Кіріспе

Құс түрі. Магнолия соғымшысы (Setophaga magnolia) – Parulidae тұқымдасына жататын орманда мекендейтін соғымшы.

Этимология

Сетофага туысының атауы ежелгі грек тілінен келген "сес" ("көбелек") және "фагос" ("жеуші") сөздерінен құралған, ал "магнолия" түрдің алғашқы табылған жерін көрсетеді. Америкалық орнитолог Александр Уилсон бұл түрді Миссисипи штатындағы Форт-Адамсқа жақын магнолия ағаштарында тапқан.

Сипаттама

Бұл түр – орташа мөлшердегі Жаңа дүние құсқұйрығы. Оның ұзындығы мен қанаттарының ені өлшенеді. Ересек құстардың дене салмағы аралығында болады, бірақ көші-қон алдында салмағы шамамен дейін жетеді деп хабарланады. Стандартты өлшемдер бойынша қанат шегі – , құйрығы – , тұмсығы – және тарсығы – . Магнолия құсқұйрығын түсі арқылы анықтауға болады. Жұптасу маусымындағы еркектердің арқасы көбінесе ақ, сұр және қара болып келеді, ал бүйірлері сары; іштері сары және қара жолақты; маңдайлары мен тұмсықтары ақ, сұр және қара; айқын қара құйрықтарының астыңғы жағында ақ жолақтары бар; және қанаттарындағы анықталған ақ дақтар, оларды қанат жолақтары деп атайды. Жұптасу маусымындағы ұрғашылардың түсі еркектерге ұқсас, бірақ олардың түстері әлдеқайда бозғыл. Жасы жетпеген құсқұйрықтар да ұрғашылардың сол бозғыл түсіне ұқсайды. Бұл құсқұйрық тығыз ормандарда көбейеді. Көші-қон маусымында магнолия құсқұйрығын әртүрлі орман түрлерінде кездестіруге болады.

Өмірлік цикл

Магнолия құсы өмірі бойы бірнеше рет түлеуге ұшырайды. Алғашқы түлеулер жас балапандар әлі де ұяда тұрғанда басталады, ал қалғандары көбею орындарында немесе олардың жанында жүзеге асады.

Тамақ және тамақтандыру

Бұл құс әр түрлі буынтық жануарлармен қоректенеді, бірақ олардың ең жақсы көретін тағамы – көбелек құрттары. Көбейту маусымында бұл құс түрлі қоңыздар, көбелектер, өрмекшілер және жемістерді де жейді, ал қыс айларында жеміс пен нектарды көбірек тұтынады. Әйелдерде еркектердегідей ерекше ән байқалған жоқ; олар ән салғанымен, әртүрлі жағдайларға арналған жеке әндері жоқ. Жалпы, еркек құстар көктемгі көші-қон және көбейту маусымдарында әндерін пайдаланады: біреуі жұптасу үшін, екіншісі өз аумағын белгілеу үшін қолданылады. Ұясы шөптен, бұтақтардан және жылқының қылынан жасалған, салыстырмалы түрде кішкентай, беткей, дөңгелек пішінді, барлық жағынан 10 см-ден аспайтын ұялар. Еркектердің жаңа туған балаларын тамақтандыру жауапкершілігі аналықтармен тең болғандықтан, бұл олардың моногамды екенін көрсетеді, себебі олар балаларына тамақ табуға көп энергия жұмсайды. Ұяны таза ұстау үшін аналықтары жаңа туған балаларының нәжіс қаптарын жейді, ал балалар өскен кезде екі ата-ана да оларды ұядан шығарып тастайды. Бала құстар он күндікке толғанда ұядан ұшып шығуға дайын болады.

Қорғау

Магнолиялық сойқышы IUCN Қызыл тізімінде қорғауға қатысты ең аз алаңдаушылық деңгейінде бағаланады, себебі ол өмір сүру ортасында кеңінен таралған және жиі кездеседі, сонымен қатар жойылу қаупі төндірмейді. Зерттеулер көрсеткендей, көші-қон жолында телемұнараларға соқтығысып, көптеген сойқыштар қаза табады. Сонымен қатар, олардың мекендеу ортасының бір бөлігі, шыршалы орманды кесу салдарынан нашарлаған, бұл сол жерде тіршілік ететін сойқыштардың санын азайтады, бірақ бұл орманды жою оларға елеулі зиян келтірмейді. Орманды жою оның болған нақты аймақтағы сойқыштар популяциясын азайтуы мүмкін, бірақ түрдің өңірдегі жалпы көптігіне байланысты, түрге жалпы алғанда айтарлықтай әсер етпейді.

Өнер саласында

Джон Джеймс Одубон "Америка құстары" кітабының екінші басылымында (Лондон, 1827–38 жж.) магнолия соғышын 123-ші сурет ретінде "Black & Yellow Warbler – Sylvia maculosa" деген атаумен бейнелеген. Суретте гүлдейтін раушан гүлдерінен жәндіктер іздеп жүрген құс жұбы (еркек және әйел) көрсетілген. Сурет Роберт Хавеллдің лондондық шеберханаларында гравировкаланып, боялған. Одубонның түпнұсқа суретті Нью-Йорк тарих қоғамы сатып алды.