Кіріспе

Киімдегі кішкентай бөлімше

Қалта – кішкентай заттарды сақтау үшін киімге тігілген немесе ішінә салынатын қалта немесе конверт тәрізді ыдыс. Қалталар сондай-ақ, жүктерге, рюкзактарға және басқа да ұқсас заттарға бекітіледі. Ескіше айтқанда, қалта – жеке кішкентай сөмке немесе қалташа.

Шығу тегі

Ежелгі адамдар құнды заттарды сақтау үшін былғары немесе матадан жасалған қалталарды пайдаланған. Б.з.б. 3300 жылдары өмір сүрген Эцци (оған "Мұз адам" деп те атайды) белбеуінде тігілген қалтасы болған, онда пайдалы заттар сақталған: сырғауыш, бұрғы, шақпа тас, сүйек ине және кептірілген саңырауқұлақ. Еуропалық киімдерде қазіргі қалталарға ұқсас фитчеттер 13 ғасырда пайда болды. Бұл киімдердің бүйірінде ешқандай тесік болмағандықтан, киім белбеуіне ілінген кілттер мен қалтаға қол жеткізу үшін тік кесіктер жасалған. Тарихшы Ребекка Унсворттың сөзіне göre, қалталар 15 ғасырдың соңында көбірек көзге түсе бастады. 16 ғасырда қалталардың танымалдылығы мен таралуы артты. Сөз орта ағылшын тілінде "pocket" деп пайда болады, ол көне француз тіліндегі "poke", "pouque", қазіргі "poche" сөздерінен (қалта) алынған. "Poke" түрі қазір тек диалектіде немесе "покедегі шошқа" сияқты мақал-мәтелдерде қолданылады. Тарихи тұрғыдан алғанда, "pocket" термині 17-19 ғасырларда әйелдер беліне тағатын қалтаға қатысты, оны Люси Локет атындағы өлеңде айтқан. Әйелдер осы қалталарда күнделікті өмірде қажет болатын қайшы, жіп, ине және кілттер сияқты заттарды алып жүрген. Көбірек заманауи киімдерде ерлер киімдерінде әдетте қалталар болса, әйелдер киімдерінде олар көбінесе болмайды және кейде Potemkin қалталары (Потемкин ауылынан) деп аталатын, жабық тігілген жалған ойықтар болады. Егер қалталар болса, олар көбінесе ерлер киімдеріне қарағанда әлдеқайда кішкентай болады. "Pudding" журналының журналистері әйелдердің алдыңғы қалталарының жартысына жуығына ғана жұқа әмиян сыйып, тіпті телефон мен кілттерге сыймайтынын анықтады.

Түрлері

Сағат қалтасы немесе қалташа – қалта сағатын сақтауға арналған кішкентай қалта, кейде ерлер шалбарларында, жилеттерінде және дәстүрлі көк джинстарда кездеседі. Бірақ қалта сағаттарының сұранысы төмендегендіктен, бұл қалталар көбінесе бастапқы мақсаты бойынша қолданылмайды. Қапшық қалта немесе тілінген қалта – киімге тігілмей, кесіліп жасалған қалта. Мұндай қалталардың тілінген жиегі бойында көбінесе нығайтылған жиек немесе тігіс болады, ол қосымша мата сияқты көрінеді. Бұл қалталар смокинг жакеттерінде немесе шалбарларда кездеседі және қақпақпен немесе түймемен жабылуы мүмкін. Лагерь қалталары немесе жүк қалталары – киімнің сыртына тігілген қалталар. Олар көбінесе төртбұрышты болып келеді және тігістермен ерекшеленеді. Сыра қалтасы – сыраның бөтелкесін тасымалдауға арналған кішкентай қалта. Ол 1910 жылдары Американың орталық-батыс аймақтарында, шектеулер енгізілгенге дейін сәнге айналды, содан кейін ұзақ уақытқа белгісіз болып, 1980 жылдары және 2000 жылдардың басында қайта жанданды.