Фридрих Вильгельм Зандер: Немецтің ракета технологиясының пионері
Friedrich Wilhelm Sander
Фридрих Вильгельм Зандер: неміс инженері, ракеттік технологияның дамуына үлес қосып, Opel RAK бағдарламасындағы маңызды тұлға. Биографиясы мен еңбектері.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Фридрих Вильгельм Сандер (25 тамыз 1885, Глатц (Клодзко) – 15 қыркүйек 1938) – пиротехника және ракеталық технологиялар инженері, сондай-ақ Opel RAK бағдарламасының негізгі тұлғасы ретінде ракеталық ұшуға қосқан үлесімен есімдері сақталған өндіруші. Сандер кәсіби әскери адамның ұлы болған. Ол Соллингтің оңтүстік-батыс жиегіндегі Услар қаласындағы мектепке барды, содан кейін инженер-механик мамандығын оқыды. Мекленбургтағы Альтстрелицтегі Техникум Стрелицте ол шамамен 1908/09 жылдары инженер атанды. 1909 жылы Сандер Бремерхавенге көшті. Мұнда ол түрлі салаларда жұмыс істеді. 1920 жылы ол 1853 жылдан бері жұмыс істеп келген және кит аулау пушкасын ойлап тапқанымен танымал Бремерхавендегі шебер қару жасаушы Г.Г. Кордестің компаниясын иеленді. Сандер зауыттың өнімдерін сигналдық ракеталармен кеңейтті. 1925 жылдан бастап, кеме апатқа ұшырағандарды құтқару үшін оның өзі жасаған Сандердің ракета тастайтын тапаншалары Германияның кеме апатқа ұшырағандарды құтқару қоғамының құтқару станциялары мен қайықтарына, сондай-ақ әлемдегі көптеген ұқсас ұйымдардың жабдықтарына кірді. 1925 жылы Сандер Бремерхавендегі Шульц кеме телеграф фабрикасын сатып алды, бұл оған Fährstrasse No. 26 мекенжайындағы әскери-теңіз күштері ұсынған дамыту келісімшарттарын қабылдауға мүмкіндік берді. 1928 жылы Фриц фон Опельдің өкілі Макс Валье оған автомобильдер мен ұшақтарды итергіш ракеталармен қамтамасыз етуді ұсынды, бұл ракеталарды итергіш ретінде пайдалануды насихаттау және Опель компаниясын жарнамалау мақсатында болды. Олардың Opel RAK аясындағы бірлескен жобалары, әлемдегі алғашқы ірі масштабты ракета бағдарламасы, әлемдегі алғашқы ракетамен жүретін автомобиль Opel RAK.1, алғашқы ракета планері Ente және әлемдегі алғашқы ракетамен ұшатын ұшақ Opel RAK.1 құруды қамтыды. Ол Цецили Сандерге үйленді және үш ұлы болды: Ханс ХВ (1918-1998), Бруно (1918-1983) және Герберт (1920 ?).
Friedrich Wilhelm Sander (25 August 1885 in Glatz (Kłodzko) – 15 September 1938) was a German pyrotechnics and rocket technology engineer as well as manufacturer remembered for his contributions to rocket powered flight as key protagonist of the Opel RAK program. Sander was the son of a professional soldier. He went to school in Uslar on the southwestern edge of the Solling and then learned to be a mechanical engineer. At the Technikum Strelitz in Altstrelitz in Mecklenburg he became an engineer around 1908/09. In 1909 Sander moved to Bremerhaven. Here he worked in various areas. In 1920 he took over the company of master gunsmith H. G. Cordes in Bremerhaven, who had existed from 1853 and was known as the inventor of the whaling cannon. Sander soon expanded the factory's products to include signal rockets. From 1925, the Sander line throwing rocket pistols designed by him for the rescue of shipwrecked people belonged to the equipment of the rescue stations and boats of the German Society for the Rescue of Shipwrecked People and many similar organizations around the world. In 1925, Sander bought the Schultz ship telegraph factory in Bremerhaven, which gave him a larger, two story factory building at Fährstrasse No. 26 as a prerequisite for accepting development contracts offered by the Navy. In 1928, he was approached by Max Valier, on behalf of Fritz von Opel to provide rockets to propel cars and aircraft as a means of popularizing the use of rockets for propulsion and for promoting the Opel company. Their joint projects within Opel RAK, the world's first large scale rocket program, involved the creation of the world's first rocket car, the Opel RAK.1 and the first rocket glider, the Ente, and the world's first purpose built rocket plane Opel RAK.1. He was married to Cäcilie Sander and had three boys: Hans HW (1918 1998), Bruno (1918 1983) and Herbert (1920 ? ).
Сұйық отынмен жүретін зымыран жасау, сынақпен ұшыру және ағылшын арнасынан ұшу жоспарланған
Франк Х. Винтердің айтуынша, Вашингтондағы Ұлттық әуе және ғарыш мұражайының кураторы, Opel тобы сұйық отынмен жұмыс істейтін ракеталармен де айналысты (SPACEFLIGHT, Vol. 21,2, ақпан 1979): 1929 жылғы 30 қыркүйекте The New York Times газетіне эксклюзивті хабарламада фон Опель былай деді: "Сандер мен мен сұйық ракетаны зертханадан практикалық қолдануға көшіруді жоспарлап отырмыз. Сұйық ракетамен мен Англия арнасын осылай кесіп өтетін алғашқы адам болуға үміттенемін. Осы мақсатыма жеткенше тыныш отырмаймын". RAK 2 ракетасының көшірмесін Неміс мұражайына табыс ету кезінде сөйлеген сөзінде фон Опель Opel инженері Йозеф Шабергерді де маңызды серіктесі ретінде атады. "Ол Сандер сияқты, біздің кішкентай құпия тобымыздың мүшесі болды, - деді фон Опель, - оның міндеттерінің бірі – барлық дайындықтарды әкемнен жасыру еді, себебі оның әкелік алаңдаулары оны ракета зерттеушісі емес, басқа жақсы нәрселерге лайық деп ойлатты. Шабергер (ракеталық машиналарды) жасау және құрастырудың барлық егжей-тегжейін қадағалады, мен бірнеше жүз фунт жарылғыш заттармен арт жағында отырып, алғашқы сынақ жүргізгенде толық қауіпсіздік сезіміне ие болдым [ ]. 1928 жылы Шабергер мен мен сұйық отынмен жұмыс істейтін ракета жасадық, ол жарылғыш затты жану камерасына жіберіп, сонымен бірге сорғылардың көмегімен салқындататын тұрақты жұмыс істейтін алғашқы ракета болды. [ ] Біз отын ретінде бензолды, ал тотықтырғыш ретінде азот тетрооксидін пайдаландық", - деп жалғастырды фон Опель. Бұл ракета Мюллер Гриссхайм ұшағына орнатылып, 70 кг (154 фунт) итермелі күш берді. 1929 жылдың мамыр айына қарай қозғалтқыш 200 кг (440 фунт) күшін 15 минуттан астам уақыт бойы өндірді, ал 1929 жылдың шілдесінде Opel RAK серіктестері 300 кг (660 фунт) күшпен 30 минуттан астам қуатты фазаларға қол жеткізді, деп хабарлады Макс Валье. Макс Валье сондай-ақ 1929 жылдың 10 және 12 сәуір күндері Сандердің екі эксперименталды сұйық отынмен жұмыс істейтін ракеталарды ұшырғанын баяндады. "Ракеталық сапар" атты кітабында ол ракеталардың диаметрі 21 см, ұзындығы 74 см, бос салмағы 7 кг, отынмен толтырылғанда 16 кг екенін сипаттады. Ең жоғары итермелі күш 45-50 кп, ал жалпы жанар уақыты 132 секундты құрады. Бұл көрсеткіштер газ қысымымен жұмыс істейтін сорғыларды қолдануға нұсқайды. Бірінші ракета соншалықты жылдам көтерілді, Сандер оны көзінен шығарды. Екі күннен кейін екінші ракета ұшыруға дайын болды, Сандер оған 4000 метрлік арқан байлады. 2000 метр арқан шешілгеннен кейін, сым үзіліп, бұл ракета да аймақта жоғалып кетті, мүмкін Рюссельсхаймдағы Opel сынақ алаңы мен жарыс трассасының ("Реннбан") жанында. Осы сынақтардың басты мақсаты – Англия арнасын кесіп өтуге арналған ұшақтың қозғалтқыш жүйесін жетілдіру болды. Сондықтан осы екі (ұшаққа қарағанда) кішкентай ракетаның ұшулары жарияланбады. Ұшаққа орнатылған ракеталық қозғалтқышпен жану сынақтары өте сәтті өтті. Алайда, ұшақ Opel зауытының аумағында түнгі уақытта жүк көлігімен тасымалдау кезінде қирады, себебі бас директор Вильгельм фон Опель қозғалтқыш шуына алаңдап, ұлының жаңа "қауіпті әуесқойлығын" тоқтатуды қалады.
According to Frank H. Winter, curator at National Air and Space Museum in Washington, DC, the Opel group was also working on liquid fuel rockets (SPACEFLIGHT, Vol. 21,2, Feb. 1979): In a cabled exclusive to The New York Times on 30 September 1929, von Opel is quoted as saying: "Sander and I now want to transfer the liquid rocket from the laboratory to practical use. With the liquid rocket I hope to be the first man to thus fly across the English Channel. I will not rest until I have accomplished that." At a speech on the donation of a RAK 2 replica to the Deutsches Museum, von Opel mentioned also Opel engineer Josef Schaberger as a key collaborator. "He belonged," von Opel said, "with the same enthusiasm as Sander to our small secret group, one of the tasks of which was to hide all the preparations from my father, because his paternal apprehensions led him to believe that I was cut out for something better than being a rocket researchist. Schaberger supervised all the details involved in construction and assembly (of rocket cars), and every time I sat behind the wheel with a few hundred pounds of explosives in my rear, and made the first contact, I did so with a feeling of total security [ ] As early as 1928, Mr. Schaberger and I developed a liquid rocket, which was definitely the first permanently operating rocket in which the explosive was injected into the combustion chamber and simultaneously cooled using pumps. [ ] We used benzol as the fuel," von Opel continued, "and nitrogen tetroxide as the oxidizer. This rocket was installed in a Mueller Griessheim aircraft and developed a thrust of 70 kg (154 lb.)." By May 1929, the engine produced a thrust of 200 kg (440 lb.) "for longer than fifteen minutes and in July 1929, the Opel RAK collaborators were able to attain powered phases of more than thirty minutes for thrusts of 300 kg (660 lb.) at Opel's works in Rüsselsheim," according to Max Valier's account. Max Valier also reports the launch of two experimental liquid fuel rockets by Sander on 10 and 12 April 1929. In his book “Raketenfahrt” he describes the size of the rockets as of 21 cm in diameter and with a length of 74 cm, weighing 7 kg empty and 16 kg with fuel. The maximum thrust was 45 to 50 kp, with a total burning time of 132 seconds. These properties indicate a gas pressure pumping. The first missile rose so quickly that Sander lost sight of it. Two days later, a second unit was ready to go, Sander tied a 4,000 meter long rope to the rocket. After 2000 m of rope had been unwound, the line broke and this rocket also disappeared in the area, probably near the Opel proving ground and racetrack in Rüsselsheim, the "Rennbahn". The main purpose of these tests was to develop the propulsion system for the aircraft for crossing the English channel. Therefore, the flights of these two (compared to the airplane) small rockets were not published. The combustion tests with the aircraft rocket engine proceeded very successful. Unfortunately the plane was destroyed during a nightly transport on a truck on the Opel factory grounds, as the senior boss Wilhelm von Opel felt disturbed by the engine noise and wanted to stop this new “dangerous madness” of his son.
Үшінші рейх кезеңіндегі тұтқындалу
1930 жылдан бастап Сандер (басқа пиротехникалық зауыттармен бірге) Уолтер Дорнбергердің басшылығымен әскери мақсаттар үшін ракеталар жасауды жасырын түрде бастады. Сандер 1935 жылғы 31 қаңтарда ескертусіз гестапоға қамауға алынды. Оның компаниясы әскери сенімді тұлғаға бағынышты болғандықтан, ол мемлекеттен тартып алынып, барлық құжаттары тәркіленді. Үш ай тұтқында болғаннан кейін Сандер босатылды, бірақ 1935 жылдың қараша айында қайтадан тұтқындалды. Бір жыл тұтқында болғаннан кейін, ол төрт жарым жылға бас бостандығынан айырылып, мемлекетке қарсы қылмыс жасағаны үшін айыппұл төледі. Сандер өз ракеталарын Италия мен Англияға да сатқан. Бұл оның ұнтақты ракеталарының бұрынғы нұсқалары болғандықтан, ол мұны тыйым салынған деп санамады. Сандер Армия қару-жарақ басқармасының ("Heereswaffenamt") ракеталық қаруды өзі дамытып, өндіруге ниеттенгенін болжады. Оның компаниясы Donar GmbH für Apparatebau деген атпен оның қатысымсыз жұмыс істеді. Ол 1938 жылы қайтыс болды.
From 1930, Sander (with other pyrotechnics factories) began secretly manufacturing rockets for military purposes, at the direction of Walter Dornberger. Without warning, Sander was arrested by the Gestapo on 31 January 1935. His company was subordinated to a trustee of the military, so it was expropriated and all documents were confiscated. After three months in custody, Sander was released, only to be arrested again in November 1935. After a year in custody, he was sentenced to four and a half years in prison and a fine for treason. Sander had also sold his missiles to Italy and England. Since these were older versions of his powder rockets, he did not consider this to be forbidden. Sander speculated that the Army Weapons Office ("Heereswaffenamt") wanted to develop and manufacture the missile weapons itself. His company was run as Donar GmbH für Apparatebau without him. He died in 1938.