Ортағасырлық қамалдардағы тік бөлік – мерлон. Бұл қорғаныс құрылысының маңызды бөлігі, қабырғалар мен тіреулерден тұрады. Тарихы мен мағынасын біліңіз!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ортағасырлық бекіністің бөлігі
Part of a medieval fortification
Мерлон – ортағасырлық сәулет немесе бекіністердегі тісті қабырғаның (кренелді парапет) берік, тік бөлігі. Мерлон кейде бақылау және оқ ату үшін арналған тар, тік бойлы тесіктермен немесе жарықтармен жасалады. Екі мерлон арасындағы кеңістік кренел деп аталады, ал мерлон мен кренелдердің тізбегі кренелдеу деп аталады. Кейінгі замандардың қаруларына арналған кренелдер де амбразура деп аталды.
A merlon is the solid upright section of a battlement (a crenellated parapet) in medieval architecture or fortifications. Merlons are sometimes pierced by narrow, vertical embrasures or slits designed for observation and fire. The space between two merlons is called a crenel, and a succession of merlons and crenels is a crenellation. Crenels designed in later eras for use by cannons were also called embrasures.
Этимология
Мерлон термині француз тілінен алынған, итальяндық мерлондан бейімделген, мүмкін, латын тіліндегі мерге (шанышқы) сөзімен байланысты мерголаның қысқартылған түрі, немесе мурус немесе моэрус (қабырға) сөзінен туындаған моэрулус кішіргізілген түрі. Басқа бір этимологиялық түсіндіру бойынша, ортағасырлық латын тіліндегі merulus (10 ғасырдың соңынан бастап кездеседі) латын тіліндегі merle, "қара торғай" сөзінің кішіргізілген түрі ретінде пайдаланылған, бұл құстың қабырғада отырған образын көрсетеді.
The term merlon comes from the French language, adapted from the Italian merlone, possibly a shortened form of mergola, connected to Latin mergae (pitchfork), or from a diminutive moerulus, from murus or moerus (a wall). An alternative etymology suggests that the medieval Latin merulus (mentioned from the end of the 10th century) functioned as a diminutive of Latin merle, "blackbird", expressing an image of this bird sitting on a wall.
Қабырғалардың бөлігі ретінде
Қамал қабырғаларының маңызды бөлігі ретінде мерлон мыңдаған жылдар бойы бекіністерде қолданылған. Ең танымал мысалдары ортағасырлық ғимараттарда кездеседі, онда қорғаныс мақсатында болғанымен, мерлон әдемі түрде жасалып, қосымша сәндік элемент ретінде де қолданылған. Кейбір (әсіресе кейінгі) ғимараттарда жалған "декоративтік қоршаулар" кездеседі. Орта ғасырлардағы мерлон пішіндерінің еуропалық екі ең танымал түрі – гибеллиндік және гвельфтік мерлон: біріншісі жоғарғы бөлігінде үшкір құйрықша тәрізді аяқталады, ал екіншісі тікбұрышты пішінде болады. Басқа пішіндеріне үшкір, төрт жапырақты, қалқан тәрізді, гүл сияқты, дөңгелек (Ислам және Африка әлеміне тән), пирамида пішіндес және т.б. кіреді, бұл күтілетін шабуылдар түріне немесе эстетикалық талаптарға байланысты. Рим дәуірінде мерлонның ені бір адамды қорғауға жеткілікті болған. Орта ғасырларда жаңа қарулар (соның ішінде арбалеттер мен алғашқы отты қарулар) пайда болған кезде мерлон кеңейтіліп, әртүрлі өлшемдегі және пішіндегі (жартылай дөңгелек, крест тәрізді) ойықтармен жабдықталды. 13 ғасырдан бастап мерлон ағаштан жасалған қалқанды жабу үшін де пайдаланылды, бұл қорғаушыларға атыс жасамайтын немесе қабырғаның төменгі жағына қарай атыс жасаған кезде қосымша қорғаныс берді. Бұл қалқандар, сондай-ақ мантлеттер деп те аталады, қолмен немесе шкивтер арқылы ашылатын болған.
As an essential part of battlements, merlons were used in fortifications for millennia. The best known examples appear on medieval buildings, where battlements, though defensive, could be attractively formed, thus having a secondary decorative purpose. Some (especially later) buildings have false "decorative battlements". The two most notable European variants in Middle Ages merlons shape were the Ghibelline and the Guelph merlon: the former ended in the upper part with a swallow tailed form, while the latter term indicates the normal rectangular shape merlons (wimperg). Other shapes include: three pointed, quatrefoil, shielded, flower like, rounded (typical of Islamic and African world), pyramidal, etc., depending either from the type of attacks expected or aesthetic considerations. In Roman times, the merlons had a width sufficient to shelter a single man. As new weapons appeared in the Middle Ages (including crossbows and the first firearms), the merlons were enlarged and provided with loop holes of various dimensions and shapes, varying from simply rounded to cruciform. From the 13th century, the merlons could also be used to pivot wooden shutters; these added further protection for the defenders when they were not firing, or were firing downwards near the base of the wall. The shutters, also known as mantlets, could be opened by hand, or by using a pulley.
Кейінгі пайдалану
Қарудың пайда болуымен бекіністердің маңызы төмендегеннен кейін, мерлондар 19 ғасырда готикалық жаңғыру стилінде салынған ғимараттарда сәндік элементтер ретінде қайта қолданыла бастады.
After falling out of favour when the invention of the cannon forced fortifications to take a much lower profile, merlons re emerged as decorative features in buildings constructed in the Gothic Revival style of the 19th century.