Союз-25: Ғарыш станциясымен байланысу әрекетінің сәтсіздігі

Кіріспе

Союз 25 (Союз 25, Union 25) – 1977 жылғы қазан айындағы совет ұшағы, 10 күн бұрын ұшырылған жаңа Салют-6 ғарыш стансасына алғашқы рет ұшқан. Бірақ, ғарышкерлер Владимир Коваленко мен Валерий Рюмин станцияның доктық механизмдерін бес рет әрекеттенгеніне қарамастан іске қоса алмады. Станцияның екінші жағындағы докқа қосылуға жеткілікті отыны болмады және батарея қуаты тек екі күнге ғана жететін болғандықтан, олар Жерге қайта оралды. Бұл сәтсіздік жаңа ережеге алып келді: әрбір экипаж құрамында бұрын ғарышқа ұшқан кем дегенде бір адам болуы керек. Экипаж шамамен 90 күн бойы стансада болуы жоспарланған, бұл советтік ғарышқа төзімділік рекордын және Skylab 4 экипажының 84 күндік рекордын бұзуға мүмкіндік берер еді. Станция – екінші док порты бар, Салюттың жаңа үлгісі болды, бұл миссия барысында жабдықтау кемелері мен басқа экипаждарға келуге мүмкіндік берді. Келесі күні аппарат стансаға жақындап, алдыңғы портқа қосылуға тырысты, бірақ «Союз» кемесі стансамен қатты байланыс орната алмады. Ғарышкерлер жердегі басқару орталығына төрт рет докқа қосылуға тырысқанын, бірақ байланыс көрсеткішінің жанбағанын хабарлады. Экипаж жұмсақ докта күтіп тұрғанда, док жүйесінің зонды Салюттың док тұйығына ілікті, бірақ зонд кері тартылып, аппаратты жақындастыра алмады. Жердегі басқару орталығы мәселені зерттеді. 20-шы орбитада Коваленко «Союзды» ажыратты және 23-шы орбитада бесінші рет докқа қосылуға тырысты, бірақ тағы да сәтсіз болды. «Союз» экипажының батареялары шамамен екі күнге ғана жұмыс істейтіні және станцияның қарама-қарсы жағындағы портқа докқа қосылуға отын жетпегендігіне байланысты Жерге қайта оралу туралы шешім қабылданды. Баспасөз хабарламасында былай делінді: «Бүгін (10 қазан) сағат 07:09-да «Союз-25» кемесі мен «Салют-6» стансасының автоматты түрде кездесуі басталды. 120 метр қашықтықта аппараттар док маневрін орындады. Докқа қосылу жоспарынан ауытқуларға байланысты байланыс үзілді. Экипаж Жерге қайта оралуға дайындық жұмыстарын бастады». Экипаж ертерек Жерге қайта оралып, 11 қазанда Қазақстанның Целиноград қаласының солтүстік-батысына қонды. Бұл сәтсіздік советтік тарапқа ауыр соққы болды, өйткені БАҚ ұшуды кеңінен жариялап, ұшудың Спутник 1 және Восток 1 сияқты ұшыру алаңынан жасалғанын және Қазан революциясының 60 жылдығымен сәйкес келетінін атап көрсетті. Кейіннен мәселенің себебі «Союз» механизміндегі ақаулық екені анықталды, бірақ бұл «Союз-26» ұшағы «Салют-6» стансасының екінші док портын тексеру үшін ашық ғарышқа шыққаннан кейін ғана анықталды. Миссияның сәтсіздігі нәтижесінде болашақ экипаждарға кем дегенде бір ғарышқа ұшқан ғарышкерді қосу қажеттігі туралы ереже енгізілді. Бұл Александр Иванченков пен Юрий Романенкодан құралған жаңадан құрылған резервтік экипаждың болашақ миссиялар үшін тәжірибелі ғарышкерлермен жұптасуына әкелді. Бұл ереже 1994 жылға дейін, «Союз ТМ-19» ұшағы пайда болғанға дейін өзгертілмеді.

Soyuz 25 (Союз 25, Union 25) was an October, 1977, Soviet crewed space flight, the first to the new Salyut 6 space station, which had been launched 10 days earlier. However, the mission was aborted when cosmonauts Vladimir Kovalyonok and Valery Ryumin failed to engage the docking latches of the station despite five attempts. Lacking sufficient fuel to attempt a dock at the other end of the station and with battery power for only two days, they returned to Earth. The failure led to a new rule whereby every crew had to have at least one person aboard who had previously flown in space. The crew were to stay on board for about 90 days, which would break the Soviet space endurance record, and possibly the all time record of 84 days held by the crew of Skylab 4. The station was a new version of a Salyut with modifications including a second docking port which allowed supply ships and other crews to visit during the duration of a mission. The vehicle approached the station the next day, and it contacted the forward port, but the Soyuz craft failed to make a hard dock with the station. The cosmonauts told the ground crew that they had attempted to dock four times, but that the contact light failed to come on. While the crew waited in soft dock the docking system probe was latched onto the Salyut docking drogue, but the probe had failed to retract and bring the craft together the ground crew studied the problem. On the 20th orbit, Kovalenko undocked the Soyuz, and attempted to dock for the fifth time during the 23rd orbit, but failed again. The decision was made to return to Earth, as the Soyuz was equipped with batteries designed to last about two days, and the craft lacked fuel to attempt to dock with the port on the opposite side of the station. A news release was issued: "At 07.09 Moscow time today (10 October) the automatic rendezvous of the Soyuz 25 ship and the Salyut 6 station was begun. From a distance of 120 metres, the vehicles performed a docking manoeuvre. Due to deviations from the planned procedure for docking, the link up was called off. The crew has begun making preparations for a return to Earth." The crew thus had to make an early reentry and landed northwest of Tselinograd, Kazakhstan on 11 October. The failure was a serious blow to the Soviets, as their media had given the flight a high profile, noting that the flight had come from the same launchpad as Sputnik 1 and Vostok 1, and coincided with the 60th anniversary of the October Revolution. The problem was traced later to a faulty mechanism on the Soyuz; this was not discovered until after the Soyuz 26 flight performed an EVA to inspect the second docking port on Salyut 6. The mission failure resulted in a rule stating that future crews would include at least one cosmonaut who had already flown a space mission. This resulted in the all rookie backup crew of Aleksandr Ivanchenkov and Yuri Romanenko being paired with veteran cosmonauts for future missions. The rule was not relaxed until 1994 and Soyuz TM 19.