Кіріспе

Британдық саясаткер (1948 жылы туған)

Артур Николас Уинстон Соумс, Флетчинг бароны Соумс, (12 ақпан 1948 жылы туған) – британдық Консервативтік партиясының саясаткері, 1997 жылдан 2019 жылға дейін Мид-Сассекс сайлау округінен Парламент депутаты болды. Бұрын ол 1983 жылдан 1997 жылға дейін Кроули сайлау округінен депутат болып сайланған. Соумс Джон Мейджор үкіметінде 1994 жылдан 1997 жылға дейін Қарулы күштер министрі қызметін атқарды. 2019 жылдың 3 қыркүйегінде үкіметке қарсы дауыс бергендігі үшін оның партиялық тәртібінен айырылды, бірақ 29 қазанда қайта орнатылды. Оның басты саяси қызығушылықтары – қорғаныс, халықаралық қатынастар, ауылдық мәселелер және өнеркәсіп. Ол бұрынғы премьер-министр Уинстон Черчилльдің немересі.

Ерте өмір, білім және әскери қызмет

Сомс 1948 жылы Суррейдің Кройдон қаласында, сэр Кристофер Сомс пен Мэри (Спенсер Черчилль) Сомстың үлкен ұлы ретінде дүниеге келді. Ол Ұлыбританияның премьер-министрі Уинстон Черчилльдің немересі, ал скаут қозғалысын құрған Лорд Баден Пауэллдің әйелі, әлемдік скауттар басшысы Леди Баден Пауэллдің шөбересі. Индустриал Руперт Сомс – Сомстің ағасы, журналист Эмма Сомс – оның әпкесі. Саймон Хоггарт «Гардиан» газетінде Сомстің бала кезінен бір оқиғаны баяндады: «Ол маған бұрын миф деп ойлаған әңгіменің нақты нұсқасын айтты. 1953 жыл шамасында, Сомс бес жасқа толғанда, оның әкесінің қаншалықты маңызды екенін білмеген. Сондықтан ол қарттың бөлмесіне барып, күзетшілер мен хатшыларды асып өтіп, оны төсекте отырғанын көрді. "Әже, сіз әлемдегі ең ұлы адамсыз ба?" деп сұрады ол. "Иә, мен сондаймын", - деді Черчилль. "Енді кетіңдер!" Сомс Сассекстегі Сент-Обинс дайындық мектебінде оқығаннан кейін орта білімін Итон колледжінде алды. Кейін Монс офицерлік кадет мектебінде оқып, 1967 жылдың 5 тамызында 11-ші гусарлар полкіне кірді. 1970 жылдың 9 наурызында Сомс Регулярлы армия офицерлерінің қорына ауыстырылды, ал 1975 жылдың 5 тамызында отставкаға шықты.

Ерте мансап

1970 жылы ол Уэльс ханзадасы Чарльздың (қазіргі Карл III) есекшісі болып тағайындалды; ол сол кезден бері корольдің жақын досы болып қалды және жұбайлардың арасы суыған кезде Уэльс ханшайымы Диананы ашық сынады. Диана алғаш рет Уэльс ханзадасын Камилла Паркер Боулзбен зина жасады деп айыптағанда, Сомс BBC-ге бұл айыптама және Диананың күйеуінің сарайдағы қызметкерлерінен жамандаудан қорқуы, Диананың психикалық ауруынан және "паранояның асқынған сатыларынан" туындағанын мәлімдеді. Кейін Чарльз өзінің адалдығын бұзғанын мойындады, ал Сомс кешірім сұрады. 1972 жылы ол Кенсингтон сарайын және әскерді тастап, биржа брокері болып жұмыс істеді. 1974 жылы ол жеке көмекші болды; бірінші сэр Джеймс Голдсмитке, ал 1976 жылы АҚШ сенаторы Марк Хэтфилдке, оның қызметінен 1978 жылы Блэнд Уэлчтің директоры, Ллойд брокерлері болып жұмыс істеу үшін кетті. 1979-1981 жылдары ол Седжвик тобында директордың көмекшісі болды. 1979 жылы ол Шотландиядағы Орталық Данбартоншир округінен парламентке сайлауға түсті, бірақ Лейборист партиясының өкілі Хью Маккартни одан 12 003 дауыспен басып өтті.

Парламенттік мансап

Сомс 1983 жылғы жалпы сайлауда Кроули округінен парламент депутаты болып сайланды. Ол 1997 жылғы жалпы сайлауға дейін Кроули округін өкілдік етті (Лейбористер партиясы Кроулиде консерваторларды жеңген кезде). 1997 жылғы сайлауда Тим Рентон сайлауға қатыспау туралы шешім қабылдағаннан кейін, ол консерваторлар үшін Мид Сассекс округін сақтап қалды, ал Сомс 2019 жылдың қарашасында Парламент таратылғанға дейін осы округтің депутаты болды. Ол 1992-1994 жылдары Ауыл шаруашылығы, балық шаруашылығы және тағам министрлігінде парламенттік хатшы, 1994-1997 жылдары премьер-министр Джон Мейджор басшылығымен Қорғаныс министрлігінде Қарулы күштер жөніндегі мемлекеттік министр, ал кейін 2003-2005 жылдары Қорғаныс жөніндегі оппозициялық хатшы болып қызмет етті. 2002 жылы ол 2004 жылғы аңшылық заңына қатысты парламенттік комитетке мүше болып тағайындалды, бұл заң иттермен аң аулауға тыйым салды, ол бұл саясатқа қарсы болды. 2005 жылдың 9 мамырында Майкл Говард Консервативтік партия басшылығынан кетпек екенін жариялағаннан кейін Сомс оппозициялық кабинеттен кетті. Фрэнк Филдпен бірге ол Теңгерімді көші-қон жөніндегі партияаралық топтың тең төрағасы болып табылады және парламентте де, БАҚ-та Ұлыбританияға көші-қон және эмиграцияны теңгерімге келтіру қажеттігін жақтады. Парламентте ол ұлттық жеке куәлік жүйесін енгізуді қолдады және ұлттық БАҚ-та оны жариялады. Сомс 2016 жылғы Еуроодаққа мүшелік туралы референдумға дейін Brexit-ке қарсы болды. Референдум алдындағы сұхбатында ол өзін партияның оң қанатындағы «Бір Ұлтты тори» деп сипаттап, Brexit жақтастарын «қатты ұрып-соғу керек болған ашулы овчарка» деп атады. 2019 жылдың сәуірінде Сомс АҚШ-ты Голан биіктерін 1981 жылы Израильдің аннексиялағанын мойындағаны үшін айыптады. Сомс «біздің одақтасымыз АҚШ-тың БҰҰ-ның 497 қаулысын бұзуы өте өкінішті» деді және «халықаралық құқық бойынша аумақты аннексиялауға тыйым салынған» деп қосты. Сомс 2019 жылғы Консервативтік партия басшылығына сайлау кезінде Рори Стюартты қолдады.

Сексизм туралы айыптаулар

2005 жылы жарық көрген «Парламенттегі әйелдер» кітабына сәйкес, Сомс парламенттегі ең көп ұсақ-түйек сөздер мен сексистік пікірлер айтқан адам деп танылды, бірнеше әйел депутат оған осы сияқты сөздер айтқанын мәлімдеді. Сомс бұл айыптамаларды «абсурд» деп бағалады. Барбара Фолетт 2007 жылы Сомсты парламенттегі ең сексистік депутаттардың бірі деп атады. 2017 жылдың 31 қаңтарында Сомс Тасмина Ахмед Шейх сұрақ қойғанда, оған «ууууууу» деп имитациялық дыбыс шығарды. Ахмед Шейх спикердің назарына бұл оқиғаны жеткізу үшін сөз сұрады. Спикер Джон Беркоу бұл дыбыстарды «әдепсіздік» деп сипаттап, оларды қолдануға болмайтынын айтты және Сомске кешірім сұрау талап етілді. Ол кешірім сұрап, бұл әрекетін оның «тізімделген» сұрағына жауап ретінде жасаған «достық иттің сәлемі» деп түсіндірді. Содан кейін барлығы 21 адам консервативтік партияның қолдауын жоғалтты, осылайша олар консервативтік депутаттар ретіндегі мәртебесінен айырылып, тәуелсіз депутаттар болып отыруға мәжбүр болды. Егер Сомс болашақ сайлауда қайта сайлануға тырысса, партия оның консервативтік кандидат ретінде сайлануына қарсылық танытар еді. Сомс 2019 жылғы жалпы сайлауда қатыспайтынын жариялады. 29 қазанда Борис Джонсон оған және тағы 9 депутатқа партиялық қолдауын қайтару туралы шешім қабылдады.

Құрметтер

2011 жылдың 13 шілдесінде Сомс Жеке кеңеске ант берді. Бұл оған өмір бойына "Құрметті" деген атаққа ие болу құқығын берді. Ол 2014 жылғы Туған күн сыйлықтарында саяси қызметтері үшін рыцарь атағымен марапатталды.