Ричард Шарп Шейвер: Жер асты әлемінің құпиясы

Кіріспе

Америкалық жазушы және теориялық қастандықтарды зерттеуші (1907–1975)

Ричард Шарп Шевер (8 қазан 1907 – 5 қараша 1975) – Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі жылдары ғылыми-фантастикалық журналдарда (атап айтқанда, Amazing Stories) жарияланған даулы әңгімелерімен танымал болған американдық жазушы және суретші. Шевер өз әңгімелерінде жер астындағы үңгірлерде таңғажайып технология сақталған зұлым ежелгі өркениетті жеке басынан өткергенін айтады. Осы дауға себеп – Шевер мен оның редакторы және баспагері Рей Палмердің, Шевердің жазбалары көркем әдебиет нысанында ұсынылғанымен, түп негізінде шындыққа сәйкес екендігі туралы мәлімдемелері болды. Рей Палмер Шевердің әңгімелерін «Шевер жұмбағы» деп таныстырды. Өмірінің соңғы онжылдықтарында Шевер «тас кітаптарға» – оның пікірінше, көне дамыған тайпалар жасаған және оқылатын суреттер мен мәтіндермен қапталған тастарға ден қойды. Ол тастардағы суреттерге негізделген картиналар жасады, тас кітаптарды кеңінен суретке түсірді және олар туралы жазды. Шевердің өлімінен кейін ол суретші ретінде танылды, оның картиналары мен фотосуреттері Лос-Анджелесте, Нью-Йоркте және басқа да қалаларда көрмеге қойылды.

Шашты қырқып алудың құпиясы

1943 жылы Шейвер Amazing Stories журналына хат жазды. Ол ежелгі "Мантонг" деп аталатын, Жер бетіндегі барлық тілдердің бастауы болған, алғашқы адам тілінің бір түрі, тілін тапқанын мәлімдеді. Мантонг тілінде әр дыбыстың жасырын мағынасы бар еді, және осы формуланы кез келген тілдегі кез келген сөзге қолдану арқылы кез келген сөздің, атаудың немесе сөз тіркесінің құпия мағынасын түсіндіруге болады. Редактор Рэй Палмер Мантонг формуласын бірнеше сөзге қолданды және ол Шейвердің бірдеңеге тап болғанын түсінгенін айтты. Палмердің айтуынша (өзінің "Сырлы әлем" автобиографиясында), Палмер Шейверге хат жазып, Мантонг туралы қалай білгенін сұрады. Шейвер "Болашақ адамға ескерту" деп аталатын шамамен 10,000 сөзден тұратын құжатпен жауап берді. Шейвер 1932 жылы фабрикада жұмыс істегенін, онда ерекше жағдайлар бола бастағанын айтады. Брюс Ланьер Райт атап өткендей, Шейвер "өзінің жұмыс орнындағы дәнекерлеу тапаншаларының бірі, 'оның катушкасының өрісі бойынша', оған айналасында жұмыс істейтін адамдардың ойларын естуге мүмкіндік беретінін байқады. Ең қорқыныштысы, ол телепатия арқылы жер астындағы үңгірлерде зұлым күштердің азаптау сеансы туралы мәлімет алды". Майкл Баркунның айтуынша, Шейвер жасырын үңгір әлемін қалай алғаш рет білгені туралы тұжырымдамасыз есептер ұсынды, бірақ құрастыру желісі "ең көп таралған нұсқа" болды. Шейвер Жерді басқа планетаға тастап, Күн сәулесінен зақым келгенге дейін Жердің ішінде үңгір қалаларын салған өте дамыған тарихқа дейінгі нәсілдер туралы жазды. Бұл ежелгі адамдар өз ұрпақтарының кейбіреулерін мұнда тастап кетті, олардың аз бөлігі асыл және адам "Терос" болып қалды, ал көпшілігі уақыт өте келе "Deros" деп аталатын ақыл-ойға зақым келген садистердің халқына айналды. Шейвердің "роботтары" механикалық конструкциялар емес, олардың жабайы мінез-құлқына байланысты робот тәрізді болды. Шейвердің айтуынша, бұл Дерос үңгір қалаларында әлі де өмір сүріп, жер бетіндегі адамдарды мыңдаған адаммен ұрлап, ет немесе азаптау үшін ұстап отырды. Олар ежелгі ұлы нәсілдер қалдырған күрделі "сәуле" машиналарымен адамдарды тыңдап, біздің санамызға азапты ойлар мен дауыстарды жіберді (шизофренияның "әсер ету машиналарын" еске түсіреді, мысалы ауа тоқыма станогы). Дерос барлық дерлік бақытсыздықтарға, "қақтығысты" кішігірім жарақаттардан немесе аурулардан бастап ұшақ апаттарына және апатты табиғи апаттарға дейін кінәлі болуы мүмкін. Әсіресе әйелдер қатыгездікпен, соның ішінде зорлаумен күресті, ал Майк Даш "садо-мазохизм" Шейвердің жазбаларының басты тақырыптарының бірі болды" деп атап өтті. Жалпы алғанда, үңгірлерінде тұрып жатқанмен, Шейвер Дерос кейде ғарыш кемелерінде немесе зымыранмен саяхаттайтынын және теңдей жаман ғарыш жаратылыстарымен қарым-қатынаста болғанын мәлімдеді. Шейвер Дерос пен олардың үңгірлері туралы бірінші қолдан білетінін айтып, бірнеше жыл бойы олардың тұтқыны болғанын айтты. Палмер қолжазбаны редакциялап, қайта жазып, жалпы сөз санын 31 000 сөзге дейін ұлғайтты. Палмер Шейвердің әңгімесінің негізгі элементтерін өзгертпегенін, тек қызықты сюжет қосып, әңгімені "сарықтай оқып" алмағанын айтты. Бұл сан сатылып бітті және өте көп жауаптар алды: 1945 және 1949 жылдар аралығында Шейвердің мәлімдемелерінің шындықты растайтын көптеген хаттар келді (Палмердің айтуынша, ондаған мың хат). Хатшылардың айтуынша, олар да ғажайып дауыстарды естіген немесе Құрғақ Жердің тұрғындарымен кездескен. Amazing Stories журналына жазылған хаттардың бірі - Париждегі ғимараттың терең жертөлесіне құпия лифт арқылы кіргенін айтқан әйелдің хаты. Бірнеше ай бойы зорлау мен басқа да азаптаулардан кейін әйелді қайырымды Теро босатты. Дероспен байланысы бар деп мәлімдеген тағы бір хат Фред Крисманнан келді, кейіннен ол Мори аралындағы оқиға мен Джон Ф. Кеннедидің өлтірілуіндегі рөлі үшін танымал болды. Бірнеше қалада "Шейвер Мистерия клубы" қоғамы құрылды. Бұл дау сол кездегі негізгі баспасөзде белгілі бір деңгейде жарияланды, соның ішінде 1951 жылы "Life" журналында айтылды. Палмер "Тамаша оқиғалар" журналының таралымы "Шейвер құпиясы" арқылы өсті деп мәлімдеді және журнал бірнеше жыл бойы "Шейвер құпиясына" баса назар аударды. Баркун "Тамаша оқиғалар" кітабының сатылымын арттыруға "Шейвер Мистери" кітабының ықпалы тигенін айтады. Баспаның нақты көбеюі туралы келіспеушіліктер болды, бірақ Баркун ай сайынғы таралымның шамамен 135,000-нан 185,000-ға дейін өскенін көрсететін сенімді көздерді атап өтті. Дэш "Шавер Мистериясын...

During 1943, Shaver wrote a letter to Amazing Stories magazine. He claimed to have discovered an ancient language he called "Mantong", a sort of Proto Human language that was the source of all Earthly languages. In Mantong, each sound had a hidden meaning, and by applying this formula to any word in any language, one could decode a secret meaning to any word, name or phrase. Editor Ray Palmer applied the Mantong formula to several words, and said he realized Shaver was on to something. According to Palmer (in his autobiography The Secret World), Palmer wrote back to Shaver, asking how he had learned of Mantong. Shaver responded with an approximately 10,000 word document titled "A Warning to Future Man". Shaver claimed to have worked in a factory where, in 1932, odd things began to occur. As Bruce Lanier Wright notes, Shaver "began to notice that one of the welding guns on his job site, 'by some freak of its coil's field atunements', was allowing him to hear the thoughts of the men working around him. More frighteningly, he then received the telepathic record of a torture session conducted by malevolent entities in caverns deep within the earth." According to Michael Barkun, Shaver offered inconsistent accounts of how he first learned of the hidden cavern world, but that the assembly line story was the "most common version". Shaver wrote of extremely advanced prehistoric races who had built cavern cities inside the Earth before abandoning Earth for another planet due to damaging radiation from the Sun. Those ancients also abandoned some of their own offspring here, a minority of whom remained noble and human "Teros", while most degenerated over time into a population of mentally impaired sadists known as "Deros"—short for "detrimental robots". Shaver's "robots" were not mechanical constructs, but were robot like due to their savage behavior. These Deros still lived in the cave cities, according to Shaver, kidnapping surface dwelling people by the thousands for meat or torture. With the sophisticated "ray" machinery that the great ancient races had left behind, they spied on people and projected tormenting thoughts and voices into our minds (reminiscent of schizophrenia's "influencing machines" such as the air loom). Deros could be blamed for nearly all misfortunes, from minor "accidental" injuries or illnesses to airplane crashes and catastrophic natural disasters. Women especially were singled out for brutal treatment, including rape, and Mike Dash notes that "[s]ado masochism was one of the prominent themes of Shaver's writings". Though generally confined to their caves, Shaver claimed that the Deros sometimes traveled with spaceships or rockets, and had dealings with equally evil extraterrestrial beings. Shaver claimed to possess first hand knowledge of the Deros and their caves, insisting he had been their prisoner for several years. Palmer edited and rewrote the manuscript, increasing the total word count to a novella length of 31,000. Palmer insisted that he did not alter the main elements of Shaver's story, but that he only added an exciting plot so the story would not read "like a dull recitation". The issue sold out, and generated quite a response: Between 1945 and 1949, many letters arrived attesting to the truth of Shaver's claims (tens of thousands of letters, according to Palmer). The correspondents claimed that they, too, had heard strange voices or encountered denizens of the Hollow Earth. One of the letters to Amazing Stories was from a woman who claimed to have gone into a deep subbasement of a Paris, France building via a secret elevator. After months of rape and other torture, the woman was freed by a benevolent Tero. Another letter claiming involvement with Deros came from Fred Crisman, later to gain notoriety for his role in the Maury Island Incident and the John F. Kennedy assassination. "Shaver Mystery Club" societies were created in several cities. The controversy gained some notice in the mainstream press at the time, including a mention in a 1951 issue of Life magazine. Palmer claimed that Amazing Stories magazine had a great increase of circulation because of the Shaver Mystery, and the magazine emphasized the Shaver Mystery for several years. Barkun notes that, by any measure, the Shaver Mystery was successful in increasing sales of Amazing Stories. There was disagreement as to the precise increase in circulation, but Barkun notes that reliable sources reflect an increase in monthly circulation from about 135,000 to 185,000. Dash writes that the "critics of the 'Shaver Mystery' were quick to point out that its author was suffering from several of the classic symptoms of paranoid schizophrenia, and that many of the letters pouring into Amazing recounting personal experiences that backed up the author's stories patently came from the sorts of people who would otherwise spend their time claiming that they were being persecuted by invisible voices or their neighbor's dog". The 2004 Japanese horror movie Marebito, directed by Takashi Shimizu, also references Shaver's work and the Deros. The movie references Shaver's books directly, as well as showing Deros at several times during the film. Richard Shaver and the Deros are mentioned on a plaque in the video game Shivers, next to a sculpture of a Dero in the "Subterranean World" room. Both Shaver and his work, as well as Amazing Stories, are amongst the esoteric and unusual ideas referred to in the Philip K. Dick novel Confessions of a Crap Artist. In the role playing game Dungeons & Dragons, which was heavily influenced by pulp and weird fiction in its development, there exists a race of evil subterranean dwarves called the derro, which were first described in the AD&D First Edition of Monster Manual II. These derro make raids on the surface to kidnap humans for use as slaves and food, and some among them, called Savants, possess magical and psychic powers, which they can use to influence people's minds. They are said to have a main stronghold deep underground where they plot the overthrow of humanity. The novel Tamper, by Bill Ectric, takes its name from Shaver's description of the Deros' ability to tamper with the minds of humans with invisible rays. In the book, a boy obsessed with the "Shaver Mystery" begins to hear strange noises in his parents' basement which may or may not be real.

Шашқыш және НЛО

1947 жылдың жазында Кеннет Арнольд Рейнер тауының жанында белгісіз ұшатын нысандарды көргенін мәлімдеді. Оның хабарламасы белгісіз ұшатын объектілерге зор қызығушылықты тудырды, ал Палмер «ұшатын тарелкалар» бірнеше жыл бойы Shaver Mystery-ді растайтындықтарын тез айтты. Ол Shaver Deros-тың әлдеқандай ғарыш кемелерін еске салғанын атап өтті. Шавер мен Палмер «ұшатын тарелкалар» құбылысын болжаған немесе көре алған деген ойды кейіннен жазушы Джон Кил қолдады. Оның 1983 жылғы «Ұшатын тарелкаларды ойлап тапқан адам» атты мақаласы (алғаш рет Fortean Times журналында жарияланған) «Палмер суретшілерге оқырмандар сипаттаған нысандардың эскиздерін салуды тапсырды және диск пішіндес ұшатын машиналар оның журналының мұқабасында 1947 жылдың маусымынан бұрын пайда болды. Сондықтан ұшатын тарелка туралы түсінік ұлттық ақпарат құралдары оған мән бермес бұрын миллиондаған адамға жеткенін айтуға болады. Жаңа газет стендіндегі журналдарға бір қараған және «Таңғажайып оқиғалар» журналының мұқабасындағы тарелканы көзбен көрген әркімнің санасына сол бейне орныққан» делінген. Алайда, НЛО зерттеушісі Джером Кларк мүлдем керісін айтып, «Палмердің «дерос» «ракеталарын» диск пішіндес етіп көрсетпегенін нақты айту керек. Дегенмен, кейінірек кейбір адамдар, ақиқаттан алыс әңгімелермен, Шавердің әңгімелері арқылы Палмер «ұшатын тарелкаларды ойлап тапқан» деп таласты. Шындығында, Палмердің ғылыми фантастика жанкүйерлері мен фортеандықтардың шағын аудиториясынан тысқары әсері болған жоқ».

Басқа әсерлері

Ақын және фольклоршы Джесси Гласс 1970 жылдардың басында жас шағында Шейвердің Атлантида кітапханасына қосылды және ол кісімен қысқа мерзімге хат алмасты. Ол Шавердің "тас кітаптарына" және оларға қоса берілген сипаттамаларға қызығушылық танытты, бірақ кейде тастардың беттері бір түрлі өңделгендей сезілді. Бір тасқа қарағанда, бетіне қатты лакталған немесе бір жолмен жабыстырылған қағазға түсірілген сурет немесе көшірме салғандай көрінді. Лактың астынан ақ қағаздың кішкене бөліктері көрініп тұрды. Гласс Шейвермен хат алысып, оны зиялы және көп оқыған адам деп тапты, бірақ күнінің бір күнінде еш себепсіз хаттардың мәнері тікелей ұрысқа ұласты. Содан Гласс хат алмасуды тоқтатты. Суретші Джермен Роджерс өзінің Deros нұсқасын көптеген концерт плакаттарында, рок-музыка концерттерін жарнамалау үшін жиі пайдаланды. Роджерс Деролар тақырыбына екіұштылықпен қарады, кейбір адамдар оның осы жандарға шынымен сенетінінің дәлелі деп санайды. 1994 жылдан бастап Роджерстің Dero бейнесі ондаған плакаттарында және көркем туындыларында пайда болды, ал 2004 жылы дизайнерлік винилдік ойыншықтар сериясына айналды. QAnon теориясының кейбір аспектілері де Шейвердің идеяларымен салыстырылды, әсіресе жер асты туннельдерінде болатын садизм мен мазохизмге толы зорлық-зомбылық әрекеттерінің тақырыбы, сондай-ақ осы қылмыскерлердің жер бетіндегі оқиғаларды басқаруы.