Кіріспе
Спорттық пән
Инлайн конькимен сырғанау – көп салалы спорт түрі және инлайн конькилерді пайдалана отырып жасалатын түрлі іс-шараларды қамтиды. Инлайн конькилердің әдетте екіден бесқана полиуретан дөңгелегі болады, олар жаттығу түріне қарай, аяқкиімнің төменгі жағында металл немесе пластик рамаға бір қатарға орналастырылған. Осындай тізбекті құрылым, дәстүрлі (немесе "төрт дөңгелекті") роликті конькилерге қарағанда жоғары жылдамдық пен маневрлеуге мүмкіндік береді. Осы негізгі принципке сәйкес, инлайн конькилерді арнайы салаларға бейімдеу үшін әртүрлі деңгейде өзгертуге болады. Инлайн конькимен сырғанауды көбінесе роликтермен сырғанау немесе жай ғана роликтермен дейді, себебі бұл Rollerblade брендінің танымал болуымен байланысты.
Коньки тебудің тарихы
1819 жылы Париж патентінде сызықты коньки пайда болды, бірақ оның танымалдылығы төрт дөңгелекті конькилерге (quad skates) жеңіліп қалды. SKF компаниясының неміс бөлімшесі 1978 жылы хоккей алаңдары мен көшелерге арналған дөңгелектері бар сызықты конькилерді жасап шығарды. Бір жылдан кейін бұл өнім тоқтатылды, себебі басшылық өз өнім портфолиосында тұтынушы тауарын қалаған жоқ. Басқа сызықты конькилер мұз конькилеріне балама ретінде әзірленді. 1980 жылы Миннеаполис (Миннесота штаты) қаласындағы хоккейшілер тобы жазғы маусымда жаттығу жасаудың жолын іздеді. Скотт пен Бреннан Олсон «Rollerblade, Inc.» компаниясын құрып, төрт полиуретан дөңгелекті конькилерді, жастықталған аяқкиімнің астына тік сызықта орналастырып сатуға кірісті. 1984 жылы компанияны Боб Наегеле кіші сатып алып, көпшілікке жарнама жасап, миллиондаған дана сатты. «Life» журналы 1980 жылғы Олимпиадаға дайындалып жатқан американдық конькиші Эрик Хайденнің Висконсин штатындағы жолда коньки тебетін суретін жариялады. Бұл спорт 1980 және 1990 жылдары АҚШ-та кең танымал болды, ондаған миллион адам осы спортқа қатысты. 1995 жылдан 2005 жылға дейін Х Ойындарында агрессивті сызықты коньки тебу жарыстары өткізілді. 2000 жылдары ата-аналардың жарақат алу қаупінен және футбол, лакросс, скейтборд сияқты спорт түрлерінің танымалдылығының артуынан оның танымалдылығы төмендеді. COVID-19 пандемиясы кезінде әлеуметтік қашықтықты сақтап демалу қажеттілігінен қайта жанданды.
Көркем/фигуралы конькимен жүгіру
Көркем дөңгелекті конькимен сырғанаушылар төрт дөңгелекті немесе қатар дөңгелекті конькилерді пайдаланады. Бұл спорт мұз үстіндегі спортқа өте ұқсас, бірақ жылы аймақтарда оны жасау арзан. 2002 жылдан бері қатар дөңгелекті фигуралы сырғанау әлем чемпионатына қосылды.
Фитнес/демалыс конькимен сырғанау
Көбінесе ойын-сауық үшін коньки тебетін адамдар жолдарда, велосипед жолдарында немесе асфальтталған жолдарда сырғанады. Олар көлік құралы ретінде, денсаулықты нығайту үшін, достарымен бірге немесе ұйымдастырылған шараға қатысу үшін жеке сырғанауы мүмкін. Қалалық аймандарда көлік қозғалысынан туындаған қауіптер көп болғандықтан, көптеген қалалар коньки тебуді қауіпсіз ету үшін әлеуметтік топтар құрды. Денсаулықты нығайту мақсатында коньки тебетін адамдар көбінесе сырғанады және ұзақ қашықтықтарға жетеді. Мұндай конькилерде жылдамдық пен тиімділік үшін жылдам подшипниктер мен үлкен дөңгелектер болады. Осы санаттағы коньки тебушілер әдетте орташа қарқынмен сырғанады. Кейбіреулері өзін шыдамдылықты сынап, бірнеше сағат бойы сырғанауға тырысады.
Еркін жүзу
Фристайл конькимен сырғанау – жазық бетте орындалатын тік тегершік конькимен сырғанау түрі. Бұл термин Халықаралық фристайл конькимен сырғанаушылар қауымдастығы (IFSA) ұйымдастырған жарыстардың барлық түрін білдіреді. Қазіргі таңда IFSA жарыстарды санкциялау үшін міндетті түрде ұсынылуы тиіс үш дисциплинаны анықтады: еркін слалом, жылдамдық слалом және еркін секіру. Биіктікке секіру және джем сияқты екі қосымша дисциплина да анықталған, бірақ қазіргі уақытта олар міндетті емес.
Хоккей
Роликтегі хоккей арнайы алаңда тік дөңгелекті конькилерде ойналады және бастапқыда мұзды хоккейшілер маусым арасында жаттығуларын жалғастыру үшін ойлап тапқан. Хоккейге арналған роликтердің дөңгелектерінің диаметрі әдетте 72–80 мм аралығында болады. Аяқ киімнің алғы бөлігі ерекше түрде тікбұрышты болып келеді. Конькидің сезімі көбінесе мұзды конькилермен бірдей, сондықтан мұзды конькилер мен роликтегі хоккей арасындағы ауысу төмендеп, мұзды хоккейді жаттығу арқылы модельдеудің тиімділігі артады.
Роликті футбол
Футболға ұқсас, роликтердегі футболда әр командада коньки киген бес ойыншы болады және бұл жабық спорт залында немесе тиісті шекаралары бар ашық алаңда өтеді. Ойыншылар футбол добымен мүмкіндігінше көп гол салуға тырысады, ал ең көп гол салған команда жеңіске жетеді.
Жылдамдықпен сырғанау
Жедел сырғанау, сондай-ақ тікелей сырғанау деп те аталады, бұл қарсыластың уақыт есебін жеңу немесе бірінші болып финиш сызығына жеткен мақсатымен сырғанау спорты (әдетте, роликодором сияқты тегіс беттерде).
Грин-керу
Верт-рампадағы сызықты конькилерді білдіретін термин – вертикаль бөлігі бар жартылай құбыр, көбінесе конькимен орындалатын гимнастиканың бір түрі. Верт-конкидің мақсаты – рампаның үстіңгі жиегінен (рампа үстіндегі металл құбыр) жоғары көтеріліп, айналу немесе флиптер жасау. Ол айналу және кері айналу сияқты күрделі әуе маневрлеріне баса назар аударады. Конькишінің мақсаты – әртүрлі әуе акробатикалық трюктарды орындау үшін пандус жиегінен жеткілікті биіктікке жылдамдық жинау. Жарыстарда конькишілер көбінесе бір минуттан да аз уақыт ішінде көптеген қиын трюктарды орындап, төрешілерді таң қалдыруға тырысады. Верт-конки жарыстарда кездеседі және бұрын Х-Ойындарының бір бөлігі болған. Көптеген скейтпарктерде де верт-рампалар бар.