Кіріспе

Олстен қақпасы (Төменгі неміс және неміс тілінде: Holstentor) – Ханзалық Любек қаласының ескі орталығының батыс шекарасын белгілейтін қала қақпасы. 1464 жылы салынған, кірпіштен тұрғызылған готикалық құрылыс Любек қаласының ортағасырлық қалалық бекіністерінің қалдықтарының бірі және сақталған екі қала қақпасының бірі, екіншісі – Цитадель қақпасы (Burgtor). Екі дөңгелек мұнарасы және аркалы кіреберісімен танымал, қазіргі таңда қаланың символы саналады. Любек қаласының ескі орталығымен бірге 1987 жылдан бері ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне енген.

Сыртқы келбеті

Холстен қақпасы оңтүстік мұнарадан, солтүстік мұнарадан және орталық ғимараттан тұрады. Оның төрт қабаты бар, бірақ орталық блоктың бірінші қабатында, қақпаның өту жолы орналасқандықтан, қабат жоқ. Батысқа қараған жағы (қаладан алыс) "дала жағы", ал қалаға қараған жағы "қала жағы" деп аталады. Қала жағынан қарағанда екі мұнара мен орталық блок біртұтас құрылыс сияқты көрінеді. Дала жағынан қарағанда осы үш бөлімді анық ажыратуға болады. Мұнда екі мұнара жартылай шеңбер пішіндес, олардың ең кең жері орталық блоктан 3,5 метрге шығып тұрады. Мұнаралар конус тәрізді шатырлармен жабдықталған, ал орталық блокта фронтон бар.

Өтетін жол және жазулар

Бір кезде бұл жолдың дала жағында екі қақпасы болған, бірақ олар сақталмаған. 1934 жылы орнатылған қақпаның тұғыры бастапқы қауіпсіздік жүйесіне сәйкес келмейді. Оның орнына, бұл жерде бір кезде «құбырлы орган» деп аталатын қондырғы болған, ол жеке таяқтардан тұрған және оларды жиынтық емес, бөлек төмендетуге мүмкіндік берген. Осылайша, барлық таяқтардың біреуін немесе екеуін қалдырып, қалғандарын төмендетуге болып, өз адамдарына кейіннен өтуге арналған кішкентай аралық қалдырылатын. Өткелдің қала және дала жақтарында жазулар бар. Қала жағында «SPQL» деп жазылған және 1477 және 1871 жылдарымен шеңберленген, біріншісі қақпаның салыну күні деп есептеледі (бірақ дұрыс күні 1478 жыл екені белгілі), екіншісі – қақпаның қалпына келтірілу күні және Германия Рейхының құрылуы. Бұл жазу римдік «SPQR» (лат. Senatus populusque Romanus – Рим Сенаты мен халқы) үлгісінде жасалған және Senatus populusque Lubecensis дегенді білдіреді. Алайда, ол 1871 жылы ғана орнатылды. Бұрын бұл жерде ешқандай жазу болған емес. Ол да қажетсіз болар еді, өйткені қала жағынан Холстен қақпасының төменгі бөліктері биік қабырғалармен көріне бермейтін. Дала жағында тағы бір жазу бар. Мәтіні «concordia domi foris pax» («үй ішінде келісім, сыртта бейбітшілік») деп жазылған. Бұл жазу да 1871 жылдан бері сақталмаған қақпа алдындағы мәтіннің қысқартылған түрі: «Concordia domi et pax foris sane res est omnium pulcherrima» («Үй ішіндегі келісім және сырттағы бейбітшілік – шын мәнінде, барлық нәрсенің ең жақсысы»; «Сыртқы Холстен қақпасын» төменде қараңыз).

Дала жағындағы бекіністер

Функционалдық тұрғыдан, дала және қала жақтары мүлдем әртүрлі дизайнмен жасалған. Қала жағы терезелермен әсем безендірілген, бірақ дала жағындағы жағдайларды ескере келе, мұндай әшекейлік орынсыз болар еді. Сондықтан дала жағында тек бірнеше кішкентай терезелер ғана бар. Сонымен қатар, қабырғалардың арасында шағын ойықтар орналасқан. Алаң жағындағы қабырғаның қалыңдығы қала жағындағыдан әлдеқайда көп: 3,5 метрге қарсы 1 метрден кем. Құрылыс кезіндегі мақсат, төтенше жағдайда қақпаны қала жағынан жылдам қиратып, жаудың қолына қоршау ретінде түсіп кетпеуіне мүмкіндік беру болған жатады. Оқ ату тесіктері мен қару-жарақ бөлмелерінің ашықтары дала жағына қаратылған. Әр мұнарада үш қару-жарақ бөлмесі болған, біреуі бірінші, екінші және үшінші қабаттарда орналасқан. Бірінші қабаттағы бөлмелер сақталмаған. Ғимарат ғасырлар бойы шөгіп қалғандықтан, қазір олар жер бетінен 50 сантиметр, тіпті жаңа еденнен де төмен орналасқан. Бірінші қабатта жоғарыда аталған бөлмелерден басқа, үш бөлме үстінде және арасында орналасқан кішкентай қаруларға арналған екі ойық бар. Үшінші қабатта да кішкентай қарудан оқ атуға арналған алға және төмен бағытталған ойықтар бар. Орталық бөлікте ешқандай ойықтар жоқ. Өткел үстіндегі терезелер де шабуылдаушыларды қара май немесе қайнаған сумен шашу үшін арналған.

Әшекейлеу

Ең айқын функционалды емес әшекейлер – ғимаратты айналаған екі терракота жолағы. Олар жеке плиткалардан тұрады, олардың көпшілігі 55 сантиметрлік қабырғалары бар төртбұрышты. Әрбір плиткада үш түрлі әшекейдің бірі бейнеленген: төрт геральдикалық лилиядан құралған композиция, симметриялық тор немесе төрт қызыл гүлдің жапырақтары. Бұл қайталанатын символдардың анық реті жоқ, бірақ әрбір сегіз плиткадан тұратын топқа әрқашан өзгеше дизайнға ие плитка қосады. Оның пішіні геральдикалық қалқанға ұқсас, ал онда Любек қаласының геральдикалық бүркіті немесе стильделген ағаш суреті бейнеленген. Бұл қалқандардың екі жағында гербті ұстап тұрған екі ер адамның бейнесі орналасқан. Терракота жолақтары 1865 және 1870 жылдар аралығында жүргізілген қалпына келтіру жұмыстары кезінде жөнделді. Алғашқы плиткалардың тек үш данасы ғана мұражай экспонаттары ретінде сақталған. Жаңа плиткалар бұрынғы дизайнға ұқсас, бірақ қалпына келтіру кезінде кейбір өзгерістер енгізілді. Мысалы, геральдикалық бүркіт мотиві түпнұсқаның нақты көшірмесі емес. Алдыңғы қабат та толыққанды қалпына келтірілмеген, бірақ бұл қалпына келтірушілердің кінәсі емес, себебі 19 ғасырда ол бұрыннан жоғалып кеткен және оның бастапқы келбеті белгісіз болды. Любек бекінісіндегі монастырдың ескі алтарь суретінде бес мұнаралы Холстен қақпасы бейнеленген. Бірақ бұл суретте Холстентор қақпасы таулар мен ормандардан тұратын фантастикалық пейзаждың ортасында көрсетілгендіктен, бейнелеудің дұрыстығы күмәнді. Бүгінде қақпаның үстінде үш мұнара орналасқан, бірақ оларды тек қала жағынан ғана көруге болады. Ол қызыл кірпіштен салынған.

Интерьер

Екі мұнараның ішкі құрылымы бірдей. Бірінші қабат пен бірінші жоғарғы қабаттың төбелері ең биік, ал жоғарығырақ қабаттар әлдеқайда төмен. Екі тар спиральді баспалдақ орталық ғимарат пен жанындағы мұнара арасында жоғары қарай бұралып өтеді. Әр қабаттағы дәліздер орталық бөлімнің бөлмелерін сол деңгейдегі мұнара бөлмелерімен байланыстырады. Солтүстік мұнараның екінші қабатының төбесі алынып тасталған, сондықтан қазіргі күні ондағы екінші және үшінші қабаттар бір ортақ кеңістікті бөліседі. Бұл өзгеріс 1934 жылға дейін жасалған және бастапқы жағдайды көрсетпейді. Оқ ату камералары бойындағы саңылаулардың алдында орналасқан. Бүгінде екінші қабаттағы камераларда қарулар бар, бірақ олар түпнұсқа емес және кейіннен қойылған. Оқ ату камераларының үстінде тізбектер ілінген ілгектер орналасқан, олар зеңбірекке бекітіліп, оқтың соққысын жұмсартуға арналған. Бірінші қабаттағы жоғары орналасқан оқ ату камераларына баспалдақпен ғана жетуге болады.

Тарих

Ханзалық Любек қаласы ғасырлар бойы өзін сыртқы қауіп-қатерлерден қорғау қажеттігін сезінді. Қалаға кіруге үш қақпа болды: солтүстікте – Цитадель қақпасы, оңтүстікте – Милл қақпасы, ал батыста – Холстен қақпасы. Шығыс жағынан қаланы бөгеттелген Вакениц өзені қорғайтын. Онда, әскери маңызы азырақ Хюкстер қақпасы қаладан шығатын. Бұл қақпалар бастапқыда қарапайым қақпалар болған, бірақ уақыт өте келе олар қайта-қайта нығайтылып, әрқайсысының сыртқы, орталық және ішкі қақпалары болды. Бүгінде осы ежелгі қала қақпаларынан тек сынықтар ғана қалды. Қазіргі Цитадель қақпасы деп аталатын қақпа – бұрынғы Ішкі Цитадель қақпасы, ал Орта және Сыртқы Цитадель қақпалары қазір жоқ. Үш Милл қақпасы да толығымен жойылды. Қазіргі Холстен қақпасы деп аталатын қақпа – бұрынғы Орта Холстен қақпасы, сонымен қатар (ескі) Ішкі Холстен қақпасы, Сыртқы Холстен қақпасы және тіпті Екінші Сыртқы Холстен қақпасы деп аталатын төртінші қақпа да болған. Демек, Холстен қақпасының тарихы – шын мәнінде төрт қақпаның тізбектелген тарихы, бірақ олардың тек біреуі ғана сақталған. Қақпалардың атаулары олардың бөліктері пайда болғанда және жойылғанда өзгеріп отырды. Орта Холстен қақпасы екі жағындағы қақпалар салынғанға дейін бір кезде Сыртқы Холстен қақпасы болған. Күні бүгінге дейін тарихи жазбаларды зерттегенде атауларға қатысты көптеген шатасулар бар. Төрт қақпа мен олардың тарихы төменде сипатталған.

Ішкі Холстен қақпасы

Ең көне Холстен қақпасы жақын маңдағы Траве өзенінің жағалауын қорғап тұрды. Холстен көпіріне, өзеннен өтетін көпірге жету үшін қаладан осы қақпа арқылы шығу қажет еді. Мұнда алғаш рет қақпа қашан тұрғызылғаны белгісіз. Холстен көпірі алғаш рет 1216 жылы Дания королі қол қойған құжатта айтылған. Ол кезде Траве өзені бойында қақпа мен қала қабырғасы болған болуы мүмкін. "Холстен көпірі" (және "Холстен қақпасы") деген атаулар қаланың батысқа қарайтын шығу терезесі Холштейн жағында болғандықтан пайда болды. Тарихи жазбалар Холстен көпірі мен Холстен қақпасы 1376 жылы жаңартылғанын көрсетеді. Сол кезде салынған қақпаның сыртқы түрі туралы нақты дәлелдер Элиас Дибель салған Любек қаласының ағаш кескінінде бар. Бұл ескі қала төбесінің шығыс, Вакенитц жағынан алынған көрінісі болғанымен, суретші қақпаның батыс жағының маңызды бөліктерін көрсеткен, осылайша олар да көрінеді. Бұл төртбұрышты мұнараның үстіңгі бөлігінде ағаш галереясы орналасқан. 17 ғасырдың белгісіз кезеңінде Ішкі Холстен қақпасы кішкентай, қарапайым жартылай ағаштан жасалған қақпамен ауыстырылды – мүмкін, сол кезде салынған мықты сыртқы бекіністерге қарағанда ішкі қақпаның қажеті болмады. Ішкі Холстен қақпасы осы жерде қалаға кіруді бақылайтын баж төлеушінің үйімен байланысты болды. 1794 жылы жартылай ағаштан жасалған қақпа қарапайым темір қақпамен ауыстырылды, ол 1828 жылы баж төлеушінің үйімен және Траве өзені бойындағы қала қабырғасымен бірге бұзылды. Траве өзенінің қарсы жағалауында да қақпа болған болуы мүмкін. Бірақ оның сыртқы түрі туралы ештеңе белгілі емес. Егер ол болған болса, Орта Холстен қақпасы салынар алдында немесе кейін бұзылған.

Ортаңғы Холстен қақпасы

15 ғасырда қақпаның тұтас құрылымы жеткіліксіз деп есептелді. Оқ-дәрілі қарулар мен зеңбіректердің таралуы мықты бекіністерді қажет етті. Сондықтан тағы бір қақпа салуға шешім қабылданды – Сыртқы Холстен қақпасы, кейін Орта Холстен қақпасы, ал бүгінде Холстен қақпасы деп белгілі. Қаржыландыру кеңесші Джон Бролингтің 4000 Любек маркасы көлеміндегі мұрасы арқасында қамтамасыз етілді. 1464 жылы қала архитекторларының бірі Хинрих Хельмстед құрылысты бастады, ол 1478 жылы аяқталды. Ол осы мақсат үшін көтерілген жеті метрлік төбеде салынды. Әлде қана құрылыс кезінде осы негіздің тұрақсыз екені анықталды. Оңтүстік мұнара батпақты жерге байланысты көсіліп кетті, сондықтан құрылыс барысында оның қисайғанын түзетуге әрекеттер жасалды. Орта Холстен қақпасының тарихы туралы толық ақпарат алу үшін төмендегі бұзу және қалпына келтіру бөлімін қараңыз.

Сыртқы Холстен қақпасы

Сыртқы Холстен қақпасы Ренессанс қақпасы, Foregate немесе қисық қақпа деп те аталды. Ол 16 ғасырда Орта Холстен қақпасының батысына қабырға салынған кезде салынған, және сол қабырғаға қақпа енгізілді. Сыртқы Холстен қақпасы 1585 жылы аяқталды. Жаңа қақпа Орта Холстен қақпасының көрінісін кедергіледі, себебі оның шығысқа шығу жолы сол құрылыстан бар болғаны 20 метр қашықтықта орналасқан. Екі қақпаның арасында "цвингер" деп аталатын қоршалған аймақ құрылды. Оның алдыңғы қақпасы шамамен жүз жыл бұрынғы Орта Холстен қақпасымен салыстырғанда кішкентай болды, бірақ дала жағынан әлдеқайда әсем безендірілген. Ал қала жағы керісінше, қарапайым қалды. Сыртқы Холстен қақпасы - жазуы бар алғашқы қақпа. Онда "Pulchra res est pax foris et concordia domi – MDLXXXV" ("Тыныштық пен үйлесім сыртта болуы – 1585 жылғы керемет нәрсе") деп жазылған және қала жағына орналастырылған. Кейіннен ол дала жағына көшіріліп, сәл өңделді ("Concordia domi et foris pax sane res est omnium pulcherrima", "Ішкі үйлесім және сыртқы бейбітшілік – баршаның ең үлкен жақсылығы"). Қақпаға жақын жерде қабырға шеберінің үйі орналасқан, ол бекіністерді күтіп ұстауға жауапты болды. Ренессанс қақпасын салған адам, әдетте, қала архитекторларының бірі – Герман фон Роде болды, ол алдыңғы жағын голланд үлгілеріне сәйкес жобалады. Мысалы, Hoorn қаласындағы Nieuwe Oosterpoort тікелей салыстыруға болады. Бұл қақпа шамамен 250 жыл бойы тұрды және соңында темір жолға құрбан болды; ол 1853 жылы Любектің алғашқы темір жол станциясы мен жолдарына орын ашу үшін бұзылды. Бүгінде бұл станция да жоқ; қазіргі станция батысқа қарай 500 метрдей қашықтықта орналасқан.

Екінші сыртқы Холстен қақпасы

XVII ғасырдың басында әскери инженер Йоханн фон Брюссельдің басшылығымен қала бекінісінің алдында жаңа қала қабырғалары салынды. Бұл құрылыстың бір бөлігі ретінде 1621 жылы төртінші Холстен қақпасы салынды. Ол биік қабырғаларға толығымен енгізіліп, сегізбұрышты мұнарамен жабдықталды. Қала жағындағы аркада "Si Deus pro nobis, quis contra nos" ("Егер Құдай бізбен болса, кім бізге қарсы тұра алады?") деген жазу, ал дала жағындағы аркада "sub alis altissimi" ("Жоғарысының қанаты астында") деген жазу орналасқан. Бұл қақпа төрт Холстен қақпасының соңғысы болып салынды және 1808 жылы бұзылған алғашқы қақпа болды.

19-ғасырдағы қирату және қалпына келтіру

Өнеркәсіпке айналу барысында бекіністер тек ғана көшкін кедергілер ретінде қарастырылды. 1808 жылы екінші сыртқы Холстен қақпасы, 1828 жылы ішкі Холстен қақпасы, ал 1853 жылы сыртқы Холстен қақпасы бұзылды. Ол кезде төрт қақпаның қалған жалғыз қақпасы – Орта Холстен қақпасының да бұзылуы тек уақыт мәселесі деп саналды. Шындығында, 1855 жылы Любек тұрғындары Сенатқа өтінішпен жүгініп, теміржол инфрақұрылымын кеңейтуге кедергі келтіретін қалған қақпаны бұзуды сұрады. Бұл өтінішке 683 адам қол қойды. Алайда, сол кезде ескі ғимараттарды бұзуға қарсылық күшейді. Осылайша, 1852 жылы Аугуст Райхенспергер былай деп жазды: «Тіпті бір кездері Ганза Одағының мақтан тұтқан басшысы болған Любек те өзінің бұрынғы даңқының көрінісіне шыдай алмайтындай көрінеді. Ол мұқият түрде бұзып, жасырып, өңдеп, соңында "заманауи сана" ештеңеге ұялмастай етеді». Пруссияның королі Фридрих Вильгельм IV мұны естіген соң, Пруссияның тарихи ескерткіштерді сақтаушысы Фердинанд фон Куасты, сақтап қалуға болатын нәрсені құтқару үшін жіберді. Бұзу туралы дау ұзаққа созылды. 1863 жылы ғана Любек тұрғындары бір дауыспен ғимаратты бұзудың орнына, оны кеңінен қалпына келтіруге шешім қабылдады. Ал осы уақытқа дейін қақпаның жағдайы нашарлап, жыл сайын бірнеше сантиметрге жерге батып, ең төменгі бойындар жер астынан 50 сантиметрке жетіп, қақпаның бүкіл құрылысы қауіпті бола бастады. Бұл ғимараттың тұрақтылығын күрт өзгертті, сондықтан оның құлауынан қорқыныш туды. Холстен қақпасы мұқият қалпына келтірілді, жұмыстар 1871 жылға дейін жалғасты. Содан кейін Любек халқының Холстен қақпасына деген көзқарасы өзгерді. Ол енді мазасыз қираған орын ретінде емес, мақтан тұтатын өткеннің символы ретінде қабылдана бастады. 1925 жылы Германия қалаларының қауымдастығы Холстенторды өзінің символы ретінде бекітті. Ал 1901 жылы марципан өндіруші Нидеррегер компаниясының тауарлық белгісінде Холстен қақпасы бейнеленді. Любектің басқа компаниялары да осылай істеді.

Қайта қалпына келтіру 1933/34

Қабырғалар қисықтап, құлау мүмкіндігі толығымен жоққа шығарылмағандықтан, екінші реставрация қажет болды. Бұл 1933-1934 жылдары жүзеге асты, сол кезде Холстен қақпасы тұрақтандырылып, соңында нығайтылды. Осы соңғы реставрацияда мұнараларды бекіту үшін темір сақиналармен оралып, күшейтілген бетон анкерлер қолданылды. Дегенмен, қақпаның бастапқы келбетіне сәйкес келмейтін өзгерістер де енгізілді, оның ішінде жоғарыда айтылған солтүстік мұнара қабаттарының біріктірілуі. Нацистер Холстен қақпасын мұражайға айналдырды. Ол «Құрмет және Даңқ залы» деп аталды және нацистік идеология негізінде Любек пен Германия тарихын көрсетуге арналған еді. 20 ғасырдың екінші жартысында Холстен қақпасына жасалған шағын жөндеулер қазіргі архитектуралық сақтау стандарттарына сай келмейді.

2005-2006 жылдардағы қалпына келтіру

2005 жылдың наурыз айынан 2006 жылдың желтоқсанына дейін Холстен қақпасы қайта жаңартылды. Жаңартуға кеткен шығын шамамен бір миллион евроға бағаланды, оның 498 000 евросын (бастапқы жоспарланған сома) Германиялық ескерткіштерді қорғау қоры және Поссель қоры қаражатынан төледі. Қалған шығындар көбінесе жеке тұлғалардың, компаниялардың және академиялық мекемелердің қайырымдылықтары есебінен жабылды. Жөндеу жұмыстары үшін бағаналар орнатылғаннан кейін бірнеше күн өткен соң, белгісіз біреулер 1934 жылғы свастиканы кесіп алып кетті. Бұл Германиядағы қоғамдық ғимаратта сақталған соңғы свастика деп есептелді және жаңарту жұмыстарының бөлігі ретінде металл жамылғымен жасырылуға тиіс болған. Ұрланған свастиканың орнына, жаңарту жұмыстарының аяқталуын еске алу үшін 2006 жыл деп жазылған тақта орнатылды. 2 желтоқсан 2006 жылы Холстентор суретші Майкл Батц жасаған жарық шоуының аясында көпшілікке қайта ашылды. Қауіпсіздік мақсатында, жаңарту кезінде қақпаның жоғары сапалы суреті, жұмыс басталғанға дейін алынған, бағаналардың жабыншасына басылып, көзден жасырылды.

Холстен қақпасы бүгінгі күні

1950 жылы Холстен қақпасы тағы да мұражайға айналды, бұл жолы қала тарихына арналған. Тарихи Любектің жәдігерлері ұсынылды, ортағасырлық Любектің дамуы модельдер мен суреттер арқылы көрсетілді, сондай-ақ Ганза лигасының кемелерінің модельдері мен «Любек бүркіті» флагманы көршілді. Бұл мұражайдың ерекшеліктері де тарихи жағынан нақты емес еді. Мысалы, мұражайда азаптау камерасы, тұмсық, сөре және басқа да азаптау құралдары болды. Бірақ Холстен қақпасында мұндай нәрселер ешқашан болған емес. Гарри Маасс жобалаған Холстен қақпасының алдындағы алапта орналасқан екі монументальді темір арыстан мүсіні 1823 жылы жасалған және авторлық қолтаңбасы жоқ. Олар Кристиан Даниэль Раухқа жатқызылады және, мүмкін, Раухтың шеберханасының мүшесі Т. Қалиде (1801–1863) қатысуымен жасалған болуы мүмкін. Бір арыстан ұйықтаған, екіншісі оянық және мұқият түрде екіншісіне қарайды. Олар бастапқыда 1840 жылы Любек саудагері және өнер жинаушы Джон Дэниел Якобтың (1798–1847) Гроссе Петерсгрубе 18 мекенжайында салынған үйінің алдына қойылған. 1873 жылы олар 1942 жылы Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қираған «Stadt Hamburg am Klingenberg» қонақ үйінің алдына орналастырылды, және тек содан кейін Холстен қақпасының алдына көшірілді. Оларды көшенің екінші жағында мүсінші Фриц Беннің «Жылдам қадамды антилопа» атты қола мүсіні толықтырады. Холстен қақпасы мұражайы 2002 жылы жаңғыртылды. Тек азаптау камерасы алынып тасталған жоқ, сонымен қатар бейне және дыбыс құжаттамасын біріктіретін жаңа тұжырымдамаға сәйкес барлық бөлмелер қайта жобаланды. 2006 жылдан бері мұражайды Любек ханза қаласының Мәдениет қоры басқарып келеді.

Қоршаған орта

Холстен қақпасы Любек қала қабырғасы кешенінде, басты теміржол вокзалын Сент-Лоренц елді мекенімен байланыстыратын және Пюппен көпірінен өтетін басты кіру жолында орналасқан. Холстен қақпасы алаңы (Holstentorplatz) бір жағынан Deutsche Bundesbank филиалымен шектеледі; жаңа құрылыс бастапқы Рейхсбанк ғимаратын артқа қарай кеңейтеді. Екінші жағынан тарихи тұз қоймалары мен DGB кәсіподақ үйі (Gewerkschaftshaus) арасындағы кірпіштен салынған экспрессионизм стиліндегі Holsten Gate Hall (Holstentorhalle) орналасқан. Бұл ғимарат Поссель қорының қаражатымен Любек музыка университетінің (Musikhochschule Lübeck) репетиция және оқу орталығына айналдырылды. 2007 жылдың көктемінде Үстіңгі Траве өзені арқылы тағы бір жаяу көпірі салынып аяқталды, ол университеттің ескі қала орталығындағы басты ғимараттар кешенімен байланыстырады.

Ақша және пошта маркалары туралы

Холстен қақпасы 1960 жылдан 1991 жылға дейін шығарылған 50 DM банкноталарында және 2006 жылы шығарылған неміс екі евролық монетасында бейнеленген. 1948 жылы ол Германия маркасымен төленетін алғашқы ұзақ мерзімдік почта маркаларының ең жоғары төрт номиналында (DM 1, DM 2, DM 3 және DM 5) пайда болды, бұл маркалар ғимараттарды бейнелейтін. 1997 жылы ол тағы бір тұрақты серияның – "Көрікті жерлер" почта маркасының 510 Pf номиналында пайда болды.

Видеоойындарда

Қақпа "Патрициан" саудалық симуляциясында пайда болды. Бұл қақпа сондай-ақ Maxis компаниясының Simcity 3000 компьютерлік ойынында маңызды нысан ретінде де көзге түсті.