Кіріспе

1989 жылы Джон Ирвингтің "Оуэн Мини үшін дұға" романы – американдық жазушы Джон Ирвингтің жетінші романы. 1989 жылы жарық көрген бұл кітапта Джон Уилрайт пен оның ең жақын досы Оуэн Минидің 1950-ші және 1960-шы жылдары Нью-Гэмпшир штатының шағын қаласында бірге өскен оқиғасы баяндалады. Джонның айтуынша, Оуэн көптеген жағынан ерекше бала; ол өзін Құдайдың құралы деп есептейді және өзіне болжамдаған тағдырын орындауға ұмтылады. Роман Гюнтер Грасс-тың ең әйгілі "Қалайы барабан" романына жасалған құрмет тең. Грасс Джон Ирвингке зор әсер еткен, сонымен қатар жақын досы болған. Екі романның басты кейіпкерлері – Оуэн Мини мен Оскар Матцераттың бастапқы әріптері бірдей, сондай-ақ олардың кейбір басқа да қасиеттері ұқсас, ал олардың тағдырларында белгілі бір параллельдер байқалады. Ирвинг осы ұқсастықты растаған. Дегенмен, "Оуэн Мини үшін дұға" романда жеке және бөлек сюжет желісі дамытылған.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Бұл оқиғаны Нью-Гэмпширдің бұрынғы азаматы Джон Уилурайт баяндайды. Ол АҚШ-тан өз еркімен қоныс аударған, Торонтода қоныстанған және Канада азаматтығын алған адам. Оқиға екі өріліс уақыт шеңберінде айтылады. Бірінші уақыт шеңбері – Джонның қазіргі күнгі (1987 жыл) көзқарасы. Екінші уақыт шеңбері – Джонның өткен шаққа саяхаты: 1950-1960 жылдары Нью-Гэмпширде ең жақын досы Оуэн Минимен бірге өскен кезі.

Стиль

Джон Ирвинг «Оуэн Мини үшін дұға» романын жазуда ерекше стиль қолданады. Автор және редактор Дебра Шостак Ирвингтің бірнеше романында көрінетін "қайталанатын сюжетін" байқады. Ирвинг мұның себебін екі түрлі түсіндірді, сюжетке "тәртіп" әкелетінін, оның "хаостық және сентименталды" болмайтынын айтты. Бұл қайталау нақты бір маңызды оқиғалар мен идеяларды ерекше атап көрсетуге мүмкіндік береді. Ирвинг өзінің жазу процесін былай деп сипаттады: "Мен бірінші тарауларды жазбас бұрын, соңғы тарауларын ойымда көремін. Көбінесе мен аяқталудан бастаймын, соңынан, шаң басылғаннан, эпилогтан сезім тудырамын. Мен сюжетті жақсы көремін, ал романның соңы белгілі болмаса, оның сюжетін қалай құрасың?"

Өмірбаян

Иман, дін, соғыс және достық тақырыптарын қамтыған Джон Ирвинг Йель университетінің драма факультеті студенттері алдында "Оуэн Мини үшін дұға" романының тарихы туралы әңгімеледі. Морроу 2012 жылдың 13 наурызында электрондық кітап нұсқасын жариялады.

Қабылдау

Оуэн Мини үшін дұға кеңінен мақталып, сынға да ұшырады. Альфред Казин Джон Уилрайтты "әділ және өкінгенсіз әлсіз адам" деп сипаттады және Оуэн Миниді "ұсақ тіктай" деп атады. Алайда, Дж. Денни Уивер Оуэннің "қаһармандық өлімі" туралы айтты және кітаптағы өмірдің керемет екендігі туралы үнемі қайталап тұратын тақырыпқа назар салды. Жалпы, сыншылар осы романды Ирвингтің туындыларына ерекше, бірақ сәтті қосымша деп бағалады. Кітап «Нью-Йорк Таймс» бестселлер тізіміне енді. «Simon & Schuster» баспасының мәліметінше, «Оуэн Мини үшін дұға» Ирвингтің "барлық тілдерде ең көп сатылған романы". Романшы Фредерик Бюхнер, Ирвингтің «Оуэн Мини үшін дұға» кітабының эпиграфында сөздерін келтірген Филипс Экзетер академиясындағы бұрынғы оқытушысы, оны жай ғана "өте жақсы кітап" деп атады.

Кино, теледидар және театрлық бейімделулері

1997 жылы Сиэтл қаласындағы Book It Repertory театры романның төртінші тарауы – "Шағын Иса" повесінің оқиғалық стильдегі театрлық бейімдеуін жасады. Бейімдеу "Оуэн Минидің Рождестволық шеруі" деп аталады және жеті рет қойылды. 1998 жылы Марк Стивен Джонсон жазған және түсірген "Саймон Бёрч" толық метражды фильмі роман негізінде жасалған. Фильмде Ян Майкл Смит, Джозеф Мазелло, Эшли Джадд, Оливер Платт және Джим Кэрри түсті. Фильм романның соңғы жартысын қысқартып, соңын өзгертті. Ирвингтің тілегі бойынша фильмнің атауы кітаптың атауымен немесе кейіпкерлердің есімдерімен сәйкес келмейді; ол "романның оқырмандарын кітаптан мүлдем өзгеше фильмді көруге шатастырады" деп ойлады. 2002 жылы Корольдік Ұлттық Театр Саймон Бенттің "Оуэн Миниге дұға: Иман туралы" бейімдеуін қойды, онда бас рөлде Эйдан МакАрл, ал Джон Уиэлрайт рөлінде Ричард Хоуп ойнады. 2009 жылы BBC Линда Маршалл Гриффитстің "Оуэн Миниге дұға" бейімдеуін Генри Гудман, Тоби Джонс, Шарлотта Эмерсон және Макс Болдридің қатысуымен BBC Radio Four арнасында бес бөлімді түстен кейінгі спектакль ретінде көрсетті. 2009 жылы Audible.com Джо Барретттің оқыған "Оуэн Миниге дұға" аудио нұсқасын шығарды, ол Modern Vanguard аудио кітаптар желісінің бір бөлігі болды. Сонымен қатар, Йель университетінің драмалық қауымдастығының жаңа студенттер көрсетімі сияқты көптеген театрлық бейімдеулер де болды.

Мәдени сілтемелер

Калифорниялық панк-рок тобы Lagwagon-ның 1998 жылғы "Let's Talk About Feelings" альбомындағы "Owen Meaney" әні осы кітап негізінде жазылған. Jimmy Eat World тобы 1999 жылғы "Clarity" альбомындағы "Goodbye Sky Harbor" әнін де осы кітапқа сүйеніп жазған. "Milk Money" фильміндегі мектеп Оуэн Мини атындағы жасөспірімдер мектебі деп аталады. Бұрынғы Лос-Анджелес Лейкерс командасының бапкері Фил Джексон бұл кітапты ойыншыларына оқуға беріп, осымен командаға оқу тапсыру дәстүрін сақтаған. Кітап "Tacoma FD" телесериалында да пайда болды.