Кіріспе

Шотландияның Таулы Жерлері мен Аралдарындағы Росс және Кромрти (Ros agus Cromba) аймағы, сондай-ақ Росс графтығы және Кромртишир деп те аталады, Шотландияның Таулы Жерлері мен Аралдарындағы әртүрлі анықталған аймақ. Қазіргі уақытта тіркеу округі және лейтенанттық аймақ қолданылады, соңғысы аумағы жағынан үлкен. Тарихи тұрғыдан алғанда, бұл Ұлыбритания Парламентінің сайлау округі (1832-1983), жергілікті басқару округі (1890-1975), Хайленд жергілікті басқару аймағының ауданы (1975-1996) және Хайленд кеңесінің басқару аймағы (1996-2007) болды. Жергілікті басқару округі қазір екі жергілікті басқару аймағына бөлінген: Хайленд аймағы және На h Эйлеанан Сиар (Батыс Аралдары). Росс және Кромрти солтүстікте Сазерлендпен, оңтүстікте Инвернесс графтығымен шектеседі. Округ Россшир және Кромртишир графтықтарының бірігуінен құрылған. Бұл екі графтықтың өзі Росс тарихи провинциясынан пайда болған, одан Кромртиширді құрайтын көптеген анклавтар мен эксклавтар бөлініп, қалған аумақ Росс графтығына айналды. Көптеген жағдайларда осы жер учаскелері Кромртиширдің емес, Росс графтығының бөлігі ретінде басқарылды. Округқа сонымен қатар Льюис аралы да кірген, бірақ ол қазіргі лейтенанттық аймақтың құрамына кірмейді (оның орнына Скай аралы кіреді), бірақ Льюис қазіргі тіркеу округінің бөлігі болып табылады.

География

Батыс Росс және Кромарти, сондай-ақ Вестер Росс деп аталады, таулы жоталармен ерекшеленеді, әсіресе Торидон таулары, оның ішінде Бейн Эйге және Лиатхах сияқты шыңдар бар. Ол Миң және Ішкі бұғаз (Скайға қарама-қарсы) бойымен созылған, теңіз көлдерімен бөлінген көптеген оқшау жартыаралдардан тұратын ұзын, қисық жағалауға ие; солтүстіктен оңтүстікке қарай ең ірілері – Коигач, Лох Брум, Скорайг түбегі, Кіші Лох Брум, Грюнард шығанағы, Руба Мор түбегі, Лох Эве, Руа Рейд/Мельвиг түбегі, Лох Гейрлох, Лох Торридон, Эпплкросс түбегі, Лох Кишорн, Лох Каррон, Лохалш түбегі, Лох Лонг, Лох Дюич және Гленленг түбегі. Шығыс жартысы (Истер Росс) көбінесе тегіс, және Морей-Фертпен шектесетін қалалар, ауылдар мен егістік жерлерден тұрады. Солтүстікте Дорнок-Фирт графтықты Сазерлендтен бөліп тұрады; Дорнок-Фирт көпірінің жанында Портнакультер түбегінің тар, созылған бөлігі – Несс орналасқан. Солтүстік-шығысында балға тәрізді Тарбат түбегін кездестіруге болады; Кромарти-Ферттің ар жағында Қара арал (іс жүзінде арал емес, түбек) жатыр. Оңтүстік-шығысында Боули-Ферт Инвернесс графтығымен шекара құрайды. Графтықта көптеген көлдер бар, ең танымалдары – Лох Эйлш, Кром Лох, Лох а' Хойре Мхоир, Лох Фада, Лохан Гайнемайх, Лох Клуани, Лох Лойн, Лох Монар, Лох Муллардох, Лох а' Беалаих, Лох нан Еун, Лох на Лейтрах, Лох ан Лаоих, Лох Калави, Ан Геад Лох, Лох ан Тахдайх, Лох Сгамхайн, Лох а' Хроисг, Лох Клэр, Лох Кулин, Лох Фиарлайд, Лох Дугаилл, Лох Култтри, Лох Дамп, Лох Лунди, Лох на А Ойх, Лох Маре, Лох а' Годайинн, Лох Гайнемах, Лох Бад ан Сгалайг, Лох а' Бхраойн, Лох Фанних, Фионн Лох, Лох на Силга, Лох Ай, Лох Гласс, Лох Мори, Лох Усси, Лох Ахилти, Лох Гарв, Лох Луихарт, Лох Аханальт, Лох Мейг, Лох Дрома, Лох Гласкарнох, Лох Койре Лаир, Лох Вайх, Лох а' Хаорунн, Лох на Каойхе, Лох Беаннахарайин, Лох на Тотайг, Лох Осгайг, Лох Раа, Лох Ватахан, Фионн Лох, Лох Вейати, Лох Лургайнн, Лох Бад а' Гхаилл, Лох Сионаскайг, Лохан Туат, Лох ан Дойре Дуйбх, Лох Дойре на h Аирбе, Лох а Гилле, Лох Буйне Мхойре, Лох Калл ан Уихеан, Лох а' Хроисг, Лох Ахалл, Лох ан Даймх, Лох на Маойле, Лох Об ан Лохайн, Клар Лохан, Лох ан Эйлин және Оррин суқоймасы. Льюис – Льюис және Харрис аралдарының солтүстік бөлігі, Сыртқы Гебрид аралдарының ең үлкені және Ұлыбритания мен Ирландиядан кейін Британ аралдарының үшінші үлкені. Оның жазық, құнарлы жеріне байланысты Льюисте Батыс аралдардың халқының үштен екісі және ең ірі елді мекен – Сторноуэй орналасқан. Батысында Фланнан аралдары жатыр. Льюистің солтүстігінде, шамамен 44 миль (71 км) қашықтықта Солтүстік Рона және Сула Сгейр, Росс графтығына кіретін шалғай аралдар тобы орналасқан.

Экономика және халық

Росс пен Кромартидегі басты экономикалық шаруашылықтар – шаруалық, балық аулау және туризм. 2001 жылғы халық саны 49 967 адамды құрады.

Парламент сайлау округі

Росс және Кромарти атауы алғаш рет 1832-1983 жылдар аралығында Ұлыбритания Парламентінің Росс және Кромарти сайлау округі үшін қолданылды. 1832 жылы құрылған бұл округ екі бұрынғы округті біріктірді: Россшир және Кромэртишир округтері. Ол Россшир және Кромэртишир округтерін, олардың парламенттік қалаларын – Дингволл, Тэйн және Фортрозды, Уик қалалық округі мен Инвернесс қалалық округінің құрамдас бөліктері ретінде өкілдік ететін Парламент мүшесін сайлады. 1918 жылғы «Халықты өкілдік ету туралы» заңмен округ шекаралары өзгертілді, соның нәтижесінде Росс және Кромарти округі Росс және Кромарти графтығының шекараларын, соның ішінде бұрынғы парламенттік қалаларды алды, бірақ Сторноуэй мен Льюис енбеді, олар жаңа Батыс Аралдар округінің құрамына кірді. 1983 жылы Росс, Кромарти және Скай округі сол кездегі Росс және Кромарти ауданы мен Скай және Лохалш ауданын өкілдік ету үшін құрылды. Кинкардин аймағы Кейтнес және Сазерленд округіне қосылды.

Аудан

Росс және Кромарти жергілікті басқару округі 1889 жылғы «Жергілікті басқару (Шотландия)» заңына сәйкес 1890 жылы құрылды, оның шекаралары сайлау округінің шекараларымен ұқсас, бірақ толық сәйкес келмейді. Росс және Кромарти округтік кеңесі Дингволдағы округтік ғимараттарда орналасқан еді. Округ 1975 жылы таратылғанға дейін негізгі өзгерістерсіз сақталды. 1975 жылы округ таратылғанда, құрлық бөлігі жаңа Хайленд аймағының құрамына кірді, ал Льюис Батыс аралдар аймағының бөлігі болды.

Аудан

1975 жылы бұрынғы округтің құрлық бөлігі Хайленд аймағының үш ауданы арасында тиімді түрде бөлінді. Бұрынғы округтің көп бөлігі Росс және Кромартидің жаңа ауданына өтті. Лохалш аймағы Скай және Лохалш ауданымен бірікті, ал Кинкардин приходы (сайлау округі) Сазерленд ауданына қосылды. Аудан 1996 жылы таратылды.

1996 жылдан бастап

Бұрынғы Росс және Кромарти округінің округтері 1996 жылдан 1999 жылға дейін және 1999 жылдан 2007 жылға дейін Росс және Кромарти басқару аймағы болып табылды. 2007 жылдан кейін бұл атау басқару аймағы үшін қолданылмады, бірақ кейбір жергілікті мәселелер Росс және Кромарти аймақтық комитетіне жүктелді, оған Росс және Кромарти округін өкілдік ететін Хайленд кеңесінің барлық мүшелері кіреді.

Тіркеу аймағы

Жер тіркелімі үшін қолданылатын Росс және Кромарти тіркеу округі, бұрынғы Росс және Кромарти округінің аумағын, Льюис аймағын қоса, қамтиды.

Лейтенанттық аймағы

Лейтенанттық аймақтар – монархтың өкілдері, салтанатты лорд-лейтенанттарды қамтамасыз ету үшін пайдаланылатын бөлімшелер. Росс және Кромарти лейтенанттық аймағы, Хайленд аймағының бұрынғы Росс және Кромарти және Скай және Лохалш аудандарының аумақтарын біріктіреді. Сондықтан, аймаққа Кинкардинді қоспағанда, Росс және Кромарти тіркеу округінің және бұрынғы әкімшілік округінің құрлық бөлігі, сондай-ақ Инвернесс графтығының тіркеу округінде (және бұрынғы әкімшілік округінде) орналасқан Скай аралы кіреді.

Көлік

Кайл Лошальш темір жолы графтықты батыстан шығысқа қарай кесіп өтеді және Инвернесте аяқталады. Қиыр Солтүстік желісі шығыс жағалау бойымен солтүстік-оңтүстік бағытта созылып, оңтүстіктегі Инвернесті солтүстіктегі Тёрсо мен Уик қалаларымен байланыстырады. Қара арал солтүстік-батыстағы Кромарти көпірімен және оңтүстік-батыстағы Кессок көпірімен "құрлыққа" жалғастырылған. Мұражайдың шетінде Тарбат түбегіне паром арқылы өтуге болады. Скай көпірі Кайл Лохалш пен Скай аралын байланыстырады. Stagecoach Group компаниясына қарасты автобустар шығыс жағалауындағы ірі қалаларды байланыстырады, ал 61-ші маршрут Уллапул мен Инвернесті қосады. Бұл маршрут жаз айларында Scottish Citylink компаниясымен де қызмет көрсетеді, бұл маршрут Глазгоға дейін жалғасады. Вестер-Росс аймағының кішкентай қалаларын түрлі тәуелсіз автобус компаниялары байланыстырады, алайда онлайн ақпарат көлемі шектеулі. Льюис аралындағы Сторнуэй мен құрлықтағы Уллапул арасында үш сағатқа жуық саяхатты қамтамасыз ететін паром бар. Аймақта бір әуежай бар – Сторнуэй, ол Шотландияның және Лондон Саутхенд қалаларына жолаушылар рейстерін ұсынады.