Қарақылқылқос (Setophaga striata) – Солтүстік Американың ормандарында көбейетін әсем құс. Көшіп-қоныстау кезінде көптеп кездеседі, ерекше қара баспен және ақ қанаттарымен танылады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Құс түрі
Species of bird
Қара шаян (Setophaga striata) – Жаңа әлем шаяны. Жұптасқан еркектері көбінесе қара және ақ түсті болады. Оларда көзге түсетін қара бас киім, ақ еңчектері және ақ қанат жолақтары бар. Қара шаян Солтүстік Американың солтүстік орманды аймақтарында, Аляскадан бастап Канаданың көп бөлігіне дейін, сондай-ақ Нью-Йорктің Адирондак таулары мен АҚШ-тың Солтүстік-Шығысындағы Жаңа Англияда көбейеді. Олар Солтүстік Американың көп бөлігінде кең таралған көшпенді құстар. Күзде олар Ұлы Антиль аралдары мен Оңтүстік Американың солтүстік-шығыс жағалауларына ашық су үстінен тоқтамай ұзақ қашықтыққа ұшып барады, орташа есеппен – бұл көшіп жүретін әнші құстардың тіркелген ең ұзақ су үстіндегі тоқтамайтын ұшу қашықтығының бірі. Батыс Еуропаға сирек келсе де, Атлант мұхиты арқылы көшіп жүретін жиі кездесетін құстардың бірі болып табылады.
The blackpoll warbler (Setophaga striata) is a New World warbler. Breeding males are mostly black and white. They have a prominent black cap, white cheeks, and white wing bars. The blackpoll breeds in forests of northern North America, from Alaska throughout most of Canada, to the Adirondack Mountains of New York as well as New England in the Northeastern United States. They are a common migrant throughout much of North America. In fall, they fly south to the Greater Antilles and the northeastern coasts of South America in a non stop long distance migration over open water, averaging , one of the longest distance non stop overwater flights ever recorded for a migratory songbird. Rare vagrants to western Europe, they are one of the more frequent transatlantic passerine wanderers.
Этимология
Сетофага туысының атауы ежелгі грек тіліндегі "ses" ("көбелек") және "phagos" ("жеуші") сөздерінен шыққан, ал "striata" түрлік атауы "жолақты" мағынасын білдіреді.
The genus name Setophaga is from the Ancient Greek ses, "moth", and phagos, "eating", and the specific striata means "striped".
Сипаттама
Қарақұйрық – шағалы қаламның салмағындай кішкентай құс. Жазғы еркек қарақұйрықтардың арқасы қара жолақты қоңыр, беті ақ, басы қара түсті болады. Төсі ақ, қара жолақтарымен әшекейленген, және екі ақ қанат жолағы бар. Ересек ұрғашы қарақұйрықтар жазғы еркектердің ақсыл түсіне ұқсайды, әсіресе, ұрғашыларда басының айқын пішіні болмайды, ал басы мен беті сұр түстердің әр теріңкесін алады. Бұл түрдің тағы бір ерекше белгісі – жарқыраған қызғылт сары аяқтары. Көбеймейтін қарақұйрықтардың басы жасыл, үстіңгі жағы қара жолақты жасыл, ал кеудесі сарғыш болады, жас құстарда сары түс ішкі жағына дейін жетеді. Олардың қанат жолақтары әрқашан көзге көрінеді.
The blackpoll warbler is a fairly small bird which attains the weight of a ballpoint pen. The summer male blackpoll warblers have dark streaked brown backs, white faces, and black crowns. Their underparts are white with black streaks, and they display two white wing bars. The adult females essentially resemble washed out versions of the summer males, and in particular, the females lack the strong head patterns, and their crowns and faces are shades of gray. Another outstanding physical characteristic of the species is the bright orangish pink legs. Non breeding birds of this species have greenish heads, dark streaked greenish upperparts, and yellowish breasts, with the yellow extending to the belly in young birds. Their wing bars are always present.
Тіршілік ету ортасы
Олардың көбейтін ареалының оңтүстік бөлігінде қараторғайларды орманды немесе бұталы жерлердегі таулардың жоғарырақ бөліктерінде кездестіруге болады. Олар сондай-ақ жаздарын Мэн және теңіз жағалау провинцияларының орманды аралдарында өткізеді. Солтүстікке қарай, олар боралдық қылқан жапырақты ормандардың барлық жерінде табылған. Қараторғайлар басқа торғайларға қарағанда тундраға жақын көбейеді.
In the southern portion of their breeding range, blackpoll warblers can be found on the higher elevations of mountains in woodland or brushy areas. They also spend their summers on the wooded coastal islands of Maine and the Maritime Provinces. Farther north, they have been reported throughout the boreal coniferous forest. Blackpolls breed nearer to the tundra than any other warbler.
Мінез-құлық
Қара құрттар салыстырмалы түрде үлкен болғанымен, оларды байқау қиын, себебі олар тыныш азықтанады және ағаштардың шатырына жақын қалың жапырақтарда қоныстанады. Оларды көруге қарағанда естуге жиі болады, әнтері белгілі болған ең жоғары жиіліктің бірі. Олардың әндері – жоғары "ци" дыбысының қайталануы. Олардың дауысы жұқа, қысқа "сит" үніне ұқсайды.
Although fairly large for a warbler, blackpoll warblers are fairly easy to miss because of their relatively inactive foraging style and tendency to perch in dense foliage near the canopy of the trees. They are more often heard than seen, though their song is one of the highest pitched known. Their songs are simple repetitions of high tsi notes. Their calls are thin sits.
Тамақ табу және тамақтану
Қара құрттар тамақтануға қасатттықпен келеді, кейде бұтақтардың маңында шапшаң қозғалып, ауада тоқталып, жәндіктерді ұстап алады. Олар негізінен жәндіктермен қоректенеді. Бұл түрдің өте бейімделгіш екені байқалады, олар ересек және дернәсіл жәндіктер мен кенелердің көптеген түрлерін жейді. Бұл түрдің жеген жәндіктеріне бітелер, шегірткелер, көбелек құрттары, шыбыздар, торы құрттар, құмырсқалар, термиттер, масалар, шырыштар және аралар жатады. Бұл түрдің қарағай құртымен арнайы қоректенетіні болжанып айтылған, бірақ екі түрдің санының өзгеруі арасында ешқандай анық байланыс жоқ. Қара құрттар көшіп бара жатқанда және қыс мезгілінде жидектерді жейді. Олар көбінесе ағаштардың жоғары жағында азық іздейді және кейде ұшып бара жатқанда жәндіктерді ұстап алады.
The blackpoll has a deliberate feeding style with occasional flitting, hovering, and hawking around branches. They are primarily insectivorous. The species appears to be quite a generalist, preying on a great diversity of adult and larval insects and spiders. Documented insect prey for the species includes lice, locusts, cankerworms, mosquitoes, webworms, ants, termites, gnats, aphids, and sawflies. It has been suggested that this species may be a spruce budworm specialist, but there is no obvious connection between the population trends of the two species. The blackpoll will opt for berries during migration and in winter. They often forage high in trees, and sometimes catch insects while in flight.
Көбею
Олардың көбейетін жерлері – қылқан жапырақты ормандар, әсіресе шырша өсетін ормандар. Құстың көбейетін ареалы тайгаға дейін созылады. Қара шаңырақтар көбінесе қылқан жапырақты ағаштардың төменгі жағында ұялайды. Олар тостаған тәрізді ұяға 3–5 жұмыртқа салады, сирек жағдайда 9-ға дейін. Жұмыртқалар шамамен 12 күндей күніге жатады, ал жас құстар ұшуға толық дайындалмас бұрын, 10 күндік шағында ұядан ұшып кетеді. Ата-аналары оларды барлығы шамамен екі апта бойы қоректендіреді. Жұптасқан аналықтар әдетте бірден екінші ұя салуға кіріседі және балалары ұшқаннан кейін ата-аналық қызметті жұптасына жүктейді. Екі рет көбейтудің жоғары деңгейі, ұяға жыртқыштардың және паразиттердің аз шабуылымен байланысты, осы түрдің жылдық өнімділігінің жоғары болуына әкеледі.
Their breeding habitats are coniferous woodlands, especially those in which spruce trees grow. The bird's breeding ranges extend to the taiga. Blackpoll warblers commonly nest in a relatively low site of a conifer. They lay 3–5 eggs in a cup shaped nest, rarely up to 9. The eggs are incubated for around 12 days and the young leave the nest when they are only 10 days old before they can fly well. Their parents feed them for a total of around two weeks. Mated females usually begin second nests right away and leave post fledging parental duties to their mates. The high incidence of double brooding, coupled with and partly a function of low nest predation and parasitism rates, results in high annual productivity for this species.
Көші-қон
Қара құрттың мұхиттан өтетін ұшуы жиырма бес жылдан астам ғылыми зерттеулердің нысаны болды. Деректер көздеріне радарлық бақылаулар, құстарды сақиналау, өлшенген салмақтары, далалық жерлерден табылған өлген құстар және қауіпті кедергілер кіреді. Ұшу кезінде олардың жәндіктермен қоректенетіні белгісіз. Қара құрт Жаңа Дүние құстарының арасындағы ең ұзақ көші-қонды жасайды. Бұл олардың көктемгі көші-қонда соңғы болып келуіне себеп болады, себебі олар бір немесе бірнеше қысқа су үстіндегі ұшулардан кейін және мамыр айының басынан маусымның ортасына дейін Солтүстік Америка арқылы салыстырмалы түрде ұзақ қозғалыс жасағаннан кейін пайда болады. Олардың көші-қонының шыңы мамыр айының соңында, көптеген құстар көбейетін жерлеріне жеткен кезде болады. Күзде құстар көбейетін жерлерінен солтүстік ендіктері арқылы көшіп барады. Олар тамыздың ортасынан бастап Вирджинияға дейін Солтүстік Американың солтүстік-шығысында жиналады. Көптеген қара құрттар Солтүстік Американың солтүстік-шығысынан Атлант мұхиты арқылы қысқа арналарына ұшып барады. Түнде болған апаттар, сақиналау станциялары және байқаулар деректері қара құрттардың Солтүстік Каролина штатының Хатерас мүйісінің оңтүстігінде сирек күзгі көшпенділер екенін, ал Хатерас мүйісінен солтүстікке қарай олардың көптеп кездесетінін көрсетті. Қара құрттың күзгі көші-қон жолының бір бөлігі Атлант мұхиты арқылы Солтүстік Американың солтүстік-шығысынан Ұлы және Кіші Антиль аралдарына немесе Оңтүстік Американың солтүстігіне дейін өтеді. Бермуда аралдарындағы және басқа да жерлердегі тоқтаулар көші-қон жолдарының куәсі болып табылады.
The blackpoll warbler's transoceanic flight has been the subject of over twenty five scientific studies. Sources of data include radar observations, bird banding and weights taken, dead birds recovered from field sites, and fatal obstacles. It is unknown if they feed on insects while in flight. Blackpoll warblers have the longest migration of any species of New World warbler. This is likely the reason that they are one of the later warblers to appear in spring migration, after one or more short overwater flights and a relatively prolonged movement overland through North America anytime from early May to mid June. The peak of their migration is in late May when most warblers are on their breeding grounds. In the fall, the birds migrate from their breeding grounds across the northern latitudes. They converge on the Northeastern United States south to Virginia starting in mid August. Most blackpolls fly directly from northeastern North America over the Atlantic Ocean to their winter range. Data from nocturnal accidents, banding stations, and sightings have shown that blackpolls are rare autumn migrants south of Cape Hatteras, North Carolina, whereas north of Cape Hatteras they are common. Part of the fall migratory route of the blackpoll warbler is over the Atlantic Ocean from the northeastern United States to the Greater and Lesser Antilles or northern South America. Island stopovers at Bermuda and other places are evidence of migratory pathways.