Кіріспе

Бекітілген форпост немесе қақпа түрі

Барбикан – қала немесе қамалдың сыртқы қорғаныс шебіндегі, немесе қақпа немесе көпір үстінде орналасқан, қорғаныс мақсатында қолданылған бекітілген форпост немесе қақпа ғимараты.

Еуропа

Орта ғасырларда барбикандар әдетте негізгі қорғаныс шебінің сыртында немесе жиегінде орналасқан және қала қабырғаларымен "мойын" деп аталатын қабырғалы жолмен байланысты болған. Олар қалаға немесе қамалға кіретін жерді "тар жолда" қорғады. 15 ғасырда қоршау тактикасы мен артиллерияның жетілдірілуімен барбикандардың маңызы төмендеді. Барбикандар 16 ғасырға дейін салынып келді. Қамалды немесе қамал сияқты безендірілген қақпа үйлері 17 ғасырға дейін француз және ағылшын резиденцияларының маңызды бөлігі болды. Португалдық ортағасырлық бекініс терминологиясында барбикан ("barbacã") термині негізгі қорғаныс қабырғасынан тыс және төмен орналасқан, екінші қорғаныс қабатын құрайтын кез келген қабырғаны сипаттау үшін қолданылады. Бұл қабат толық немесе кең болуы мүмкін, немесе тек әлсіз жерлерді ғана қорғай алады. Қақпаларды қорғайтын құрылымдар үшін "қақпа барбиканы" деген шектеулі термин қолданылады.

Араб әлемі

Ағылшын тіліндегі "барбикан" сөзінің шығу тегі парсы немесе араб тілдерінен болуы мүмкін деп саналады (осы жерде немесе осы жерде қараңыз). Пауль Дешамп (1888–1974) 13 ғасырдағы жылнамаларда қолданылған араб тіліндегі "башура[h]" сөзін барбикан – қақпа алдында орналасқан қорғаныс құрылысы ретінде түсіндірген, бірақ бұл жорамал жоққа шығарылды. "Башура" сыртқы бекіністердің толық бір бөлігін білдіреді, оған барбикантан басқа бастион, қақпа, мұнара немесе осылардың бәрі де кіруі мүмкін.

Оңтүстік Азия

Барбикандар Оңтүстік Азия бекіністерінде де пайдаланылған, олардың кейбір мақсаттары – басты қақпаны соғыс пілдерімен шабуылдан қорғау болды.

Шығыс Азия

Шығыс Азиядағы бекіністерде де осындай биік құрылымдар кездеседі. Атап айтқанда, қытай қалаларының қабырғаларындағы қақпалар көбінесе негізгі қақпа үйінің алдында қосымша "мергендер мұнарасымен" қорғалған, ал екі мұнара негізгі бекіністен созылатын қабырғалармен байланысқан. Бұл құрылымдар әдеби тілде "жар қабырғалары" деп аталады, ағылшын тілінде оларды көбінесе "барбикан" деп қана атайды.