Кіріспе
Сан-Клементе аралы (Тонгва: Kinkipar; Испан: Isla de San Clemente) – Калифорния штатының Канал аралдарының ең оңтүстігінде орналасқан арал. Ол АҚШ Әскери-теңіз күштеріне тиесілі және Лос-Анджелес округінің құрамына кіреді. Коронадо әскери-теңіз базасы басқаруын жүзеге асырады. Аралдың ұзындығы 34 шақырымды құрайды және құрлық кеңістігіне ие. 2018 жылғы халық санауы бойынша, аралда 148 әскери және азаматтық қызметкер тұрады. Калифорния штатының Ориндж округіндегі Сан-Клементе қаласы осы аралдың құрметіне аталған.
San Clemente Island (Tongva: Kinkipar; Spanish: Isla de San Clemente) is the southernmost of the Channel Islands of California. It is owned and operated by the United States Navy, and is a part of Los Angeles County. It is administered by Naval Base Coronado. It is 21 mile (34 km) long and has of land. The 2018 census estimates 148 military and civilian personnel reside on the island. The city of San Clemente in Orange County, California is named after the island.
Топография
Геологиялық тұрғыдан алғанда, арал «жер қыртысының солтүстік-батысқа қарай еңкейген және сәл иілісқан, тік солтүстік-шығыс беткейі мен көбірек бұрылысқан және әлдеқайда көңілді оңтүстік-батыс беткейі бар тіреуі» деп сипатталады. Арал негізінен жанартаулық тау жыныстарынан құралған, ал аралдың солтүстік-шығыс шекарасында Калифорния материгіндегі көптеген ірі жарылымдармен параллель үлкен жарылым бар. Сан-Клементе аралында теңіз террасаларының ең жақсы мысалдары кездеседі, сондай-ақ шатқалдар сияқты каньондар, өзендер, уақытша шарлауықтар мен тұщы сулы көлдер бар. Оның ең биік нүктесі – Тирст тауы, биіктігі 1965 фут. Аралдың қырқасының биіктігі жауын-шашынға әсер ете алады, себебі ол атмосфералық ылғалдың конденсациялануына және күшті жауын-шашынға себеп болуы мүмкін. Бұл 2024 жылдың 22 қаңтарында Сан-Диегода болған қатты дауылдың бір факторы болды.
Климат
Бұл аймақта жаз айлары жылы және құрғақ, ал күз бен қыс айлары қоңылды және жұмсақ болады, ешбір айдың орташа температурасы 21°C (69.5°F) жоғарыламайды. Кёппен климаттық жіктеу жүйесі бойынша Сан-Клементе аралында жазғы жылы Жерорта теңізі климаты басым, климат карталарында "Csb" деп белгіленеді.
Жануарлар дүниесі және өсімдіктер
Сан-Клементе аралындағы қасқыршалар – қорғауға алынған, құрып бара жатқан түр, оны сақтау үшін Әскери-теңіз күштері шаралар қабылдап жатыр. Сан-Клементе аралы түлкісі – осы аймаққа тән, жергілікті түр. Ешкілер ғасырлар бойы аралда болып, 1972 жылы 11 000-ға жеткен, олардың жергілікті түрлерге тигізген әсері осы кезде анықталды. 1980 жылға қарай олардың саны 4 000-ға дейін азайды. Қалған ешкілерді ату жоспары «Жануарлар қоры» арқылы сотта тоқтатылды, сондықтан ешкілер аулармен және тікұшақтармен шығарылды. Сан-Клементе аралы ешкісі – үй ешкісінің танымал тұқымы. Аралдың төңірегіндегі шағын шығанақтарға сүңгірлеушілер келеді, оларды теңіз арыстандары, тікенді лобстерлер, гидрокоралдар және теңіз балқылары сияқты көптеген теңіз жануарлары қызықтырады. Аралда сонымен қатар Сан-Клементе аралының құрып кету қаупі төнген шалфей торғайы да мекендейді. ДДТ-мен ластану және Әскери-теңіз күштерінің қызметі салдарынан ондаған жылдар бойы жыртқыш құстар көбеймегеннен кейін, қазір кем дегенде бір жұп ақбас бүркіт және бірнеше жұп саятшылық бүркіт көбейіп жатыр. Арал флорасы 300 жергілікті таксон мен шамамен 135 жергілікті емес таксонды қамтиды, олардың кем дегенде 47-сі Калифорния аралдарының екеуі немесе одан да көп жерінде кездеседі, 15 өсімдік таксоны тек Сан-Клементе аралында ғана табылған, ал аралдың бір эндемигі жойылған деп есептеледі. Арал флорасына әлемде басқа жерде кездеспейтін өсімдік түрлері де кіреді. Бұл эндемикалық түрлерге Сан-Клементе аралы бродиаеясы, Сан-Клементе аралы трителеясы, Сан-Клементе аралы орман жұлдызы және Сан-Клементе аралы үнді суретшісінің щеткасы, сондай-ақ Сан-Клементе аралының бұталы лохы және Блэрдің сымшаң гүлі кіреді. Тойонның ерекше бір түрі, ssp. macrocarpa, сонымен қатар екі сирек кездесетін патшалық лавр түрлері де осы жерде өседі. Жер құрттары 2008 жылы жол құрылысы жобасында қолданылған материктің топырағымен енгізілген болуы мүмкін. Бұл құрттар жоқ аймақта құрттар топырақ пен микроорганизмдер қауымдастығын өзгертеді, бұл жергілікті емес өсімдіктерге аралдың бірегей экожүйесін өзгертуге және ондағы биологиялық әртүрлілікке қауіп төндіреді.
Тарих
Археологтар Сан-Клементе аралында 10 мың жыл бұрын адамдар қоныстанған іздерін тапты. Кейінірек келген тұрғындар солтүстік аралдардан және материктен сауда тауарын, соның ішінде Калифорния шөлінен Косо обсидианын әкелді. Соңғы тұрғындарының қай тайпаға жататыны белгісіз, бірақ Санта-Каталина аралынан мәлімделген Тонгва тайпасы ең мүмкін үміткер болып саналады. Солтүстік Канал аралдарын мекендеген Чумаш тайпасы да арал тұрғындарына әсер еткен болуы мүмкін. Сан-Клементе және Сан-Николас аралдарында шайқастардың іздері табылды: «бір-біріне үйілген ондаған адамның қаңқалары» кездесті. Аралды еуропалықтардан алғаш 1542 жылы Хуан Родригес Кабрильо көріп, оған Виктория деп ат қойды. Одан кейін испан саяхатшысы Себастьян Вискаино 1602 жылғы 23 қарашада, Әулие Климент мерекесінде оны қайта ашты. 19-шы және 20-шы ғасырларда аралды малшылар, балықшылар және контрабандистер пайдаланды. 1835 жылы Нью-Йорк штатының Пукипси қаласынан келген капитан Джозиа Б. Уиппи (немесе Уиппл) басқарған «Эльба» кит аулау кемесі «Сент-Клемент аралынан» (Сан-Клементе аралынан) солтүстікке қарай кашалот киттерді аулады. Американың «Лансинг» пароходы және «Калифорния» бу кемесі екеуі де Сан-Клементе аралының оңтүстігіндегі Пирамида шығанағына тікелей ұсталған көк, плавник және горбатый киттерді өңдеу үшін тоқтады – біріншісі 1926-1930 жылдар аралығында, екіншісі 1933-1937 жылдар аралығында. 1935 жылы норвегиялық «Эсперанса» кит өңдеу кемесі Сан-Клементе аралына дейін көк кит аулады.
although the Tongva, who are well attested from Santa Catalina Island, are the most likely candidates. The Chumash, who occupied the northern Channel Islands, may have influenced the inhabitants. Evidence of battles: 'the skeletons of dozens of men piled, one upon another' were also noted on San Clemente and San Nicolas. The first European to sight the island was Juan Rodríguez Cabrillo in 1542, who named it Victoria. It was renamed by Spanish explorer Sebastián Vizcaíno, who spotted it on November 23, 1602, Saint Clement's feast day. It was used by ranchers, fishermen, and smugglers during the 19th century and into the 20th century. In 1835, the whaleship Elbe of Poughkeepsie, New York, under Captain Josiah B. Whippey (or Whipple), hunted sperm whales as far north as "St. Clements Island" (San Clemente Island). The American steamship Lansing, as well as the steam schooner California, both anchored in Pyramid Cove, on the south side of San Clemente Island, to process blue, fin and humpback whales caught by their "killer boats" (steam driven whale catchers)—the former between 1926 and 1930, and the latter between 1933 and 1937. In 1935, the Norwegian factory ship Esperanza caught blue whales as far north as San Clemente Island.
Әскери-теңіз базасы
1934 жылы АҚШ Әскери-теңіз күштері аралды иеленді. Бұл Әскери-теңіз күштерінің жағалауға тікелей оқ ату полигонындағы жалғыз қалған нысаны және 2620 км² (8990 шақырым²) аумақты қамтитын, біріктірілген әуе, құрлық және теңіз күштерінің Сан-Клементе аралы полигонының орталығы болып табылады. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде арал десанттық кемелерді даярлау орталығы ретінде пайдаланылды. Бұл кішкентай және орташа мөлшердегі кемелер жапондықтар басып алған аралдарға шабуыл жасау үшін қажетті «аралдан аралға» өту стратегиясында маңызды рөл атқарды. Аралда белсенді сонар базасы бар және командалық оқулар үшін 21 миллион долларлық симуляциялық қала салынған. Сан-Клементеде АҚШ Әскери-теңіз күштерінің ракеталық сынақтар жүргізетін орталығы орналасқан. 1957 мен 1960 жылдар аралығында Сан-Клементеден Polaris бағдарламасы бойынша бірнеше сынақ ракеталары ұшырылды. SEALAB III жобасы 1969 жылдың ақпан айында Сан-Клементе аймағында жүзеге асырылды. АҚШ Әскери-теңіз күштері аралды қосымша әскери-теңіз әуежайы ретінде пайдаланады, ол Сан-Клементе аралының Әскери-теңіз күштерінің қосымша қону алаңы деп аталады. 24/06 бағытындағы негізгі ұшу-қону жолағы Әскери-теңіз күштері авианосецтерді даярлау үшін қолданылады. АҚШ Жағалау күзеті сияқты басқа да әскери бөлімдер бұл әуежайды пайдаланады. 2014 жылғы мәліметтерге сәйкес, Сан-Клементеде Калифорния жағалауындағы Әскери-әуе күштерінің ұшқыштарын іздеуге жауапты қосымша Әскери-әуе күштері базасы орналасқан. Аралда АҚШ Әскери-теңіз күштерінің «Тюленьдері» (Navy SEALs) жаттығу орталығы бар. 2020 жылдың 30 шілдесінде аралдың солтүстік-батыс жағалауында оқу-жаттығу кезінде десанттық шабуыл машинасы (AAV) суға батып, жеті теңізші және бір әскери теңізші қаза тапқан деп есептеледі. Сегіз теңізшінің бірі машинадан құтқарылғаннан кейін көз жұмды. Қаза тапқан тоғыз адамның есімдері 3 тамызда жарияланды. AAV-да 15 теңізші мен бір әскери теңізші болды, ол «Соммерсет» кемесіне қайтып келе жатқан еді. USMC 2020 жылдың 3 тамызында AAV табылғанын мәлімдеді. Десанттық машина шамамен 400 метр тереңдікте суға батқан. 2020 жылдың 27 тамызында Сан-Клементе аралында Black Hawk тікұшағы құлап, екі сарбаз қаза тауып, үш адам жарақат алды.