Кіріспе

1324 1325 1326

1325 жыл (MCCCXXV) – Юлиан күнтізбесі бойынша сейсенбіде басталатын кәдімгі жыл.

Сәуір Маусым

20 сәуір – Шотландияның күзетшісі, Баденохтың Джон Комин III-нің қызы Елизавета де Комин 1324 жылы ұрланып, Пирбрайтта Англияда тұтқындалғаннан кейін Англиядағы Пейнсвик және Гудрич қамалындағы мүліктеріне құқығын Хью Деппенсерге беруге мәжбүр болды. 5 мамыр – Истрия шекарасы белгіленді, Адриатика теңізіндегі Италияның даулы территорияларының шекарасы (қазіргі Хорватия Республикасының бөлігі) және Аквилея, Гориция және Венеция Республикасының тәуелсіз итальян мемлекеттері арасындағы келісім расталды. Құжат үш тілде (латын, неміс және хорват тілдерінде) жарияланды. 10 мамыр – Папа Иоанн XXII Неаполь патшасы Робертке және Калабрия герцогы Карлға папалық бұйрық шығарып, Неапольдегі Фратичелли және олардың басшысы Фра Энрико да Севаның түрмеге қамалуын талап етті. Роберт пен Карл бұл талапты және бірнеше кейінгі ескертулерді елемеді. 20 мамыр – Михаил Чезенаның басшылығымен Михайлиттер, Рим-католик шіркеуінде кедейлік серті мәселесіндегі келіспеушіліктерге байланысты ерестікпен айыпталған Рухани францискандардың француз тармағы, Францияның Лион қаласында жиналып, шіркеумен келісуге және Папа Иоанн XXII-ге ешқандай құрметсіздік көрсетпеуге келісті. 5 маусым – Германияның Штутгарт қаласында Ульрих III әкесі Эберхард I қайтыс болғаннан кейін Вюртемберг графы болды. 14 маусым – (2 Ражаб 725 хижри жылы) Марокколық ғалым және саяхатшы Ибн Батута туған қаласы Танжерден Меккеге хаж сапарына шықты. Жолда ол Тлемсен, Бежая және Тунис қалаларына сапар шекті, онда екі ай тұрды. Қауіпсіздік үшін Ибн Батута тонау қаупін азайту мақсатында керуенге қосылды. Сапар барысында ол Сфакста әйел алды, бірақ оның әкесімен туындаған дауға байланысты оны тастап кетті. Ол қазіргі заманға дейінгі кез келген саяхатшыдан гөрі көп жерді аралап, келесі 30 жылда шамамен 117 482 км (73 000 миль) жол жүрді, бұл 15 ғасырдағы Чжэн Хэге қарағанда екі есе көп, ал 14 ғасырдағы Марко Полодан үш есе алыс сапар болды. 22 маусым – Гранада сұлтаны Исмаил испан Кастилия Корольдігінің Мартос қаласын қоршауға алды, бірақ екі аптадан кейін қаланы тонаған әскерлерін бақылаудан шығарды.

шілде - қыркүйек

8 шілде – (26 Раджаб 725 жылы) 9 жылдық билік еткеннен кейін Сұлтан Исмаил I өзінің Альгамбра сарайында қаза табады. Шабуыл жасағандар қолға түсіріліп, жазаланады. Исмаилдің орнын 10 жасар ұлы Мұхаммед IV басады, ол Гранада әмірлігінің жаңа билеушісі атанды. Визир Мұхаммед ибн әл-Махруқ, вақил (немесе регент) ретінде, жас сұлтанның үкіметін бақылау үшін күреске түседі. 7 тамыз – Варей шайқасы: 16 жасар Гвиг VIII, Виеннің жергілікті билеушісі (дофин), Сен-Жан-ле-Вейде Савойя әскерлерін жеңіп шығады. Шайқас барысында Бургундиялық атты әскердің шабуылы тойтарылып, Савойя лагеріне кері шегінуге мәжбүр болады. Варей гарнизонының көмегімен Гвиг лагерьді тонап, Оксер графы Иоанн I-ді тұтқынға алады. 11 тамыз – Валладолиде Альфонсо XI 14 жасқа толып, Кортес оны Кастилия патшасы ретінде толық билікке ие деп жариялайды. 12 қыркүйек – Эдуард II-ні Францияға бармауға оның бас кеңесшісі Хью Деппенсер аға көндіреді. Ол өзінің 12 жасар ұлы, Виндзор ханзадасы Эдуарды Парижге жіберіп, оның орнына құрмет көрсетуге шешім қабылдайды. Жас Эдуард аттанатын алдында оған Понтье графының құрметті атағы беріледі. Карл IV оған ағылшын Аквитаниясын алуға рұқсат береді. 21 қыркүйек – Франция патшайымы Изабелла, жер аударылған Роджер Мортимермен бірігіп, Эдуард II-ні тақтан түсіруді жоспарлайды. Дипломатиялық және әскери қолдауды күшейту үшін Изабелла Виндзор Эдуардын 12 жасар Филиппа Энольмен құдалайды. Ол Геннадий графы Вильгельмнің қызы, ол Францияның қайтыс болған королі Филипп III-тің немересі Валуалық Жаннаға үйленген. 24 қыркүйек – Уэльс ханзадасы Эдуард, әкесі Англия королі Эдуард II-нің атынан Франция королі Карл IV-ке құрмет көрсетеді.

Қазан желтоқсан

10 қазан – Король Эдуард II үш рудың өкілдерін (атты рыцарьлар өкілін қоса алғанда) Вестминстерде ағылшын Парламентінің отырысына шақырады, 18 қарашада оның әйелі, королева Изабелланың Франциядан оралмауы мәселесін талқылау үшін. 18 қазан – Король Эдуард II Папа Иоанн XXII-ге (сол кезде ол Францияның Авиньон қаласында болған) хат жолдап, королева Изабелланың Парижден үйіне оралмауына байланысты үлкен алаңдаушылық білдіреді. 15 қараша – Шелек соғысы: Солтүстік Италиядағы Запполино шайқасында, Киелі Рим империясының қолдауымен келген 7000 сарбаздық Гибеллиндер күші, Болонья маңында Папа Иоанн XXII жіберген, одан әлдеқайда көп (32000 сарбаздық) Гвельф әскерін жеңіске жетеді. Шайқас соңынан аймақтағы Гибеллиндердің ықпалы бекітіледі. 21 қараша – Мәскеудің Ұлы князі Юрий III Данилович, Владимирдің Ұлы князі Дмитрий Тверский (“Қорқынышты көздер” деген лақап атымен белгілі) қолынан қаза табады. Юрийдің інісі, Владимирдің Ұлы князі Иван I Данилович Калита, Юрийдің тағына мұрагер болып, Ресей халқының рухани астанасын Мәскеуге көшіреді, Митрополит Петрді оның епископтық орнын Киевтен көшіруге бағыттайды. Иван мен Петрдің ортақ шешімі Мәскеуді Ресейдің саяси орталығына айналдырады. 1 желтоқсан – Англия королі Эдуард II королева Изабелламен некесін сақтап қалу үшін соңғы әрекет жасап, оған Франциядан Англияға дереу оралуын бұйыратын хат жібереді, “Біз сізге жиі айттық, құрмет көрсетуден бұрын да, кейін де, сізбен бірге болуға қатты ниеттенгенімізді және сіздің ұзақ уақыт бойы жоқтығыңызға байланысты жүрегіміздің ауыр екенін жеткіздік” деп жазып, Роджер Мортимермен арадағы қарым-қатынасын білетінін және “барлық сылтаулар, кешігулер мен ақталулардан бас тартып, сіз бізге мүмкіндігінше асығып келіңіз” дейді. Ол оралудан бас тартады. 16 желтоқсан – Франция королі Карл IV-нің інісі және тақтың мұрагері Валуа графы Карл 55 жасында Ноген-ле-Руада қайтыс болып, оның ұлы Филипп тақтың мұрагері атанды.