Кіріспе
Arctostaphylos – қызылжанбалар (, /m/æ/n/z/ə/'/n/iː/t/ə/z/) және аю жидегіне жататын гүлді өсімдіктер туысы. Арктостафилостың шамамен 60 түрі бар, олар арктикалық, жағалаулық және таулы, жерге жататын бұталардан бастап 6 метрге дейін жететін кішкентай ағаштарға дейін өседі. Көбінесе мәңгі жасыл (бір түрі жапырақ түсіретін), сабақтарында спираль бойынша орналасқан, 1–7 см ұзындықтағы кішкентай, сопақ жапырақтары болады. Гүлдері қоңырау пішіндес, ақ немесе ақшыл қызғылт түсті, 2–20 гүлден тұратын шоғырларға жиналған; гүлдеу көктемде жүреді. Жемістері – жаз немесе күзде пісетін ұсақ жидектер. Кейбір түрлерінің жидектері жеуге жарамды. Арктостафилос түрлерін кейбір көбелектердің (Lepidoptera) личинкалары тамақ ретінде пайдаланады, оның ішінде Coleophora arctostaphyli (тек A. uva ursi-мен қоректенеді) және Coleophora glaucella.
Arctostaphylos (,/ɑːr//k//t//oʊ/'/s//t//æ//f//ᵻ//l//ə//s//, // //l//ɒ//s/; from ἄρκτος "bear" and σταφυλή "bunch of grapes") is a genus of plants comprising the manzanitas (,/m//æ//n//z//ə/'/n//iː//t//ə//z/) and bearberries. There are about 60 species of Arctostaphylos, ranging from ground hugging arctic, coastal, and mountain shrub to small trees up to 6 m tall. Most are evergreen (one species deciduous), with small oval leaves 1–7 cm long, arranged spirally on the stems. The flowers are bell shaped, white or pale pink, and borne in small clusters of 2–20 together; flowering is in the spring. The fruit are small berries, ripening in the summer or autumn. The berries of some species are edible. Arctostaphylos species are used as food plants by the larvae of some Lepidoptera species including Coleophora arctostaphyli (which feeds exclusively on A. uva ursi) and Coleophora glaucella.
Тарату
Манзаниталар, Arctostaphylos түрлерінің көп бөлігі, Солтүстік Американың батыс бөлігіндегі шапараль биомында таралған, олар Канаданың оңтүстік Британ Колумбиясынан, Вашингтондан Калифорнияға және АҚШ-тың Нью-Мексикосына дейін, сондай-ақ Мексиканың солтүстік және орталық бөлігінің көп бөлігінде өседі. Үш түрі – аю бұталары, А. alpina (альпілік аю бұтасы), А. rubra (қызыл аю бұтасы) және А. uva ursi (жалпы аю бұтасы) арктикалық және субарктикалық климатқа бейімделіп, Солтүстік Американың солтүстігінде, Азияда және Еуропада кеңінен таралған. Манзанитаның ерекше қауымдастығы Калифорния штатының Сонома округіндегі Худ тауында кездеседі, онда Мендосино кипарысы басым пигмей ормандары орналасқан.
Қалдық деректері
Данияның Орталық Ютландиясындағы Силькеборг қаласының жанындағы Фастерхольт аймағының орта миоцен шөгінділерінен †Arctostaphylos globula бір қазба жемісі және †Arctostaphylos menzelii бірнеше қазба жемісі сипатталған.
Өсіру
Өсіру көбінесе саңырауқұлақ ауруларына және жиі тұздылық пен сілтілілікке байланысты қиын. Ыстық ауа райында жоғарыдан суарудан аулақ болу керек. Кейбір сорттарын өсіру оңай.