АҚШ-тың «Томас Джефферсон» атомдық суасты қайығы

Кіріспе

АҚШ-тың USS Thomas Jefferson (SSBN 618) атомдық суасты кемесі, АҚШ Әскери-теңіз күштерінің үшінші президент Томас Джефферсонның (1743–1826) құрметіне аталған екінші кемесі. Ол сондай-ақ АҚШ-тың 1801–1809 жылдар аралығындағы президенті болған. Кейіннен ол шабуылдық суасты кемесі ретінде қайта жіктеліп, SSN 618 деп қайта тағайындалды.

Құрылыс және іске қосу

Томас Джефферсонның корпусы 1961 жылдың 3 ақпанында Вирджиния штатының Ньюпорт Ньюс қаласында, «Ньюпорт Ньюс» кеме құрылысы компаниясында, АҚШ Қорғаныс министрі Роберт Макнамараның әйелі Маргарет Крейг Макнамараның қолдауымен салынды. Ал 1963 жылдың 4 қаңтарында «көк» экипажға Леон Х. Ратбун, ал «алтын» экипажға Чарльз Прист, кіші, командалық етті. Томас Джефферсон бастапқыда флоттық баллистикалық зымырандық суасты қайығы болды, кейін шабуылдық суасты қайығына түрлендірілді.

Баллистикалық зымыранға қарсы флоттың су асты кемелері қызметі, 1963-1981 жылдар

Екі экипаждың сынақ жаттығуларынан және жөндеу кезеңінен кейін Томас Джефферсон 1963 жылдың қазан айының басында 14-ші су асты кемелер эскадрильясына тағайындалды. 1963 жылдың 28 қазанында "Көк экипаж" су асты кемесімен алғашқы патрульді жүргізді, ол 1963 жылдың желтоқсанында Шотландияның Холи-Лох қаласында аяқталды. Томас Джефферсон келесі төрт жыл бойы Холи-Лохтан патрульді жалғастырды және 14-ші су асты кемелер эскадрильясының флагманы ретінде қызмет етті. 1966 жылы ол Нью-Лондонға, Коннектикут штатына екі рет жаттығулар мен оңалту кезеңдеріне оралды. 1967 жылдың 12 қаңтарында 15-ші патрульді бастады. Ол аяқталғаннан кейін Ньюпорт-Ньюс штатына, Вирджинияға, алғашқы жөндеу мен жанармай құю үшін оралды. 1968 жылдың 17 маусымында Томас Джефферсон теңізге шығуға дайын болды және екі экипаж үшін де жаңарту жаттығуы өткізілді. Оның 16-шы патрулі 29 қазанда басталып, 5 желтоқсанда Испанияның Рота қаласында аяқталды. Томас Джефферсон келесі жылдардың әрқайсысында төрт рет патруль жасады: 1969, 1970, 1971 және 1972 жылдар. Сондай-ақ, 1970 және 1971 жылдары арнайы операцияларды жүргізді. 1972 жылдың 20 қазанында "Алтын экипаж" өткен жылғы арнайы операциялары үшін "Құрметке лайық бірлік" мақтау қағазымен марапатталды. Томас Джефферсон 1973 жылы екі патрульді аяқтады, кейін 18 маусымнан 31 тамызға дейін АҚШ-қа оралды. 1973 жылдың 12 желтоқсанында соңғы патрульді аяқтады. Атлантикадағы 36-шы және соңғы патрульді 1974 жылдың 31 қаңтарынан 22 наурызына дейін өткізді. Норфолк, Вирджиния және Чарльстон қалаларына келіп, 22 мамырда Нью-Лондонға оралды. Содан кейін Томас Джефферсон Тынық мұхит флотына тағайындалды. Ол 7 маусымда Нью-Лондоннан АҚШ-тың батыс жағалауына қарай жолға шығып, 27 маусымда Маре аралына келді. 1974 жылдың 1 шілдесінде Томас Джефферсон "Мэре Айленд" әскери-теңіз кеме жасақтарына күрделі жөндеу, жанармай құю және Polaris A 3 зымыран жүйесіне ауыстыру үшін кірді. Ол 1975 жылы 17 қарашаға дейін кемежайда болды. Су асты кемесі Пьюгет саундта бір ай болған соң, Калифорния штатының Сан-Диего қаласына көшірілді. 1976 жылдың қаңтар-наурыз айлары аралығында Томас Джефферсонның Көк экипажы жөндеуден кейінгі сынақ операцияларын жүргізді, содан кейін Панама каналы арқылы Флорида штатының Канаверал мысығына Polaris зымыранын атқылауды жүргізді. 1976 жылы Сан-Диегодан Көк экипажымен бірге жұмыс істеп тұрған кезде кеме электр қуаты мен қозғалтқышын толығымен жоғалтты. Бұл оқиға кезінде жалғыз жарық бүкіл кемеде орналасқан батареямен жұмыс істейтін фонарлар болды. Өрт пен су тасқыны болды, ол ORSE (Операциялық реактор қауіпсіздігін тексеру) кезінде реактордың жарылуына себеп болды. Егер экипаждың дайындығы болмаса, бұл оқиға қайғылы оқиғаға әкелуі мүмкін еді. Сәтті көтерілгеннен кейін қайық өз күшімен Сан-Диегоға оралды, онда тергеу нәтижесінде ORSE кеңесінің сарапшылары жақсы оқытылды. Алтын экипаж 4 сәуірде кемені өз қолына алды және 8 тамызда Тынық мұхиты флотымен патрульдік операциясын қайта бастамас бұрын, Каневерал мысығында зымыран атуды, Панама каналын өтуді және Бангорда зымыран жүктеуді қамтитын қосымша жөндеуден кейінгі операцияларды жүргізді. Томас Джефферсон осы операцияларды 1977 жылдан 1980 жылға дейін 15-ші су асты кемелер эскадрильясының бірлігі ретінде жалғастырды, оның соңында ол өзінің 51-ші патрулін аяқтады.

After shakedown training by both crews and a repair period, Thomas Jefferson was assigned to Submarine Squadron 14 in early October 1963. On 28 October 1963, the Blue Crew took the submarine on her first deterrent patrol which ended at Holy Loch, Scotland, in December 1963. Thomas Jefferson continued patrols from Holy Loch for the next four years and also acted as flagship for Submarine Squadron 14. In 1966, she returned to New London, Connecticut, for two training and rehabilitation periods. She began her 15th deterrent patrol on 12 January 1967 and, upon its completion, returned to Newport News, Virginia, for her first overhaul and refuelling. On 17 June 1968, Thomas Jefferson was ready for sea, and refresher training was held for both crews. Her 16th deterrent patrol began on 29 October and terminated at Rota, Spain, on 5 December 1968. Thomas Jefferson made four deterrent patrols in each of the following years: 1969, 1970, 1971, and 1972. She also conducted special operations in 1970 and 1971. On 20 October 1972, the Gold Crew was awarded a Meritorious Unit Commendation for its special operations of the previous year. Thomas Jefferson completed two patrols in 1973 before returning to the United States to hold midshipman training from 18 June to 31 August. Her last patrol of the year terminated on 12 December 1973. Her 36th and final, patrol in the Atlantic lasted from 31 January to 22 March 1974. After calling at Norfolk, Virginia, and Charleston, South Carolina, the submarine returned to New London 22 May. Thomas Jefferson was then reassigned to the Pacific Fleet with her new homeport at Vallejo, California. She stood out of New London on 7 June en route to the United States West Coast and arrived at Mare Island on 27 June. On 1 July 1974, Thomas Jefferson entered the Mare Island Naval Shipyard for overhaul, refueling, and conversion to the Polaris A 3 missile system. She remained in the shipyard until 17 November 1975 when she got underway for Bremerton, Washington. The submarine remained in Puget Sound for a month and then moved to San Diego, California. During the period January to March 1976, Thomas Jeffersons Blue Crew conducted post overhaul shakedown operations and then transited the Panama Canal to conduct a Polaris missile firing at Cape Canaveral, Florida. While operating out of San Diego in 1976, with the Blue Crew aboard, the ship experienced a complete loss of electrical power and propulsion. The only lighting during this event were the battery powered lanterns located throughout the ship. There was fire and flooding which caused a reactor scram during ORSE(Operational Reactor Safety Exam). If not for the training the crew had, this event may have resulted in tragedy. After successful ascent, the boat proceeded under its own power back to San Diego where an investigation resulted in better training for the ORSE Board Examiners. The Gold Crew took over the ship on 4 April and conducted additional post overhaul shakedown operations which included a missile firing at Cape Canaveral, a transit of the Panama Canal, and a missile loadout at Bangor, Washington, before resuming deterrent patrol operations with the Pacific Fleet on 8 August. Thomas Jefferson continued these operations as a unit of Submarine Squadron 15 from 1977 to 1980, at the end of which she completed her 51st deterrent patrol.

1981-1985 жылдардағы шабуылдық су асты кемелері қызметі

1981 қаржы жылында SALT I шартының талаптарына сәйкес, Томас Джефферсонның зымырандық бөлімі қолдан тоқтатылды. Зымыран шахталарына бетон блоктар орнатылды және зымыранды бағыттау жүйесі алынып тасталды. Кеме 1981 жылғы 11 наурызда шабуылдық суасты кемесі ретінде қайта жіктеліп, SSN 618 болып белгіленді және негізінен оқу мақсатында, суасты кемелеріне қарсы күрес жаттығуларында және басқа да екіншілік міндеттерде қалды. 1981-1985 жылдарға қатысты тарих деректері қажет.

Пайдаланудан шығару және жою

1985 жылғы 24 қаңтарда қызметтен шығарылған және 1986 жылғы 30 сәуірде Әскери-теңіз кемелерінің тізілімінен алынған «Томас Джефферсон» экс-крейсері 1996 жылғы 1 қазанда Бремертон қаласында Әскери-теңіз флотының ядролық қуатпен жүретін кемелер мен суасты қайықтарын қайта өңдеу бағдарламасын бастады және қайта өңдеу процесі аяқталғаннан кейін 1998 жылғы 6 наурызда жойылды. Кеменің турелі (башнясы) Вирджиния штатының Портсмут қаласындағы Норфолк әскери-теңіз кеме құрылысы жанындағы Госпорт саябағында сақталған.