Пассамакводди – ежелгі американдық халық, Нью-Брансуик пен Мэн аймағында қоныстанған. Вабанаки конфедерациясының құрамында, тарихы мен мәдениеті зерттеледі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Этностық топ
Ethnic group
Пассамакуодди (Passamaquoddy: Peskotomuhkati, Көпше түрі: Peskotomuhkatiyik) – Солтүстік Американың солтүстік-шығысында өмір сүретін Түпкі Америкалық/Бірінші Ұлттар халқы. Олардың дәстүрлі отаны, Пескотомухкатикук, Канаданың Нью-Брансуик провинциясы мен АҚШ-тың Мэн штатының арасында орналасқан, бұл аймақ Таң аймағы деп аталады. Олар Вабанаки конфедерациясының құрамына кіретін халықтардың бірі. Мэн штатындағы Пассамакуодди тайпасы федералдық деңгейде мойындалған тайпа. Канададағы Пассамакуодди халқының ұйымдасқан үкіметі бар, бірақ олардың Бірінші Ұлттар мәртебесі ресми түрде бекітілмеген.
The Passamaquoddy (Passamaquoddy: Peskotomuhkati, Plural: Peskotomuhkatiyik) are a Native American/First Nations people who live in northeastern North America. Their traditional homeland, Peskotomuhkatikuk, straddles the Canadian province of New Brunswick and the U. S. state of Maine in a region called Dawnland. They are one of the constituent nations of the Wabanaki Confederacy. The Passamaquoddy Tribe in Maine is a federally recognized tribe. The Passamaquoddy people in Canada have an organized government, but do not have official First Nations status.
Этимология
"Пассамакуодди" атауы – бұл пассамакуодди тілінен алынған "пескотомухкати" (peskotomuhkati) сөзінің ағылшын тіліне бейімделуі, ал "пескотомухкати" – алгонкин тілдеріне тән преноун (преноун – тілдік ерекшелік) формасы, "пескотомухкат" (pestəmohkat) – олардың өздері қолданатын атауы, яғни эндоним. "Пескотомухкат" сөзі сөздік мағынасында "полокты шағатын адам" немесе "полок көп кездесетін жердің халқы" дегенді білдіреді, бұл балықтың олардың мәдениетіндегі маңыздылығын көрсетеді. Олар балық аулау үшін аулау немесе желі қолданудың орнына, найза қолданған. Пассамакуодди шығанағын Нью-Брансуик және Мэн штаттары бөліседі; оның аты ағылшын қоныс салушылар пассамакуодди халқынан алынған.
The name "Passamaquoddy" is an anglicization of the Passamaquoddy word peskotomuhkati, the prenoun form (prenouns being a linguistic feature of Algonquian languages) of Peskotomuhkat (pestəmohkat), their endonym, or the name that they use for themselves. Peskotomuhkat literally means "pollock spearer" or "those of the place where pollock are plentiful", reflecting the importance of this fish in their culture. Their method of fishing was spear fishing, rather than angling or using nets. Passamaquoddy Bay is shared by both New Brunswick and Maine; its name was derived by the English settlers from the Passamaquoddy people.
Тарих
Пасамакудди тайпасының ауызша тарихы бар, ол қайың қабығына ою және петроглифтер сияқты визуалды бейнелермен толықтырылған. Алгонкин тілінде сөйлейтін, біріккен Уабанаки конфедерациясының тайпалары ішінде, олар Фанди шығанағы, Пасамакудди шығанағы және Мэн шығанағының жағалау аймақтарында, сондай-ақ Сент-Кройс өзені мен оның салалары бойында қоныстанған. Дәстүр бойынша, олардың қоныстануы маусымдық сипатта болған. Қыс айларында олар ішкі аймақтарға тарап, аң аулаған. Жазда жағалау мен аралдарда жиналып, теңіз жануарлары (морж, кит сияқты), моллюскалар, шаябақтар және балықтарды көптеп жинаған. 1800 жылдардан бастап еуропалықтар Пасамакудди тайпасын олардың бастапқы жерлерінен бірнеше рет қуғынға ұшыратқан. АҚШ Ұлыбританиядан тәуелсіздік алғаннан кейін, тайпа ресми түрде қазіргі Үндістер қалашығындағы резервациямен шектелді, ол Мэн штатының шығыс Вашингтон округінде орналасқан. Оның жер аумағы 97 км² және 2000 жылғы халық санауы бойынша 676 адам тұрады. Олар сонымен қатар шығыс Вашингтон округіндегі шағын Passamaquoddy Pleasant Point резервациясын басқарады, оның жер аумағы 1 км² (0,5 шаршы миль) және 2010 жылғы халық санауы бойынша 749 адам тұрады. Пасамакудди тайпасы Мэн штатының бес округінде резервациядан тыс жерлерде де қоныстанған. Бұл жерлердің жалпы аумағы резервациялардың аумағынан шамамен төрт есе үлкен. Олар солтүстік және батыс Сомерсет округінде, солтүстік Франклин округінде, солтүстік-шығыс Ханкок округінде, батыс Вашингтон округінде және шығыс және батыс Пенобскот округінде орналасқан. Бұл аймақтардың жалпы жер аумағы 373,888 км² (144,359 шаршы миль) құрайды. 2000 жылғы халық санауы бойынша, бұл жерлерде тұрғындар болған жоқ. Пасамакудди тайпасы Канаданың Нью-Брансуик провинциясындағы Шарлотта округінде де тұрады, онда олардың басшысы мен ұйымдасқан үкіметі бар. Олар Канадада жерге қатысты талаптарын белсенді түрде қозғайды, бірақ онда алғашқы ұлт ретінде заңды мәртебесі жоқ. Кейбір Пасамакудди тайпасының өкілдері қазіргі Сент-Эндрюс, Нью-Брансуик аумағындағы жерді қайтаруға тырысуда, оны олар Пасамакудди тайпасының ежелгі астанасы және зират орны – Қонаскамкук деп санайды.
The Passamaquoddy have an oral history supported with visual imagery, such as birchbark etching and petrographs prior to European contact. Among the Algonquian speaking tribes of the loose Wabanaki Confederacy, they occupy coastal regions along the Bay of Fundy, Passamaquoddy Bay, and Gulf of Maine, and along the St. Croix River and its tributaries. Traditionally, they had seasonal patterns of settlement. In the winter, they dispersed and hunted inland. In the summer, they gathered more closely together on the coast and islands, and primarily harvested seafood, including marine mammals, mollusks, crustaceans, and fish. Settlers of European descent repeatedly forced the Passamaquoddy off their original lands from the 1800s. After the United States achieved independence from Great Britain, the tribe was eventually officially limited to the current Indian Township Reservation, at , in eastern Washington County, Maine. It has a land area of 37.45 square miles (97 km2) and a 2000 census resident population of 676 persons. They also control the small Passamaquoddy Pleasant Point Reservation in eastern Washington County, which has a land area of 0.5 square miles (1 km2) and a population of 749, per the 2010 census. Passamaquoddy have also lived on off reservation trust lands in five Maine counties. These lands total almost four times the size of the reservations proper. They are located in northern and western Somerset County, northern Franklin County, northeastern Hancock County, western Washington County, and several locations in eastern and western Penobscot County. The total land area of these areas is 373.888 km2 (144.359 sq mi). As of the 2000 census, no residents were on these trust lands. The Passamaquoddy also live in Charlotte County, New Brunswick, Canada, where they have a chief and organized government. They maintain active land claims in Canada but do not have legal status there as a First Nation. Some Passamaquoddy continue to seek the return of territory now within present day St. Andrews, New Brunswick, which they claim as Qonasqamkuk, a Passamaquoddy ancestral capital and burial ground.
Халық және тілдер
Пасамакуоддидің жалпы саны шамамен 3576 адамды құрайды. 500-ге жуық адам, олардың көпшілігі, тіпті барлығы да 50 жастан асқан, Малисеет-Пасамакуодди тілінде сөйлейді, бұл тіл көршілес және туысқан Малисеет халқымен ортақ (диалектідегі шағын айырмашылықтардан басқа). Ол алги тілдер отбасының алгонкин тармағына жатады. Мэн университеті 2008 жылы Пасамакуодди сөздігін жариялады. Тіл үшін тағы бір көз – Passamaquoddy Maliseet Language Portal онлайн порталы, онда ағылшын және Пасамакуодди тілдерінде субтитрленген көптеген бейнежазбалар бар, онда ана тілінде сөйлейтін адамдардың әңгімелері тіркелген. Көптеген адамдар ағылшын тілін ана тілі ретінде қолданады. Канададағы Пасамакуодди халқы Мэндегіге қарағанда әлдеқайда аз болғанымен, ресми құрылымы мен басшысы Хью Акаги бар. Халықтың көп бөлігі француз және ағылшын тілдерінде сөйлейді. Канада үкіметі оны бірінші ұлт ретінде мойындамайды. 2004 жылы бас Акагиге Сент-Круа аралына француздықтардың қоныс аударуының 400 жылдығын тойлау шараларында Пасамакуоддиді өкілдік етуге уәкілдік берілді (Жаңа әлемдегі француздықтардың алғашқы тұрақты қонысы). Бұл үкімет тайпаны белгілі бір деңгейде мойындағанын көрсетеді және ресми мойындау бойынша жұмыс істелуде.
The total Passamaquoddy population is around 3,576 people. About 500 people, most if not all over the age of 50, speak the Maliseet Passamaquoddy language, shared (other than minor differences in dialect) with the neighboring and related Maliseet people. It belongs to the Algonquian branch of the Algic language family. The University of Maine published a comprehensive Passamaquoddy Dictionary in 2008. Another resource for the language is the online Passamaquoddy Maliseet Language Portal, which includes many videos, subtitled in English and Passamaquoddy, of native speakers conversing in the language. Most of the people speak English as their first language. While the Passamaquoddy population in Canada is much smaller than that in Maine, it has a formal structure and a chief, Hugh Akagi. Most of its people speak French and English. It is not recognized by the Canadian government as constituting a First Nation. In 2004, Chief Akagi was authorized to represent the Passamaquoddy at events marking the 400th anniversary of French settlement of St Croix Island (the first French effort at permanent settlement in the New World). This indicates that the government had acknowledged the tribe to some extent, and progress is being made in formal recognition.
Мэн штатының ерекше саяси мәртебесі
Пасамакуодди және көршілес Пенобскот тайпалары Мэн штатында ерекше саяси мәртебеге ие. Екі тайпаның өкілдеріне де Мэн штатының Өкілдер палатасына дауыс беру құқығы жоқ өкілді жіберуге рұқсат беріледі. Бұл өкілдер дауыс бере алмаса да, американдық үндістердің мәселелеріне қатысты кез келген заң жобасын ұсынуға және басқа да кез келген заң жобасын бірлесіп ұсынуға құқылы.
The Passamaquoddy, along with the neighboring Penobscot, are given special political status in Maine. Both groups are allowed to send a nonvoting representative to the Maine House of Representatives. Although these representatives cannot vote, they may sponsor any legislation regarding American Indian affairs, and may co sponsor any other legislation.