Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Батыс Францияның 923-936 жылдар аралығындағы патшасы Рудольф, кейде Ральф (Рауль; шамамен 890 – 14/15 қаңтар 936) 923 жылдан 936 жылы қайтыс болғанға дейін Франция патшасы болды. Ол әйелінің әкесі Роберт I-нің орнын басуға сайланды және өкіметтік мерзімінің көп бөлігін викингтердің шабуылдарынан мемлекетін қорғауға жұмсады.
King of West Francia from 923 to 936
Rudolph , sometimes called Ralph (Raoul; c. 890 – 14/15 January 936), was the king of France from 923 until his death in 936. He was elected to succeed his father in law, Robert I, and spent much of his reign defending his realm from Viking raids.
Атауы
Қазіргі латын құжаттарында оның есімі көбінесе Родульф деп келеді, ол герман тілінен шыққан hruod, "атақ, даңқ" және wulf, "қарышқыр" сөздерінен құралған. Родульф және Рудольф – осы есімнің түрлері; француз тіліндегі нұсқасы – Родольф. Ал, король қазіргі француз тілінде Рауль деп танылады, бұл есім Radulfus-тан, германдық rad, "ақыл, кеңес" және wulf (содан пайда болған Ralph) сөздерінен шыққан. Бұл есімнің шығу тегі басқа болғанымен, замандастары кейде Родульф есімін осы есіммен алмастырып қолданған. Дегенмен, король өзі әрқашан жеке мөрінде Родульфті қолданған. Соған қарамастан, оны кейде Ральф (Раульден) немесе ағылшын тілінде Радульф деп атайды.
In contemporary Latin documents, his name is usually Rodulfus, from the Germanic roots hruod, "fame, glory", and wulf, "wolf". Rodulf and Rudolf are variants of this name; the French form is Rodolphe. By contrast, the king is normally known as Raoul in modern French, a name which derives from Radulfus, from Germanic rad, "counsel", and wulf (whence Ralph). Although this name is of different origin, it was sometimes used interchangeably by contemporaries with Rodulfus. The king himself, however, always used Rodulfus, as on his personal seal. Nonetheless, he is sometimes called Ralph (from Raoul) or Radulf in English.
Өмірбаян
Рудольф 890 жылы Бургундия герцогы Ричард пен Оксерлік Аделаиданың ұлы болып дүниеге келді. 921 жылы ол әкесінен Бургундия герцогтігін мұраға алды және Франция королі Роберт I-нің қызы Эммаға үйленді. Ол қайын атасы, тәжден қуылған Карл Қарапайым патшаға қарсы Сойсон шайқасында қаза тапқаннан кейін оның орнына сайланды. Оны Сен архиепискобы Вальтер 923 жылғы 13 шілдеде Сен-Медар-де-Сойсонс қаласында тәж кигізді. Таққа отырғаннан кейін ол Бургундия герцогтігін кіші інісі Қара Гюге берді.
Rudolph was born around 890, the son of Richard, Duke of Burgundy, and Adelaide of Auxerre. He inherited the Duchy of Burgundy from his father in 921 and married Emma, daughter of King Robert I of France. He was elected to succeed his father in law, who was killed at the Battle of Soissons against the deposed King Charles the Simple. He was crowned by Walter, the archbishop of Sens, at Saint Médard de Soissons on 13 July 923. On assuming the crown he passed the Duchy of Burgundy to his younger brother, Hugh the Black.
Билік
Рудольфтің алғашқы әрекеті – сол жылдың басында Юлихта король Роберт I-мен келісім жасаған Шығыс Франция королі Генрих Фолькерге қарсы әскер басқару болды. Лотарингияны қоса аннексиялауға тырысқаннан кейін Генрих Рудольфпен үлкен әскермен кездесіп, қайтадан бейбітшілік орнатты. Дегенмен, 925 жылы Генрих Лотарингия герцогы Гилбертке шабуыл жасап, Лотарингияны толығымен басып алды, Рудольф қарсы тұруға шамасы келмеді. 924 жылы викингтер Батыс Францияға жаңадан шабуылдар жасады. Олар Луара аңғарындағы Емма патшайымның інісі Ұлы Хьюға қауіп төндірді, бірақ Рудольф ештеңе жасамады. Олар Рудольфтың бауырының иелігіндегі Бургундияға шабуыл жасады, бірақ кері қайтарылды да, патшалық жерлеріне қауіп төндірген Мелунға бет бұрды. Рудольфке тек дін қызметкерлері мен Герберт ғана қосылды, ал Ұлы Хью оларға қосылуға көндірілді. Викингтер кеткен соң, 911 жылы Карл Қарапайым Нормандия герцогтығында қоныстандырған нормандықтар бүкіл аймақты қиратты. Герберт пен Фландрия графы Арнульф I Рудольфке қосылып, Евті басып алды, бірақ Фаукемберге жақын жерде шабуылға ұшырады, онда король жараланды, Понтье графы қаза тауып, көптеген нормандықтар далаға құлады. Сол жылы Рудольф Прованс королі Луи Соқырмен мадьярлар туралы әңгімелесті. 930 жылы мадьярлар Реймстің төңірегіне шабуыл жасады, бірақ король олармен шайқасуға үлкермей кетіп қалды. 935 жылы мадьярлар Бургундияға шабуыл жасады, ал Рудольф оларға қарсы үлкен әскер жинап, шайқассыз кері шегінуіне себеп болды. Рудольф қайтыс болған кезде Батыс Франция викингтер мен мадьярлардан уақытша аман қалды. Өзінің билігін арттыру үшін Вермандои Герберт II өзінің патша тұтқынынан сауда құралы ретінде пайдаланып, 925 жылы ұлы Гугоға Реймс архиепископтығын, ал 927 жылы ұлы Одоға Лаон графтығын алды. Рудольфтің наразылығы Герберт II-ні Карлды Руан графы Вильгельм Лонгсвордқа адалдыққа серт беруге мәжбүр етті, содан кейін Реймске барып, Карлдың Папа Иоанн X-ке деген талабын жақтады. 928 жылы Герберт II Лаонды толығымен иеленді, бірақ келесі жылы Карл Перонн қаласында қайтыс болды, Герберт II Рудольфқа қарсы ықпалын жоғалтты. Лимузен викингтерін жеңгеннен кейін Рудольф аквитандықтардың адалдығын және Вильгельм Лонгсвордтың құрметін алды, оған 933 жылы Нормандия жағалауындағы аралдарды, қазіргіде Канал аралдары деп аталатындарды сыйға берді. 929 жылы Рудольф Аквитания герцогы Эбалустың билігін шектеуге тырысты. Ол оның Берриге кіруіне тыйым салды және 932 жылы Готия князі атағын Тулуза графы Раймонд Понсқа және Руэрг графы Эрменгольге берді. Ол сондай-ақ Овернь графтығын Раймондқа тапсырды. Сонымен қатар, Шарру лордының бақылауындағы марш аумағы тәуелсіз графтыққа айналды. Бірақ кейін Рудольф Эбалуспен оңтүстікте викингтердің соңғы бекіністерін жою үшін жорық жасады. Содан кейін ол Герберт II-ге қарсы агрессивті шаралар қолданып, Реймске кіріп, 931 жылы Гугоны Артальдпен алмастырды. Содан кейін Ұлы Хьюмен бірігіп, Рудольф Герберттің қамалдарынан өрт сөндірді және оны 933-934 жылдары Карлды түрмеге қамаған Тьерри сарайында қоршап алды. 935 жылы екеуі татуласып, Рудольф ауырып, бірнеше айдан кейін, 14 немесе 15 қаңтарда 936 жылы қайтыс болды, ұлдары болған жоқ.
Rudolph's first act was to lead an army against the king of East Francia Henry the Fowler, who had made a pact with King Robert I at Jülich earlier in the year. After trying to annex Lotharingia Henry met Rudolph with a considerably sized army and made peace again. However, in 925 Henry attacked Gilbert, Duke of Lorraine, and took over Lotharingia permanently, Rudolph being in no position to resist. In 924 Vikings made a fresh series of raids into West Francia. From the Loire Valley they threatened Hugh the Great, brother of Queen Emma, but Rudolph did nothing. They attacked Burgundy, the domain of Rudolph's brother, but were repulsed, and moved on to Melun, where they threatened the royal lands. Joined only by his ecclesiastic vassals and Herbert, Rudolph recruited troops in Burgundy, while Hugh the Great was convinced to join him. After the Vikings left, the Normans, whom Charles the Simple had settled in Duchy of Normandy in 911, began ravaging that whole region. Herbert and Arnulf I of Flanders joined Rudolph and together they took Eu, but were ambushed near Fauquembergues where the king was wounded, the count of Ponthieu killed, and many Normans left dead on the field. Also in that year, Rudolph conversed with Louis the Blind, king of Provence, over the Magyars, the newest barbarian migrants to Europe, then menacing Louis. In 930 Magyars invaded the region around Rheims, but left before the king could engage them. In 935 Magyars invaded Burgundy and Rudolph brought a large army against them, causing their retreat without a battle. West Francia was temporarily safe from both Vikings and Magyars at Rudolph's death. In order to increase his own power, Herbert II of Vermandois used his royal prisoner as a bargaining tool to secure the Archbishopric of Rheims for his son Hugh in 925 and the County of Laon for his son Odo in 927. The complaints from Rudolph led Herbert II to bring Charles before William Longsword, the count of Rouen, for homage and then to Rheims to press Charles' claim on Pope John X. In 928 Herbert II finally got possession of Laon, but the next year Charles died at Péronne and Herbert II lost his leverage against Rudolph. After defeating Vikings of the Limousin, Rudolph received the allegiance of the Aquitainians and homage from William Longsword, to whom he granted in 933 the islands off the coast of Normandy, now referred to as the Channel Islands. In 929 Rudolph attempted to reduce the power of Duke Ebalus of Aquitaine. He withdrew from him access to Berry, and in 932 granted the title of prince of Gothia to the count of Toulouse, Raymond Pons, and his brother of Rouergue, Ermengol. He also transferred the County of Auvergne to Raymond. Moreover, the territory of the march which was under the control of the lord of Charroux was transformed into an independent county. Later, however, Rudolph was campaigning with Ebalus in the south to eradicate the last Viking strongholds there. He then proceeded aggressively against Herbert II, marching into Rheims and replacing Hugh with Artald in 931. Then, joined by Hugh the Great, Rudolph burned Herbert's fortresses and cornered him in Château Thierry, where he had first imprisoned Charles, from 933 to 934. The two made peace in 935 and Rudolph fell ill, dying a few months later on 14 or 15 January 936, leaving no sons.