Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Словак тілі – батыс славян тілі. Тарихи тұрғыдан алғанда, ол чех тілімен тілдік байланыстың үздіксіздігін құрайды. Жазбаша норма 1840 жылдары Ľudovít Štúr еңбегі негізінде жасалған және 1843 жылдың шілдесінде Хлбокеде бекітілген.
The Slovak language is a West Slavic language. Historically, it forms a dialect continuum with Czech. The written standard is based on the work of Ľudovít Štúr, published in the 1840s and codified in July 1843 in Hlboké.
Орталық гипотеза
Орталықшыл гипотеза 19-шы ғасырда Словакия ұлттық қозғалысында оңды рөл атқарғанда кең таралды. Бұл теория бойынша, словак тілі – славян тайпаларының үлкен қоныс аударуынан бұрын Орта Дунай аймағында қолданылған протославян тілінің қалдығы саналады. Бұл гипотеза Нестордың "Бастапқы жылнамасына" негізделген және Матей Бел, сондай-ақ Павел Йозеф Шафарик, Антон Бернолак және Ľудовит Штур сияқты қозғалыстың бірнеше көрнекті өкілдері тарапынан қолдау тапқан. Көптеген қазіргі ғалымдар славянның отаны Орта Дунайда болған деген пікірге қарсы тұрады, бірақ бұл теория 20-шы ғасырда орыс тіл білімі маманы Олег Трубачёвпен қайта жаңғыртылды.
The centrist hypothesis was popular in the 19th century when it played a positive role in the Slovak national movement. According to this theory, Slovak is the remnant of the Proto Slavic language spoken in the Middle Danube region before the great migration of the Slavs. This hypothesis is based on Nestor's Primary Chronicle and was supported by Matej Bel and several notable members of the movement, like Pavel Jozef Šafárik, Anton Bernolák and Ľudovít Štúr. Most modern scholars oppose the opinion about the Slavic homeland being in the Middle Danube, but the theory was revived in the 20th century by a Russian linguist Oleg Trubachyov.
Біртекті емес шығу тегі
Словак тілінің біртекті емес шығу тегі туралы теориялар, оның 13-14 ғасырларда, тіпті 16 ғасырдан кейін қалыптасқанын болжайды. Олар словак тілінің протославян негізі ерте батыс, оңтүстік және шығыс славян макродиалектілерінің шекарасында пайда болды, немесе словак тілі көршілес тілдердің ерте немесе кеш араласуынан туды деп санайды. Белгілі словак тіл білімі маманы Сэмюэл Чамбель (1856–1909) батыс словак диалектілері ерте батыс славян тілінен, орталық словак диалектілері оңтүстік славян тілінің қалдықтарынан (ғасырлар бойы чех тілінің ықпалында болған), ал шығыс словак диалектілері ежелгі поляк және ежелгі украин тілдерінен шыққан деп есептеді. Самуил Бернштейн де осыған ұқсас теорияны қолдады. Иштван Кницца монғол шапқыншылығы мен Осман соғыстарынан кейін қазіргі орталық Словакияда тілдердің араласуын ұсынды, осылайша қазіргі орталық словак диалектілері қалыптасқан. Протославян тілінен словак диалектілерінің дамуы туралы қазіргі білім, кейінірек қалыптасу туралы пікірмен сәйкес келмейді.
The theories about the nonhomogeneous origin of Slovak assume its late integration in the 13th to 14th centuries or even after the 16th century. They claim that the Proto Slavic basis of Slovak emerged on the border of early Western, Southern and Eastern Slavic macro dialects or that Slovak emerged from early or late mixing of neighboring languages. A prominent Slovak linguist, Samuel Czambel (1856–1909), believed that Western Slovak dialects are derived from early Western Slavic, that Central Slovak dialects are remains of the South Slavic language area (Czechized over centuries) and that Eastern Slovak dialects come from Old Polish and Old Ukrainian. Samuil Bernstein supported a similar theory. István Kniezsa suggested a mixing of languages in today's Central Slovakia after the Mongol invasion of Europe and Ottoman wars, thus forming modern Central Slovak dialects. The opinion about the late integration is not compliant with the current state of knowledge about the development of Slovak dialects from Proto Slavic.
Біртекті шығу тегі
Бұл теорияны соғыстар аралық кезеңде чех лингвистері Франтишек Травничек пен Вацлав Вейвний ұсынды. Оның қолдаушылары словак және чех тілдерінің ортақ прото-чех-словак тілінен (прото-чех тілінен) пайда болғанына сенді. Травничек Орталық словак диалектілерінің ерекшеліктерін кейінірек ажырасумен, ал Вейвний оңтүстіктен таралумен түсіндірді. Травничектың словак тілінің прото-чех-словак тілінен пайда болуын түсіндіруге жасаған әрекеті қазір қате деп есептеледі, ал теорияның авторы Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін одан бас тартты.
This theory was proposed in the interwar period by Czech linguists František Trávníček and Václav Vážný. Its proponents believed that Slovak and Czech emerged from a common Proto Czech Slovak (Proto Czech). Trávníček explained unique features of Central Slovak dialects by later differentiation, Vážný, by expansion from the south. Trávníček's attempt to explain the origin of Slovak from Proto Czech Slovak is now thought to be erroneous, and the creator of the theory abandoned it already after World War II.
Қазіргі теориялар
Қазіргі заманғы теориялар словак тілінің біртекті емес протославян негізіне негізделген. Басым теория – Рудольф Крайчовичтің көші-қон және интеграция теориясы.
Modern theories are based on a nonhomogeneous Proto Slavic basis of Slovak. The prevailing theory is the migration integration theory of Rudolf Krajčovič.
Словакия Республикасы
1993 жылы Чехословакия Словакия және Чехия Республикасына бөлінді. Словак тілі Словакияның мемлекеттік тілі болды.
Czechoslovakia split into Slovakia and the Czech Republic in 1993. Slovak became the official language of Slovakia.