатарында болды және өнеркәсіпші Джон Уилкинсонның жаңа процестерді ойлап тапқан алғашқы жұмыс орны ретінде танымал болды. Уильямс Винн отбасы монастырлар таратылғаннан кейін байыды және Клвидте қорғасын, қалайы және мыс, сондай-ақ астық және ағаш сияқты ресурстарға ие болған кең аумақтарға ие болды.

North Wales has had human settlements since prehistoric times. By the time the Romans reached Britain, the area that is now Clwyd was occupied by the Celtic Deceangli tribe. They lived in a chain of hill forts running through the Clwydian Range and their tribal capital was Canovium, at an important crossing of the River Conwy. This fell to the Romans, who built their own fort here, in about AD 75; and the whole of Wales was soon under their control. After the Roman departure from Britain in AD 410, the successor states of Gwynedd and Powys controlled the area. From about 800 onwards, a series of dynastic marriages led to Rhodri Mawr inheriting the kingdoms of Gwynedd and Powys. After his death, this kingdom was divided among his three sons and further strife followed: not only Welsh battles were fought, but there were also many raids by Danes and Saxons. The Normans conquest of England at first had little effect on North Wales. This was to change as the city of Chester on the River Dee became the base for successive campaigns against the country in the 13th century. The coastal plain of Clwyd was the main invasion route, and a number of castles were built there to assist these advances. The castles at Flint and Rhuddlan date from this period, and were the first to be built by Edward I of England in North Wales during his successful conquest in 1282. After this, the rule of the Welsh princes was at an end and Wales was annexed to England. This area was known as the Principality of Wales from 1216 to 1536. From 1301, the Crown's lands in north and west Wales formed part of the appanage of England's heir apparent, who was given the title "Prince of Wales". Under the Laws in Wales Act 1535, Wales became permanently incorporated under the English Crown and subject to English law. The Bersham Ironworks at Bersham, in the same area, was at the forefront of technological advances and was most famous for being the original working site of the industrialist John Wilkinson who invented new processes for boring cannons. The Williams Wynn family of Wynnstay had become rich after the dissolution of the monasteries and owned vast estates in Clwyd with resources including lead, tin and copper as well as corn and timber.

География

Клауд Уэльстің солтүстік-шығыс бұрышында орналасқан. Солтүстік жағынан Ирланд теңізімен, батыс жағынан Гвинед және Поуис графтықтарымен, оңтүстік-шығыс және шығыс жағынан Шропшир және Чешир графтықтарымен шектеседі; шығыс шекарасының көп бөлігі Ди өзені мен оның сағасының бойымен өтеді. Аймақтағы басқа да ірі өзендер – Ди өзенінің саласы Алин өзені, Клвид өзені және батыстағы Конви өзені. Солтүстік жағалау аймағы туризм үшін жақсы дамыған, онда Лланддуно, Колвин шығанағы, Колвин, Абергеле, Рил және Престатин сияқты көптеген курорттар бар. Солтүстік-шығысында Ди сағасының жанындағы жазық даласы – Дисдейд орналасқан, ал Клаудтың осы бөлігі өнеркәсіптік өндіріс үшін кеңінен дамыған. Врексам маңындағы және Честерге жақын маңыраудағы елді мекендер де тығыз салынған. Оның батысында батысқа қарай тік беткейлі таулы жота – Клаудиан жотасы орналасқан. Бұл төбелердің ең биік нүктесі – Моэль-Фаму, биіктігі 555 метр (1820 фут). Солтүстік-орталық бөлігі – кең Клвид аңғары, және ең жақсы егістік жерлер осы жерде. Оның оңтүстігіндегі жер биік және құнарлы, Денбиг Моорс және Бервин таулары осы аймақта орналасқан. Орталық және батыс бөліктері жағалау аймағы мен шығысқа қарағанда көбінесе ауылдық, ал батыс бөлігінде Сноудония ұлттық паркінің бір бөлігі орналасқан. 2003 жылғы шекара өзгерістерінен кейін жағалауы Флинтширдегі Ди сағасынан Лланфайрфеханға дейін созылды. Клауд тарихи Флинтшир графтығының толық бөлігін және Денбигширдің көп бөлігін қамтиды. 2003 жылдан бері ол тарихи Каернарфоншир графтығында орналасқан Аберконвидің бұрынғы ауданына және тарихи Мерионшир графтығындағы бұрынғы Эдейрнион ауылдық округіне де кіреді. Минера әктас кеніштері бір кезде Солтүстік Уэльстегі ең ірі әктас өңдеу кәсіпорны болған. Кейін жол салуға арналған тас қазылып алынды, бірақ 1992 жылы кеніштер жабылды. Солтүстік Уэльс көмір кеніштеріндегі көмір өндіру ХХ ғасырдың екінші жартысында тоқтатылды, бірақ бұл аймақта жұмыспен қамтудың маңызды көзі болды. Өнеркәсіптік Шығыс Клаудта өндірілетін негізгі өнімдерге әуе кемелерінің құрамдас бөліктері (Airbus), қозғалтқыштар (Toyota), қағаз (Shotton Paper) және болат өңдеу кіреді, ал Мостин порты теңіздік жел электр станцияларын салуға және қолдауға арналған. Ауыл шаруашылығы, негізінен мал шаруашылығы, дәстүрлі түрде орталық және батыс бөліктердегі негізгі қызмет болып табылады. Клвид аңғарында ірі және шағын шаруашылықтар, сондай-ақ сүт өнімдерінің дамыған секторы бар. Көптеген қалаларда мал базарлары бар, ал ауыл шаруашылығы саласы ауыл шаруашылығы техникасын сатушыларға, ветеринарларға, жем-шөп саудагерлеріне, мердігерлерге және ауыл шаруашылығымен байланысты барлық қосымша кәсіптерге көмек көрсетеді. Қой шаруашылықтары мен таспен қоршалған кішкентай егістік жерлері бар биік аймақтар туристерді қызықтырады, ал пайдаланылмаған шаруашылық ғимараттары көбінесе жалдауға берілетін тұрғын үйлерге айналдырылады, ал шаруашылық үйлері қонақ үй қызметтерін ұсынады. XIX ғасырдың ортасында жағалауға теміржол келгеннен кейін Мерсисайдтан саяхат жеңілдеді, бұл туризмнің өркендеуіне әкелді, теңіз жағалауындағы қалалардағы пансионаттар қалалық келушілерге тамақ пен жатын орын ұсынды. Соңғы кезде автокөлікпен жүретін тұрғын үйлер мен демалыс ауылдары гүлденіп, "екінші үйлерге" иелік етушілердің саны артты. 2016 жылы Солтүстік Уэльстің экономикасын жандандыруға бағытталған бірнеше бастамалар қолға алынды. Оларға Дисдейдтегі бұрынғы Sealand әскери-әуе күштері базасының орнындағы Солтүстік қақпа жобасы және бұрынғы Rhyl жағажайы мен ойын-сауық паркінің қайта құру жобасы кіреді.

Clwyd is in the northeastern corner of Wales. It is bounded by the Irish Sea to the north, the Welsh preserved counties of Gwynedd to the west and Powys to the south, and the English ceremonial counties of Shropshire and Cheshire to the southeast and east respectively; much of the eastern boundary follows the course of the River Dee and its estuary. Other large rivers in the area include the River Alyn, a tributary of the Dee, the River Clwyd and the River Conwy in the west. The northern coastal strip is heavily developed for tourism and has many resorts, including Llandudno, Colwyn Bay, Colwyn, Abergele, Rhyl and Prestatyn. In the northeast lies Deeside, the coastal plain beside the Dee estuary, and this part of Clwyd is heavily developed for industry. The area around Wrexham and the commuter settlements close to Chester are also heavily built up. To the west of this is a ridge of mountains with a steep scarp slope to the west, the Clwydian Range. The highest point of these hills is Moel Famau at 1820 feet (555 m). The north central part is the broad Vale of Clwyd, and the best agricultural land lies here. To the south of this, the land is much higher and more rugged, the Denbigh Moors and the Berwyn range are here. The central and western parts are much more rural than the coastal area and the east, with part of the Snowdonia National Park lying in the western part. Since the 2003 boundary changes, its coastline has extended from the Dee Estuary in Flintshire through to Llanfairfechan. Clwyd consists of the whole of the historic county of Flintshire, and most of Denbighshire. Since 2003 it has also included the former district of Aberconwy, which lies in the historic county of Caernarfonshire, and also the former Edeyrnion Rural District in the historic county of Merionethshire. The Minera Limeworks were once the largest lime workings in North Wales. Later, road building stone was extracted but the quarries closed in 1992. Coal mining in the North Wales Coalfield ceased in the second half of the twentieth century but used to be a large source of employment in the area. The main products being manufactured in industrial east Clwyd include aircraft components (Airbus), engines (Toyota), paper (Shotton Paper) and steel processing, and the port of Mostyn builds and supports offshore windfarms. Agriculture, largely based on livestock, has traditionally been the main occupation in the central and western parts. There are a mix of large and small farm businesses, and a thriving dairy sector in the Vale of Clwyd. Many of the towns have livestock markets and the farming industry supports farm machinery merchants, vets, feed merchants, contractors and all the ancillary trades connected with agriculture. The upland areas with their sheep farms and small, stone walled fields are attractive to visitors, and redundant farm buildings are often converted to self catering accommodation while the farmhouses themselves supply bed and breakfast opportunities. The arrival of the railway on the coast in the mid nineteenth century opened up travel from Merseyside and caused a boom in tourism, with guesthouses in seaside towns offering board and lodging for the urban visitors. More recently caravan sites and holiday villages have blossomed and there has been an increase in the ownership of "second homes". Various initiatives designed to boost the economy of North Wales are being attempted in 2016. These include the Northern Gateway project on the former Sealand RAF site on Deeside, and a redevelopment project for the former Rhyl seafront and funfair.

Әкімшілік тарихы

1958 жылы құрылған Уэльстің жергілікті басқару комиссиясы алғаш рет Гламорган мен Монмутширден тыс әкімшілік округтерді толыққанды біріктіруді ұсынды, сонымен қатар шекараларды кең ауқымда өзгертуді қарастырды; алайда, сол кездегі Тұрғын үй және жергілікті басқару министрі сэр Кит Джозеф есепті қабылдамауға шешім қабылдады, себебі Англияда округтерді біріктіру ұсыныстары бұрын қолдау таппаған. 1967 жылы, үкімет ауысқаннан кейін, Уэльс мемлекеттік хатшысы Кледуин Хьюз бірігу идеясын жаңартқан ақ парақ жариялады, бірақ бұрынғы есепте ұсынылған шекаралық өзгерістердің орнына, әр округті жеке қарастырды. Есепте Денбигшир, Флинтшир, Кернарфоншир, Мерионетшир және Англсиді біріктіретін жаңа Гвинед құру ұсынылды. Ақ парақта «Уэльсте шұғыл әрекет ету қажеттілігі ерекше маңызды» делінген, сондықтан мәселе Англиядағыдай Корольдік комиссияға жіберілмеді. Оппозиция жаңа кеңестің тым үлкен екенін сынады, ал 1968 жылдың қараша айында жаңа Мемлекеттік хатшы Гвинед екіге бөлінетінін жариялады. Бұл түзетілген ұсыныс 1970 жылдың наурыз айында жарияланған тағы бір ақ парақта жалғастырылды, бірақ бұл кеңестердің төменде аудандық кеңестері жоқ біртұтас билік органдары болып табылатынын көрсетті. Келіп жатқан консервативтік үкімет 1971 жылдың ақпанында жарияланған консультативтік құжатта екі деңгейлі жергілікті басқаруды қайта жандандырды, бұл да сол жоғарғы деңгейлі шекараларды сақтады. Жергілікті факторларға байланысты қолданыстағы шекараларға шағын түзетулер енгізілгеннен кейін, 1972 жылғы жергілікті басқару туралы заң Флинтширді Денбигширдің көп бөлігімен, сондай-ақ Мерионетширден Эдейрнион ауылдық округімен біріктіре отырып, Клвидті құрды. 1970 жылғы ақ парақ Клвид атауын Клвид өзені мен Клвид тауларына сілтеме жасай отырып енгізді; Клвид – ежелгі патшалықтан атын алған жалғыз жаңа Уэльс округі. Екінші деңгейдегі жергілікті басқару мақсатында Клвид алты ауданға бөлінді: Алин және Дисайд, Колвин, Делин, Глиндүр, Руддлан және Врексам Мейлор, олардың әрқайсысын аудандық немесе қалалық кеңес басқарды. Клвид округі кеңесінің елтаңбасы 1974 жылдың желтоқсанында бекітілді. Қалқанның, гербтің және ұранының дизайнында Флинтшир мен Денбигширдің бұрынғы кеңестерінің қаруларынан алынған элементтер бар. Жасыл және ақ толқын Клвид аңғары мен екі бөліктің арасында жатқан Клвид тау жотасын көрсетеді. Крест пен шоқтар Флинтширдің қалқанынан алынған, ол Эдвин Тгеинглдің дәстүрлі қаруларын қамтиды, ал Пуаистің ханзадалары Фадогтың қара арыстаны Денбигширдің қалқанынан алынған. «Tarian Cyfiawnder Duw» деген ұран «Әділдіктің қалқаны – Құдай» деп аударылады. 1994 жылғы жергілікті басқару (Уэльс) заңы бойынша Клвид округі кеңесі мен оның аудандары таратылды, ал жергілікті басқару Флинтшир, Рексем округі, Денбигшир және Конвидің бір бөлігімен (кейбір шағын қауымдастықтар Поуиске көшіп бара жатқан) төрт біртұтас билік органдарымен алмастырылды. Заң округті де таратып, «округ» термині 1994 жылғы заңда құрылған «негізгі аумақтармен» синоним болады деп мәлімдеді. Алайда, Заң 1972 жылғы заңмен құрылған сегізге негізделген «сақталған округтер» жиынтығын құрды. Бұл сақталған округтер, ағылшын рәсімдік округтеріне ұқсас, лейтенанттық және шривальттіқ сияқты мақсаттар үшін сақталды. Клвид округі кеңесі мен оның алты ауданы 1996 жылдың 1 сәуірінде түнгі жарты сағатта жұмысын тоқтатты, ал жергілікті басқару дереу Конви, Денбигшир, Флинтшир және Рексемнің жаңа негізгі аумақтарына берілді. Алайда, бір атаумен аталғанымен, Флинтшир мен Денбигширдің шекаралары тарихи округтерден едәуір ерекшеленді. Тарихи Флинтширдің округтік жазбалары Клвид жазба кеңсесінің Хаварден бөлімшесінде сақталған, ал тарихи Денбигширдің жазбалары Рутин бөлімшесінде сақталған, сондықтан жазбаларды бөлуде қиындықтар тумады. Клвидтің сақталған округі Клвид округі кеңесі таратылған күні күшіне енді. Сақталған округ 1974-1996 жылдардағы округке ұқсас болды, бірақ жергілікті басқару шекараларының өзгеруіне сәйкес бірнеше шағын өзгерістер болды, Лланрхейдр мен Мокнант, Ллансилин және Ллангедвин қауымдастықтары Клвидтен Поуиске көшірілді.

The Local Government Commission for Wales set up in 1958 was the first to recommend wholesale amalgamation of the administrative counties outside Glamorgan and Monmouthshire, with extensive boundary changes; however the then Minister of Housing and Local Government Sir Keith Joseph decided not to accept the report, noting that county amalgamations in England had been highly unpopular when proposed. In 1967, after a change of government, the Secretary of State for Wales Cledwyn Hughes published a white paper which revived the idea of amalgamation, but instead of the boundary changes proposed in the previous report, treated each county as a whole. The report recommended a single new Gwynedd incorporating Denbighshire, Flintshire, Caernarfonshire, Merionethshire and Anglesey. The white paper stated that "the need for early action is particularly urgent in Wales", and so the issue was not referred to a Royal Commission as in England. Opponents criticised the proposed new council for being too large, and in November 1968 a new Secretary of State announced that Gwynedd would be divided into two. This revised proposal was continued in a further white paper in March 1970, although this proposed that the councils be unitary authorities which would have no district councils below them. The incoming Conservative government resurrected two tier local government in a consultative document published in February 1971, again with the same upper tier boundaries. Some minor changes having been made to the existing boundaries due to special local factors, the Local Government Act 1972 duly created Clwyd as a merger of Flintshire with most of Denbighshire, along with the Edeyrnion Rural District from Merionethshire. The 1970 white paper had introduced the name of Clwyd by reference to the River Clwyd and the Clwydian range of hills; Clwyd was the only new Welsh county which did not take its name from an ancient kingdom. For second tier local government purposes, Clwyd was divided into six districts: Alyn and Deeside, Colwyn, Delyn, Glyndŵr, Rhuddlan and Wrexham Maelor, each being operated by a district or borough council. Clwyd County Council's coat of arms was granted in December 1974. The design of the shield, crest and motto includes elements taken from the arms of the former councils of Flintshire and Denbighshire. The green and white wave represents the Vale of Clwyd and the Clwydian Range lying between the two parts. The cross and choughs come from Flintshire's shield, which itself incorporated the traditional arms of Edwin of Tegeingl, while the black lion of the Princes of Powys Fadog is taken from Denbighshire's shield. The motto, Tarian Cyfiawnder Duw can be translated as "The shield of Justice is God". Clwyd County Council and its districts were abolished by the Local Government (Wales) Act 1994, and local government would be replaced by the four unitary authorities of Flintshire, Wrexham County Borough, Denbighshire, and parts of Conwy (along with some smaller communities moving to Powys). The Act also abolished the County, and states the term "county" would be synonymous with the "principal areas" created by the 1994 Act. However the Act then created a further set of "preserved counties", which were based on the eight created by the 1972 Act. These Preserved Counties, similar in respect to English Ceremonial counties, would be retained for a variety of purposes, including lieutenancy and shrievalty. Clwyd County Council and its six districts ceased operations at midnight on 1 April 1996, and local government was immediately transferred to the new principal areas of Conwy, Denbighshire, Flintshire and Wrexham. However, although bearing the same names, the boundaries of Flintshire and Denbighshire were substantially different from those of the historic counties. As it happened, the county records for historic Flintshire had been retained at the Hawarden branch of the Clwyd Records Office while those for historic Denbighshire had continued to be held at the Ruthin branch, so there was no problem in segregating the records. The Preserved County of Clwyd came into effect on the same day that Clwyd County Council was abolished. The preserved county was almost identical to the 1974–96 county, but had a few minor changes in line with changes to local government boundaries, the communities of Llanrhaeadr ym Mochnant, Llansilin and Llangedwyn being transferred from Clwyd to Powys.

2003 жылғы шекараны қайта қарау

2003 жылы Клвидтің шекарасы Каувидің қалған бөлігін (бұрын Гвинендтің құрамында болған) қамту үшін өзгертілді, бұл Уэльс бойынша сақталған округтерді қайта ұйымдастырудың бір бөлігі болды, осылайша сақталған округтердің шекаралары тек қазіргі негізгі аумақтарды қамтитын болды. Бұл Аберконви ауданы сияқты кейбір аудандардың бұрын басқарылмаған сақталған округке көшірілуіне әкелді, сондықтан сақталған округтің шектеулі мәртебесіне байланысты бұл өзгерістер көбінесе жарияланбады. Шекара комиссиясы сегіз сақталған округті сақтап, 2003 жылы олардың шекараларын қолданыстағы негізгі аумақтардың шекараларымен сәйкес келу үшін өзгертті. 2003 жылғы келісім Лланддуно және Конви сияқты қалаларды Клвид сақталған округінің құрамына енгізді. Сондай-ақ, Клвид Поуис археологиялық қоры – Уэльстің барлық аймағын қамтитын төрт археологиялық қордың бірі. Клвид округінің дартс қауымдастығы турнирлер ұйымдастырады және округтер аралық матчтарға қатысады. Clwyd East Football League 2011 жылы Уэльс футболының бесінші лигасы деңгейінде Солтүстік-Шығыс Уэльс аймағын ұсыну үшін құрылды. Кейіннен ол Солтүстік-Шығыс Уэльс футбол лигасы болып өз атауын өзгертті. Clwyd Pension Fund – Clwyd County Council-ден мұрагерлік еткен жергілікті мемлекеттік зейнетақы схемасы, қазір Урексим, Флинтшир және Денибишир унитарлық округтері мен бұрынғы аудандарға зейнетақы қызметтерін ұсынады. Клвид лорд-лейтенантының лауазымы, Уэльстің басқа жеті сақталған округтері сияқты, монархтың жеке өкілі ретінде сақталады. Қазіргі лорд-лейтенант – Генри Джордж Фетерстонхоу, ол 2013 жылы тағайындалды.

Көрнекті орындар

Понтцейнлейт су құбыры 1805 жылы Томас Телфорд салған және Ұлыбританиядағы ең үлкен су құбыры болып табылады; ол Ди өзені арқылы Лланголен каналын өткізеді және азаматтық инженерлік шедевр саналатын Әлемдік мұра нысаны болып табылады. Клаудиан таулары мен Ди аңғары – Уэльстің барлық аймақтарындағы бес ерекше табиғи сұлулық аймағының бірі. Денбиг, Колвин және Рутин – тарихи қалалар, ал Лланголенде жыл сайын шілде айында Лланголен халықаралық музыкалық фестиваль өтеді. Гоп – неолиттік төбе, Ұлыбританиядағы екінші ең үлкен құрылыс, одан тек Сильбури Хилл ғана үлкен. Кейр Дрейвин – Клвидтегі темір дәуіріне жататын көптеген төбелік бекіністердің бірі, бұл аймақта мыңдаған жылдар бойы адамдар тұрғанын көрсетеді. Maen Achwyfan кресі – кельт және викингтердің белгілерін бейнелейтін 10 ғасырдағы оюлы дөңгелек крест. Ал Эрддиг Холл – мәртебелі үй, екеуі де Ұлттық трастқа тиесілі. Клаудтағы басқа да әдемі сарайларға Тревор Холл, Фенол Фуар, Бодельвейддан кіреді, ал Плас Мавр мен Аберконви үйі Конвидегі тарихи қалалық үйлер. Конвидеде сондай-ақ әлемдегі алғашқы аспалы көпірлердің бірі – Конви аспалы көпірі орналасқан.

Көлік

Солтүстік Уэльс жағалау желісі – Крюден Холихедке дейінгі темір жол желісі, оған Уэльс көлігі және Аванти Батыс жағалауы қызметтері көрсетіледі. Крюден шығатын пойыздар Честерден өтеді, Ди өзенінен Уэльске өтеді және Шоттон, Флинт, Престатин, Рил, Колвин-Бэй, Лландудно, Конви және Бангор сияқты станциялар арқылы Холихедке дейін жалғасады, ал онда Ирландияға паром қызметі бар. Жолаушылар Шоттон станциясында Врексхемді Вирал түбегіндегі Бидстонмен байланыстыратын Бордерлендс желісіне ауыса алады. Конви аңғары желісі Лландудно Джанкшн станциясын Бетс-и-Коед арқылы Blaenau Ffestiniog-қа жалғастырады және негізінен Деганвидегі шиферді теңіз арқылы экспорттау үшін жүк тасымалына арналған желі ретінде салынған. Бұл көптеген талап бойынша тоқтаулары бар көрнекті маршрут. Шрусбери–Честер желісі солтүстікке Честерге және оңтүстікке қазіргі округтің басқа станцияларына және Клвидке жалғасады. A55 екі қабатты тас жолы Честерден Сент-Асаф арқылы Солтүстік Уэльс жағалауындағы Абергельге дейін өтеді, содан кейін ол Конви мен Бангор арқылы темір жол желісіне параллель жүріп, Холихедте аяқталады. A483 Wrexham-ді солтүстікке Честермен, ал оңтүстікке Руабон мен Чиркпен байланыстырады. A548 Chester-ден Abergele-ге дейін Deeside арқылы және жағалау бойымен өтеді, содан кейін жағалаудан шығып, Лланрвст қаласында аяқталады. Лондоннан басты жол – A5, ол Клвидке Чирк қаласынан кіріп, солтүстік-батысқа қарай Лланголен, Корвен және Бетс-и-Коед арқылы өтіп, A55-ке қосылып, Бангорда аяқталады. A543 Денбиг Моорс арқылы оңтүстік-шығыстан солтүстік-батысқа қарай өтеді, ал A525 Рутинді Сент-Асафпен байланыстырады. Ірі елді мекендер арасында жергілікті автобус қызметтері жұмыс істейді. Arriva Buses Wales компаниясының бірнеше бағдарлары Честер мен Холихед арасындағы басты жағалау жолымен жүреді, жағалаудағы курорттарды байланыстырады. Басқа бағдарлар: Лландунодан Лланрвстке және Бетс-и-Коедке Конви мен Долгаррог арқылы; Рилден Денбигке; Врексхемнен Честерге; және Врексхемнен Молдқа.