Кіріспе

Уэльстік саясаткер және Plaid Cymru партиясының бұрынғы жетекшісі, уэльстік саясаткер Адам Роберт Прайс (23 қыркүйек 1968 жылы туған) 2018 жылдың қыркүйегінен 2023 жылдың мамырына дейін Plaid Cymru партиясының төрағасы болды. 2016 жылдан бері ол Кармартин шығысы және Динефур сайлау округінен Сенат мүшесі (MS) болып табылады, ал бұрын 2001 жылдан 2010 жылға дейін сол Вестминстер сайлау округінің Парламент мүшесі (MP) болған. Ол Амманфордтағы Ysgol Dyffryn Aman мектебінде оқыды. Кейін Кардифф университетінде білім алып, 1991 жылы Еуропалық қауымдастықтарды зерттеу бойынша бакалавр дәрежесін алды. 1998 жылдан бастап Newidiem Economic Development Consultancy компаниясының бас директоры қызметін атқарды.

Парламент мүшесі

Прайс 1992 жылы Гоуэр сайлауына қатысып, дауыстардың 3,5% жинады. 2001 жылы Кармартин шығысы және Динефур округінен Парламент мүшесі болып сайланды және 2010 жылы қызметтен кеткенге дейін осы мандатты сақтап қалды. Бұл жағдай дау тудырды, себебі Миттал өткен жылы Ұлыбританияның Лейбористік партиясына 125 000 фунт стерлинг көмек берген еді. Блэр өзінің хатын британдық компанияның "жетістігін тойлау" ретінде қорғаса да, сынға іріккенімен, LNM Голландия Антиль аралдарында тіркелгендігі және жұмыс күшінің 1% - ден аз бөлігін Ұлыбританияда жұмыспен қамтығандығы айтылды. Блэрдің хаты фирманы жекешелендіру және Митталға сату Румынияның Еуропалық Одаққа кіруіне көмектесуі мүмкін екенін білдірді. Прайс 2005 жылы Премьер-министрді Парламентті "адасқа салуда" айыптап, ережелерді бұза отырып, мәлімдемесінен бас тартудан бас тартқандықтан, Парламенттен қуылды. 2006 жылы Прайс Ирак соғысы бойынша тергеу туралы үш сағаттық пікірсайысты ашты, мұндай пікірсайыс екі жылдан астам уақыттан бері өткізілмеген еді. SNP және Plaid Cymru ұсынған, "Иракқа қатысты үкіметтің жауапкершіліктерінің орындалу жолын" қарастыру үшін жеті жетекші депутаттан тұратын комитет құру туралы ұсыныс 298 дауысқа қарсы 273 дауыспен жеңіліске ұшырады. 2007 жылғы сәуірде Уэльс тіліндегі Barn журналында жарияланған мақаласында Прайс Ұлыбритания үкіметінің есірткі саясатын сынап, медициналық бақылауда оларды заңдастыруды қолдайтынын білдірді. 2007 жылғы тамызда Прайс BBC жаңалықтарында Уэльске толық назар берілмейтінін атап өтті. Прайс Уэльстің толыққанды жаңалықтармен қамтылмауына жауап ретінде болашақ теледидар лицензиялық төлемдерін төлемеумен қорқытты, бұл Уэльс үшін BBC аудиториялық кеңесінің шілдедегі есебінде Уэльс Ассамблеясының ұлттық БАҚ-та бейнеленуіне байланысты жұртшылықтың наразылығын көрсетті. Plaid AM Бетан Дженкинс Прайспен келісіп, телерадио хабарларын тарату жауапкершілігін Уэльс Ассамблеясына беруге шақырды, Шотландияның бірінші министрі Алекс Салмондтың ұқсас шақыруларын қайталады. Комитет депутаттар Парламент ережелерін бұзбағанын мойындаса да, жарнамалардың уақыты Ассамблея сайлауымен сәйкес келу үшін жоспарланғанына сенді. Прайс Ауғанстандағы соғысқа қарсы ұстанымда болды және әскерді шығару кестесін бекіту туралы ертерек ұсыныс енгізді. Прайс соғыстың стратегиясы мен мақсаттарын сынады. 2010 жылғы тамызда Прайс 2011 жылғы Уэльс Ассамблеясы сайлауына қатыспайтынын хабарлады, орнына Фулбрайт стипендиясы бойынша АҚШ-та бір жыл өткізіп, 2016 жылғы сайлауға Уэльс Ассамблеясына оралуды жоспарлап отырғанын мәлімдеді.

Кәсіпкерлік және қайырымдылық мансап

2010 жылдың қыркүйегінде ол Гарвард университетінде мемлекеттік басқару магистрі бағдарламасын оқыды және Джон Ф. Кеннеди атындағы мемлекеттік басқару мектебінің Халықаралық даму орталығында стипендия алды. Одан кейін ол Nesta инновациялық қайырымдылық қорында жұмыс істеді. 2014 жылдың қыркүйегі мен қазан айлары аралығында Прайс 1984–1985 жылдардағы Уэльс кеншілерінің ереуілі туралы "Стрейк" (Strike) атты үш бөлімді деректік фильмін ұсынды, ол S4C телеарнасында көрсетілді.

Кейінгі саяси мансап

2010 жылы Ұлыбритания Парламентінен қанағат етіп, 2013 жылы саясатқа қайта оралып, Уэльстің Ұлттық Ассамблеясына қайтадан үміткер болады деген ниетін білдірді. 2016 жылы Кармартен-Ист пен Динефур округінен Ассамблеяға сайланғанда саяси аренаға оралды. 2018 жылдың 2 шілдесінде Прайс WalesOnline сайтында жариялаған мақаласында Plaid Cymru партиясының лидері Леанна Вудты Plaid Cymru үшін жаңағы бірлескен басшылық үлгісін қабылдауға шақырды, онда "ер және әйел екі лидер партияны бірлесіп басқарады" делінген. Ол Вудтың партияны басқару саясатын сынады. Вуд бұл ұсынысты қабылдамады, соның нәтижесінде Прайс Вудқа лидерлікке таласып, 4 шілдеде 2018 жылғы Plaid Cymru лидерлігіне өтініш берді, сондай-ақ Plaid Cymru мүшесі Рун ап Йорверт да өтініш берді. Прайс өзінің лидерлігі үшін Plaid Cymru партиясы қабылдай алатын бірнеше жаңа саясаттарды ұсынды. Ол партиясының Уэльстің салық салу саласындағы жаңа өкілеттіктерін пайдаланып, білім беру жүйесіне қаржыландыруды арттыру үшін табыс салығынан бір пенни қосылуын ұсынды. Тамыз айында Прайс Уэльс экономикасы бойынша өзінің көзқарасын көрсететін он пункттен тұратын жоспарды жариялады, онда салықты қысқарту және алмастыру, Уэльстің мемлекеттік энергетикалық компаниясы, инфрақұрылымдық шығындар және жұмыс орындарына кепілдік беру бағдарламасы кірді. Ол өзінің науқаны үшін жарыққа шығарған "Уэльс 2030: Тәуелсіздікке жеткізудің жеті қадамы" атты жеке құжатында партиясының 2030 жылға қарай Уэльстің тәуелсіздігіне қол жеткізу үшін атқаратын қадамдық шараларын толық сипаттады.

Plaid Cymru партиясының жетекшісі (2018-2023)

2018 жылғы Plaid Cymru көшбасшылық сайлауында Прайс Plaid Cymru көшбасшысы болып сайланды, мүшелер дауысының жартысына жуығын алып, бұрынғы көшбасшы Лианна Вудты жеңді. Прайс келесі айда жаңа алдыңғы қатардағы команданы жариялады. 2018 жылдың қазан айында Прайс SNP-нің бұрынғы орынбасары Ангус Робертсонды Plaid Cymru-нің сайлау стратегиясын қарауды бақылауға тартқанын мәлімдеді. Сол айдағы SNP конференциясында сөз сөйлеген ол Ұлыбританияның Еуропалық Одаққа қатысуы туралы екінші референдумды қолдады және ол мен оның партиясы тағы да референдум өткізілген жағдайда Еуроодақта қалу үшін үгіт жүргізетінін айтты. 2019 жылдың қаңтарында Прайс Brexit-тен кейін Ұлыбритания мен Ирландияның кельттік елдері арасындағы ынтымақтастықты жақтады. Оның ұсыныстарының арасында Ирландия, Уэльс, Шотландия және Мэн аралындағы энергетика, көлік және коммуникация салаларындағы бірлескен инфрақұрылымдық және инвестициялық жобалар үшін Кельттік даму банкі және Кельттік одақты құру болды. Прайс пікірінше, оның құрылымы Ұлы жұма келісімінде бар. Ирландияның ұлттық телеарнасы RTÉ-ге сөйлеген сөзінде ол Уэльс пен Ирландияның әр елдің тілдерін дамыту үшін бірлесіп жұмыс істеуін ұсынды. 2019 жылғы жалпы сайлауда Plaid Cymru-дің «Уэльс, бұл біз» атты сайлау бағдарламасында екінші Brexit референдумы (онда партия Еуропалық Одақта қалу үшін үгіт жүргізетін болады), «жасыл жұмыс орындары революциясы» деп аталатын экологиялық таза өнеркәсіпті дамытуға инвестиция салу, білім беру және полицияға көбірек қаржы бөлу, есірткі заңдарын реформалау, салық бойынша өкілеттіктерді кеңейту және Ұлыбританияның соғысқа баруына вето құқығын беру сияқты шаралар қамтылған. Партия «Жасылдар» партиясы мен Либералды демократтармен «Бірігіп қалу» альянсын құрып, кейбір округтерде бір-біріне қарсы тұрудан бас тартты. Прайс бұл шешімді «есейген саясат» деп сипаттады. Plaid Cymru сайлауда орын саны өзгермей, дауыс үлесі аздап төмендеді. 2020 жылдың желтоқсанында Прайс партиясы 2021 жылғы Сенат сайлауында көпшілік дауыс алған жағдайда Уэльстің тәуелсіздігі туралы референдум өткізетінін уәделеді, бірақ мұндай дауыс беру үшін Ұлыбритания үкіметінің келісімі қажет болады. Партияның сайлауға ұсынған басқа да шаралары: барлық бастауыш сынып оқушыларына тегін мектеп тамағы, орташа салық мөлшерін төмендету, әлеуметтік және қолжетімді тұрғын үйлерді көбейту, денсаулық сақтау мамандарын және экологиялық таза жұмыс орындарын дамыту. Прайс өзінің үкіметі «еліміздің өзінің істерін өзі басқару арқылы және халқының ең үлкен әлеуетін ашу арқылы өркендейтін, әділ және жасыл болашақты құратынын» мәлімдеді. Партия бұл сайлауда бір орынға ие болды, бірақ дауыс беру үлесі аздап төмендеді және Уэльстің консерваторларына екінші орынды жоғалтты. 2021 жылдың қарашасында Прайс пен Уэльстің Лейбористік партиясының жетекшісі Марк Дрейкфорд көптеген салалардағы саясат бойынша ынтымақтастық туралы келісімге келді. Олардың жүзеге асыру жоспарлаған идеяларының арасында пайдалану кезінде тегін әлеуметтік көмек көрсету, балаларға арналған қызметтерді кеңейту және екінші үйлерге шектеулер енгізу болды. Бұл келісім Уэльстің Лейбористік партиясы мен Plaid Cymru партиясының децентрализация дәуірінде бірлесіп жұмыс істеуге келіскен үшінші реті болды. 2023 жылдың мамырында партияның жыныстық қысым көрсету мен зорлық-зомбылықты болдырмаудағы кемшіліктерін баяндайтын есеп жарияланды, бұл Прайс партия басшылығынан кетуге келіскенін көрсететін ақпараттарға әкелді. Прайс 10 мамырдағы мәлімдемесінде «енді әріптестерінің біртұтас қолдауына ие емес екенін» мойындады және жаңа уақытша басшы сайлау процесі аяқталғаннан кейін келесі аптада ресми түрде орнынан кететінін мәлімдеді. 11 мамырда Plaid Cymru Солтүстік Уэльстің Сенат мүшесі Льор Груффидтің уақытша партия басшысы ретінде алмастыратынын және бұл шешім партияның Ұлттық атқару комитеті (ҰАК) 13 мамырда бекітетінін мәлімдеді. Билікті тапсыру, оның ішінде Сайлау комиссиясын хабардар ету 16 мамырда Прайс өзінің соңғы бірінші министрлік сұрақтарына қатысқаннан кейін өтті.

Жеке өмір

Прайс – гей. Оның екі баласы бар. Ол сонымен қатар Вельстің көрнекті тұлғаларының «Радуга тізіміне» енген.