Кот-д’Ивуардың тұңғыш президенті Феликс Уфуэ-Буаньи

Кіріспе

Кот-д’Ивуардың бірінші президенті, 1960 жылдан 1993 жылға дейін

Феликс Уфуэ-Буаньи (feliks ufwɛ(t) bwaɲi; 18 қазан 1905 – 7 желтоқсан 1993), ізгілікпен Папа Уфуэ-Буаньи немесе Le Vieux ("Ескі") деп аталатын, Кот-д’Ивуар саясаткері және дәрігері, 1960 жылдан өмірінің соңына дейін, 1993 жылға дейін елдің бірінші президенті болды. Ол тайпа басшысы болған, француз парламентіне сайлануға дейін медициналық көмекші, кәсіподақ жетекшісі және плантатор болып жұмыс істеді. 1960 жылы тәуелсіздік алғаннан кейін Кот-д’Ивуарды басқарғанға дейін француз үкіметінде бірнеше министрлік лауазымдарда қызмет етті. Өмір бойы ол Африканың отарсыздануы және саясат саласында маңызды рөл атқарды. Феликс Уфуэ-Буаньидің саяси тұрғыдан орташа басшылығымен Кот-д’Ивуар экономикалық өркендеді. Кедейлікпен күресіп жатқан Батыс Африкада сирек кездесетін бұл жетістік "Кот-д’Ивуар кереметі" деп аталды, ол дұрыс жоспарлау, Батыспен (әсіресе Франциямен) тығыз байланыстарды сақтау және елдің маңызды кофе және какао өнеркәсібін дамытудың нәтижесінде болды. Алайда, ауыл шаруашылығына тәуелділік 1980 жылы кофе мен какао бағасының күрт төмендеуінен кейін қиындықтар тудырды. Президенттік кезеңінде Феликс Уфуэ-Буаньи Франциямен тығыз қарым-қатынас сақтап, Françafrique саясатын жүргізді және де Голль мен Помпиду үкіметтерінде Африка саясаты жөніндегі бас кеңесші Жак Фокартпен жақын достық қарым-қатынас орнатты. Ол 1966 жылы Ганада Кваме Нкруманы биліктен құлатуға қатысқан заговоршыларға көмектесті, 1977 жылы Бенинде Матье Керекуге қарсы сәтсіз төңкеріске қатысты, 1987 жылы Буркина-Фасода Томас Санкараны биліктен құлатуға қатысы бар деген күдік туды және Анголадағы антикоммунистік бүлікші қозғалысы UNITA-ға көмек көрсетті. Феликс Уфуэ-Буаньи коммунизмге қарсы белсенді сыртқы саясат ұстанды, оның нәтижесінде 1969 жылы КСРО-мен дипломатиялық қарым-қатынас үзілді (алғашқы қарым-қатынас 1967 жылы орнатылғаннан кейін) және 1983 жылға дейін Қытай Халық Республикасын мойындаудан бас тартты. 1986 жылы КСРО-мен қарым-қатынас қайта жаңартылды. Батыста Феликс Уфуэ-Буаньи "Африканың данасы" немесе "Африканың үлкен қариясы" деп танылды. Ол ел астанасын Абиджаннан өзінің туған қаласы Ямусукроға көшіріп, 300 миллион АҚШ долларына әлемдегі ең үлкен шіркеу – Бейбітшілік Анамыздың Базиликасын салдырды. Өмірінің соңында ол Африка тарихындағы ең ұзақ қызмет еткен басшы және Кубаның Фидель Кастросы мен Солтүстік Кореяның Ким Ир Сенінен кейін әлемдегі үшінші ең ұзақ қызмет еткен басшы болды. 1989 жылы ЮНЕСКО "бейбітшілікті сақтау, қолдау және іздеу" мақсатымен Феликс Уфуэ-Буаньи атындағы Бейбітшілік сыйлығын құрды. Оның қайтысынан кейін Кот-д’Ивуардағы жағдай тез нашарлады. 1994 және 2002 жылдар аралығында бірнеше төңкеріс, КФА франкінің құнсыздануы және экономикалық дағдарыс болды, ал 2002 жылы азаматтық соғыс басталды.

Félix Houphouët Boigny (feliks ufwɛ(t) bwaɲi; 18 October 1905 – 7 December 1993), affectionately called Papa Houphouët or Le Vieux ("The Old One"), was an Ivorian politician and physician who served as the first president of Ivory Coast from 1960 until his death in 1993. A tribal chief, he worked as a medical aide, union leader, and planter before being elected to the French Parliament. He served in several ministerial positions within the French government before leading Ivory Coast following independence in 1960. Throughout his life, he played a significant role in politics and the decolonisation of Africa. Under Houphouët Boigny's politically moderate leadership, Ivory Coast prospered economically. This success, uncommon in poverty ridden West Africa, became known as the "Ivorian miracle"; it was due to a combination of sound planning, the maintenance of strong ties with the West (particularly France) and development of the country's significant coffee and cocoa industries. However, reliance on the agricultural sector caused difficulties in 1980, after a sharp drop in the prices of coffee and cocoa. Throughout his presidency, Houphouët Boigny maintained a close relationship with France, a policy known as Françafrique, and he built a close friendship with Jacques Foccart, the chief adviser on African policy in the de Gaulle and Pompidou regimes. He aided the conspirators who ousted Kwame Nkrumah from power in Ghana in 1966, took part in the failed coup against Mathieu Kérékou in Benin in 1977, was suspected of involvement in the 1987 coup d'état that removed Thomas Sankara from power in Burkina Faso and provided assistance to UNITA, a United States supported, anti communist rebel movement in Angola. Houphouët Boigny maintained a strong anti communist foreign policy, which resulted in, among other things, severing diplomatic relations with the Soviet Union in 1969 (after first establishing relations in 1967) and refusing to recognise the People's Republic of China until 1983. He re established relations with the Soviet Union in 1986. In the West, Houphouët Boigny was commonly known as the "Sage of Africa" or the "Grand Old Man of Africa". Houphouët Boigny moved the country's capital from Abidjan to his hometown of Yamoussoukro and built the world's largest church there, the Basilica of Our Lady of Peace, at a cost of US$300 million. At the time of his death, he was the longest serving leader in Africa's history and the third longest serving leader in the world after Fidel Castro of Cuba and Kim Il Sung of North Korea. In 1989, UNESCO created the Félix Houphouët Boigny Peace Prize for the "safeguarding, maintaining and seeking of peace". After his death, conditions in Ivory Coast quickly deteriorated. Between 1994 and 2002, there were a number of coups, a devaluation of the CFA franc and an economic recession; a civil war began in 2002.

Туу, балалық шақ және білім

Оның ресми өмірбаянына сәйкес, Хуфуэ-Буаньи 1905 жылдың 18 қазанында Ямусукрода Бауле халқының әулеттік басшыларының отбасында дүниеге келген. Дегенмен, ресми емес мәліметтер оның туған күнін жеті жылға дейін ертерек көрсетеді. Анимистік Акуэс тайпасында туған ол Диа Хуфуэ деп аталды: оның есімі Диа «пайғамбар» немесе «баяншы» деген мағынаны білдіреді. Оның әкесі Н’Доли Хуфуэ болды. Диа Хуфуэ – анасы арқылы королева Ямуссо мен ауыл басшысы Куасси Н’Гоның шөбересі. 1910 жылы Н’Го қаза тапқанда, Диа оның орнын басуға тағайындалды. Жасы кішкентай болғандықтан, оның әкесінің туысы Гбро Диби Диа есейгенге дейін регент ретінде билік жүргізді; Дианың әкесі бұрын қайтыс болған еді. Хуфуэ-Буаньи анасы Кимо Н’Дри (сондай-ақ Н’Дри Кан деп те аталады) арқылы тайпа басшыларының ұрпағы. Ол 1936 жылы көп уақыт өткен соң қайтыс болды. Н’Доли Хуфуэ ұлы Августин дүниеге келгеннен кейін көп ұзамай қайтыс болды, сондай-ақ Аджуа (1987 жылы қайтыс болды) және кіші інісі Августин (1939 жылы қайтыс болды). Ол медициналық білімін толық аяқтамағандықтан, тек «африкалық дәрігер» ретінде біліктілік алды, ол аз төленетін мамандық еді. Ол сол жерде жергілікті медицина қызметкерлерінің қауымдастығын құрды. Бірақ, өзінің айқын қабілеттерін көрсеткеннен кейін, 1929 жылдың 17 қыркүйегінде жоғары қызметке тағайындалды.

1932 жылы ол белсенділікке көшті, ықпалды ақ жер иелеріне қарсы және шаруаларға тиімді экономикалық саясатты қолдайтын отарлық үкіметке қарсы шаруалар қозғалысын жетекшілік етті. Ауылына жақын тұруды қалап, 1934 жылдың 3 ақпанында Димбокроға, ал 1936 жылдың 28 маусымында Тумодиге ауыстырылды. Осының нәтижесінде Хуфуэ-Буаньи келесі жылы медициналық мансабын аяқтады. Соңында, екі отбасы да қарсылықтарын жеңіп, Кот-д’Ивуарда алғаш рет тойланған түрлі дінді біріктіретін одақты қабылдады. Олардың бес баласы болды: Феликс (сәби кезінде қайтыс болды), Августин, Франсис, Гийом және Мари. Антиколониалдық және нәсілшілдікке қарсы ұйым жақсы жұмыс жағдайларын, жоғары жалақыны және мәжбүрлеу еңбегін жоюды талап етті. Одақ тез арада 20 000-ға жуық плантация жұмысшыларының қолдауын алды.

Хуфуэ-Буаньи 1945 жылдың тамызында Абиджан қалалық кеңесіне алғаш рет сайлау өткен кезде сайлау саясатына қатысты. Француз сайлау ережелері жалпы тізімді белгіледі: сайланғандардың жартысы француз азаматтары болуы керек (олардың көпшілігі еуропалықтар), ал қалған жартысы азамат емес. Хуфуэ-Буаньи француз азаматтығы бар сенегалдықтар мен азамат емес адамдарды біріктіретін көпұлтты африкалық тізім құрды. Нәтижесінде, көптеген африкалық үміткерлер бас тартып, көптеген француздықтар дауыс беруден бас тартып, наразылық білдірді, осылайша оның Африкалық блогының шешуші жеңісін қамтамасыз етті. 1945 жылдың қазан айында Хуфуэ-Буаньи ұлттық саяси аренаға көшті; француз үкіметі өз колонияларын құрылтай жиналысында (Assemblée constituante) көрсетуге шешім қабылдады және Кот-д’Ивуар мен Жоғарғы Вольтаға орын берді. Хуфуэ-Буаньиге кедергі келтіру үшін губернатор де Модуи қарсы кандидатты қолдады және оған әкімшіліктің толық қолдауын берді. Осыған қарамастан және SAA-ның күшті ұйымдасқандығының арқасында, жергілікті тұрғындардан үміткер болған Хуфуэ-Буаньи көп дауыспен жеңіске жетті.

Парламент мүшесі

Бурбон сарайындағы Ұлттық Ассамблеяда отандастары Даниэль Уэззин Кулибали мен Зинда Кабореге орын алып отырған Гуфуэ Бойни алдымен қай топқа қосылуға шешім қабылдады және ол коммунистік көзқарастарға жақын, бірақ Коммунистік партияның ресми мүшесі емес, шағын «Біріккен қарсылық қозғалысы» партиясын таңдады. Ол «Теңіз арты аумақтары» комиссиясының мүшесі болып тағайындалды. 1946 жылғы 3 сәуірде Гуфуэ Бойни Африка аумақтарындағы еңбек заңнамасын біріктіруді ұсынды, бұл 1952 жылы аяқталды. 1946 жылғы 27 қыркүйекте ол теңіз арты аумақтарының денсаулық сақтау жүйесі туралы баяндама жасап, оны реформалауды талап етті. Парламенттік қызметі барысында Бойни француз аумақтарының бірігу идеясын қолдады. Осы сайлауларға дайындалып, Гуфуэ Бойни 1946 жылғы 9 сәуірде Коммунистік зерттеу топтарының көмегімен Кот-д’Ивуардың Демократиялық партиясын (Африкалық Демократиялық Жиналыс – PDCI) құрды. Жаңа партия Гуфуэ Бойнидің жеңісімен сайлауды сәтті аяқтады, қарсыластары тек бірнеше жүз дауысқа ие болды. Бұған бұрынғы губернатор Латрильдің отставкаға жіберілуі де көмектесті, оның алдыңғысы теңіз арты аумақтары министрі Мариус Муте indigénat-ты жоюға қарсы болғандықтан қызметтен алынған еді. Ассамблеяға оралғаннан кейін ол «Жалпылық сайлау құқығын реттеу комиссиясы» құрамына тағайындалды. 1947 жылдан 1948 жылға дейін комиссия хатшысы ретінде ол 18 ақпанда Француз Батыс Африкасын (AOF), Француз Экваторлық Африкасын (AEF) және француз аумақтарының федералдық кеңесін реформалауды ұсынды, бұл африкалықтарды жақсырақ өкілдік етуге мүмкіндік береді. Сондай-ақ ол африкалықтардың саяси дербестікке қалай қол жеткізе алатынын үйренуі үшін Африкада жергілікті ассамблеялар құруды талап етті. МРП пен социалистердің уәделеріне сатқындық жасалғанын сезінген африкалық депутаттар француз партияларынан тәуелсіз, тұрақты коалиция құру қажет деген қорытындыға келді. Гуфуэ Бойни бұл туралы алғашқы болып африкалық әріптестеріне ұсынды және олардың толық қолдауын алды, нәтижесінде қазан айында Француз Суданындағы Бамакода құрылтай өткізуге келісім болды. Француз үкіметі конгреске кедергі келтіруге бар күшін салды, әсіресе социалистік теңіз арты аумақтары министрі бастапқыда ұйымдастырушылардың бірі болған африкалық социалистерді қатысудан бас тартуға көндірді. Бұл күтпеген салдарға әкелді, қатысушылардың радикалдылануына себеп болды. Олар Африка Демократиялық Жиналысын (RDA) аумақтық саяси қозғалыс ретінде құрғанда, конгреске коммунистік көзқарастарды қолдайтын Габриэль д’Арбуссиер басымдық алды. Жаңа қозғалыстың мақсаты – «Африканы отаршылдық тұғырдан босату, оның жекелігін растау және ұлттардың еркін келісімімен бірігуі» болды. Гуфуэ Бойни RDA-ның бірінші президенті болып сайланды және бұл лауазымды бірнеше рет сақтап қалды, ал д’Арбуссиер бас хатшы болды. Аумақтық партияларды ұйымға қосу барысында PDCI RDA-ның Кот-д’Ивуардағы филиалы болды. Парламенттік топ құруға жеткіліксіз күшке ие болғандықтан, африкалық депутаттар Бурбон сарайында бірге отыру үшін үлкен партиялардың біріне қосылуға мәжбүр болды. Гуфуэ Бойни одақты осы кездегі дауысын естіртудің жалғыз жолы деп ақтады: «RDA құрылғанға дейін одақ біздің ісімізге қызмет етті: 1946 жылдың наурыз айында мәжбүрлі еңбекті жою біздің тактикалық одағымыздың арқасында дауыс берусіз бірауыздан қабылданды». Парижде болған кезде ол қара лимузинде ПКФ-ның басқару мектебіне сапар шекті. Осы фактіге сүйене отырып, ол өзін коммунистік көзқарастармен байланыстырудан қорғайды: «Мен, Гуфуэ, дәстүрлі басшы, дәрігер, ірі меншік иесі, католик, мен коммунистпін деп айта аламыз ба?» 1950 жылдың басында жағдай шиеленістің шыңына жетті, Гуфуэ Бойни полиция үйіне келмес бұрын қашып кетті. Соңынан туған хаоста Кот-д’Ивуарда тәртіпсіздіктер болды, олардың ең маңыздысы Димбокродағы полициямен болған қақтығыста 13 африкалық адам қаза тауып, 50 адам жарақат алды. Ресми деректерге сәйкес, 1951 жылға қарай барлығы 52 африкалық адам қаза тапты, бірнеше жүз адам жарақат алды және шамамен 3000 адам тұтқындалды (журналист Рональд Сегалдың «Африкалық профильдер» журналында келтірген пікіріне сәйкес, бұл көрсеткіштер, әрине, азайтылған). Дағдарысты басу үшін премьер-министр Рене Плевен Францияның теңіз арты аумақтары министрі Франсуа Миттеранға RDA-ны ПКФ-тан ажыратуды тапсырды. Ол Бірінші Индокитай соғысына немесе Гай Молледің Алжирдегі Ұлттық азаттық майданының көтерілісін басу үшін арнайы өкілеттіктерге дауыс беруіне қарсы ештеңе айтпады. 1957 жылғы 6 қарашада Гуфуэ Бойни Гайяр әкімшілігінде Халық денсаулығы және халық санын басқару министрі болды және халық денсаулығы кодексін реформалауға тырысты. Бұған дейін ол Морис Буржес Маунури үкіметінде Мемлекеттік министр қызметін атқарған (13 маусым – 6 қараша 1957 ж.). Гайяр министрлігінен кейін ол 1958 жылғы 14 мамырда қайтадан Мемлекеттік министр болып тағайындалды. Осы лауазымда ол Францияның Африка саясатын, әсіресе мәдени саласында дамытуға қатысты. Оның ұсынысымен Франциядан тыс студенттер бюросы және Дакар университеті құрылды. Франциядағы соңғы лауазымы Мишель Дебре үкіметінде Кеңесші министр болды, 1959 жылғы 23 шілдеден 1961 жылғы 19 мамырға дейін қызмет етті. Елді AOF-тың қамқорлығынан босатуды көздеген Деффере заңдық аясы Гуфуэ Бойнидің Африкадағы отандастары тарапынан бірауыздан қолдау таппады: Сенегал жетекшісі Леопольд Седар Сенгор бұл Африканы «Балқандауға» талпынуға қарсы бірінші болып шықты, отарлық аумақтар «географиялық, экономикалық, этникалық немесе тілдік ешқандай шындыққа сәйкес келмейді» деп мәлімдеді. Сенгор AOF-ты сақтап қалу аумақтарға саяси сенімділікті арттырады және олардың гармониялық дамуына және нағыз халық ретінде қалыптасуына мүмкіндік береді деп сақты. Бұл көзқарас Африка Демократиялық Жиналысының көптеген мүшелерімен бөлісілді, олар Ахмед Секу Туре мен Модибо Кейтаға қолдау көрсетті, Гуфуэ Бойниді 1957 жылғы Бамако конгресінде азшылыққа қойды. 1956 жылғы 23 маусымда Заңдық ая реформасы қабылданғаннан кейін Кот-д’Ивуарда 1957 жылғы 3 наурызда аумақтық сайлау өтті, онда PDCI – Гуфуэ Бойнидің қатаң бақылауымен саяси машинаға айналған – көптеген орындарды жеңіп алды. Францияда министр қызметін атқарып жүрген Гуфуэ Бойни, сонымен қатар Аумақтық Ассамблеяның төрағасы және Абиджан қаласының мэрі болды, Кот-д’Ивуар Үкіметі Кеңесінің вице-президенті қызметіне Огюст Денизді тағайындады, бірақ Гуфуэ Бойни Франция үшін колониядағы жалғыз серіктес болып қала берді. Гуфуэ Бойни Нкрумаға былай деп жауап берді: Гуфуэ Бойнидің қайтысынан кейін елдің тұрақтылығы сақталды, оны 1994 жылғы 7 ақпандағы Біздің тыныш әйел Базиликасында өткен жерлеу рәсімі көрсетті, онда ғимарат ішінде 7000 қонақ, ал сыртында ондаған мың адам болды. Гуфуэ Бойнидің жерлеу рәсіміне дейін екі ай кідіріс, Бауле этникалық тобының мүшелері арасында кең таралған, көптеген рәсімдерге мүмкіндік берді. Президенттің жерлеу рәсімінде африкалық дәстүрлі жерлеу салты көп болды, оның ішінде жарқын батик көйлектерімен киінген үлкен хор «laagoh budji gnia» (Бауле: «Раббым, барлығын сен жасадың») әнін шырқады және ауыл басшылары кенте және корхого маталарын көрсетті. Баулелер әдетте өмірде ұнаған заттарымен жерленеді; бірақ Гуфуэ Бойнидің отбасы онымен бірге не жерленгенін айтпады. Оған Франция президенті Франсуа Миттеран, премьер-министр Эдуар Балладур, Ұлттық Ассамблея мен Сенат президенттері Филипп Сегин және ... қатысты.

In taking his seat at the National Assembly in the Palais Bourbon alongside compatriots Daniel Ouezzin Coulibaly and Zinda Kaboré, Houphouët Boigny had to first decide with which group to side, and he opted for the Mouvements unis de la Résistance (Unified Resistance Movements), a small party composed of Communist sympathizers but not formal members of the Communist Party. He was appointed a member of the Commission des territoires d'outre mer (Commission of Overseas Territories). On 3 April 1946, Houphouët Boigny proposed to unify labour regulations in the territories of Africa; this would eventually be completed in 1952. Finally, on 27 September 1946, he filed a report on the public health system of overseas territories, calling for its reformation. Houphouët Boigny in his parliamentary tenure supported the idea of a union of French territories. For these elections Houphouët Boigny organized on 9 April 1946, with the help of the Communist Study Groups, the Democratic Party of Ivory Coast – African Democratic Rally (PDCI), whose structure closely followed that of the SAA. It immediately became the first successful independent African party when the new party Houphouët Boigny easily swept the elections with out of votes, his opponents obtaining only a few hundred votes each. In this he was helped by the recall of Governor Latrille, whose predecessor had been fired by the Overseas Minister Marius Moutet for his opposition to the abolition of the indigénat. With his return to the assembly he was appointed to the Commission du règlement et du suffrage universel (Commission for Regulation of Universal Suffrage); as secretary of the commission from 1947 to 1948, he proposed on 18 February 1947 to reform French West Africa (AOF), French Equatorial Africa (AEF), and the French territories' federal council to better represent the African peoples. He also called for the creation of local assemblies in Africa so that Africans could learn how to be politically autonomous. Reacting to what they felt was a betrayal of the MRP's and the Socialists' promises, the African deputies concluded they needed to build a permanent coalition independent from the French parties. Houphouët Boigny was the first to propose this to his African colleagues, and obtained their full support for a founding congress to be held in October at Bamako in French Sudan. The French government did all it could to sabotage the congress, and in particular the Socialist Overseas Minister was successful in persuading the African Socialists, who were originally among the promoters, from attending. This ultimately backfired, radicalizing those convened; when they founded the African Democratic Rally (RDA) as an inter territorial political movement, it was the pro Communist Gabriel d'Arboussier who dominated the congress. The new movement's goal was to free "Africa from the colonial yoke by the affirmation of her personality and by the association, freely agreed to, of a union of nations". Its first president, confirmed several times subsequently, was Houphouët Boigny, while d'Arboussier became secretary general. As part of the bringing of the territorial parties in the organization, the PDCI became the Ivoirian branch of the RDA. Too small to form their own parliamentary group, the African deputies were compelled to join one of the larger parties to sit together in the Palais Bourbon. Houphouët Boigny justified the alliance because it seemed, at the time, to be the only way for his voice to be heard: "Even before the creation of RDA, the alliance had served our cause: in March 1946, the abolition of compulsory labour was adopted unanimously, without a vote, thanks to our tactical alliance." During his stays in Paris, he travelled in a black limousine to the PCF executive school. On the strength of this contrast, he defends himself from any communist sympathy: "Can I, Houphouet, traditional leader, doctor, big owner, Catholic, can we say that I am a communist?" Tensions reached their height at the beginning of 1950, Houphouët Boigny managed to slip away shortly before police arrived at his house. In the ensuing chaos, riots broke out in Ivory Coast; the most significant of which was a clash with the police at Dimbokro in which 13 Africans were killed and 50 wounded. According to official figures, by 1951 a total of 52 Africans had been killed, several hundred wounded and around 3,000 arrested (numbers which, according to an opinion reported by journalist Ronald Segal in African Profiles, are certainly underestimated). To defuse the crisis, Prime Minister René Pleven entrusted the France's Minister for Overseas Territories, François Mitterrand, with the task of detaching the RDA from the PCF,

He said nothing against the First Indochina War or against Guy Mollet's vote for special powers to repress the insurrection of the National Liberation Front in Algeria. On 6 November 1957, Houphouët Boigny became Minister of Public Health and Population in the Gaillard administration and attempted to reform the public health code. He had previously served as Minister of State under Maurice Bourgès Maunoury (13 June – 6 November 1957). Following his Gaillard ministry, he was again appointed Minister of State from 14 May 1958; In this capacity, he participated in the development of France's African policy, notably in the cultural domain. At his behest, the Bureau of French Overseas Students and the University of Dakar were created. The last post he held in France was Minister Counsellor in the Michel Debré government, from 23 July 1959 to 19 May 1961. Wishing to free the country from the guardianship of the AOF, The Deffere Loi Cadre was far from unanimously accepted by Houphouët Boigny's compatriots in Africa: Léopold Sédar Senghor, leader of Senegal, was the first to speak out against this attempted "Balkanization" of Africa, arguing that the colonial territories "do not correspond to any reality: be it geographical, economic, ethnic, or linguistic". Senghor argued that maintaining the AOF would give the territories stronger political credibility and would allow them to develop harmoniously as well as emerge as a genuine people. This view was shared by most members of the African Democratic Rally, who backed Ahmed Sékou Touré and Modibo Keïta, placing Houphouët Boigny in the minority at the 1957 congress in Bamako. Following the adoption of the Loi Cadre reform on 23 June 1956, a territorial election was held in Ivory Coast on 3 March 1957, in which the PDCI—transformed under Houphouët Boigny's firm control into a political machine—won many seats. Houphouët Boigny, who was already serving as a minister in France, as President of the Territorial Assembly and as mayor of Abidjan, chose Auguste Denise to serve as Vice President of the Government Council of Ivory Coast, even though Houphouët Boigny remained, the only interlocutor in the colony for France. Houphouët Boigny retorted to Nkrumah:

Following Houphouët Boigny's death, the country's stability was maintained, as seen by his funeral on 7 February 1994. was held in the Basilica of Our Lady of Peace, with 7,000 guests inside the building and tens of thousands outside. The two month delay before Houphouët Boigny's funeral, common among members of the Baoule ethnic group, allowed for many ceremonies preceding his burial. The president's funeral featured many traditional African funerary customs, including a large chorus dressed in bright batik dresses singing "laagoh budji gnia" (Baoulé: "Lord, it is you who has made all things") and village chiefs displaying strips of kente and korhogo cloth. Baoulés are traditionally buried with objects they enjoyed while alive; Houphouët Boigny's family, however, did not state what, if anything, they would bury with him. which included President François Mitterrand; Prime Minister Édouard Balladur; the presidents of the National Assembly and of the Senate, Philippe Séguin and René Monory; former President Valéry Giscard d'Estaing; Jacques Chirac; his friend Jacques Foccart; and six former Prime Ministers. According to The New York Times, "Houphouët Boigny's death is not only the end of a political era here, but perhaps as well the end of the close French African relationship that he came to symbolize." to honor those who search for peace. The prize is "named after President Félix Houphouët Boigny, the doyen of African Heads of State and a tireless advocate of peace, concord, fellowship and dialogue to solve all conflicts both within and between States". It is awarded annually along with a check for €122,000, by an international jury composed of 11 persons from five continents, led by former United States Secretary of State and Nobel Peace Prize winner Henry Kissinger. The prize was first awarded in 1991 to Nelson Mandela, president of the African National Congress, and Frederik Willem de Klerk, president of the Republic of South Africa, and has been awarded each year since, with the exception of 2001 and 2004.