Кіріспе

Жаңа әлемнің құсқұйрығы (Mniotilta varia) – Жаңа әлемнің құсқұйрығының бір түрі және Mniotilta туысының жалғыз өкілі. Солтүстік және Шығыс Солтүстік Америкада көбейеді, ал қыстауға Флоридаға, Орталық Америкаға, Вест-Индияға және Перуге дейін ұшып кетеді. Бұл түр Батыс Еуропаға өте сирек келеді. Аты айтқандай, қара және ақ құсқұйрықтары қара және ақ түсті болады. Екі жыныстың да басында ақ қабақтың үстінде қара және ақ жолақты тақтары, ақ ішкі жағында қара жолақтары, екі ақ қанат жолағы бар қара қанаттары, қара құйрығы, қара және ақ жолақты арқасы, жолақты құйрық астындағы қауырсындары, сұр-қара аяқтары мен табандары болады. Көбелек шағындағы еркектердің тамағы және жағы қара және ақ жолақты, ал аналықтарының жағы сұр, ал тамағы мен бүйірлері ақ-көбік түсті болады. Бірінші күздегі еркектер түсі мен пішіні жағынан ересек аналықтарға өте ұқсас, ал бірінші күздегі аналықтар ересек аналықтарға ұқсайды, бірақ жолақтары аз және сары түсі көбірек байқалады. Жастардың денесінде көптеген дақтар болады, бірақ әйтпесе бірінші күздегі құстарға ұқсас. Әр қанаты екі ақ қанат жолағы бар қара түсті. Аналықтар мен жастардың қауырсындары ұқсас, бірақ еркектерге қарағанда ақырқысы сопақтау және жолақтары аз. Бұл құсқұйрықты қара құсқұйрықпен (Setophaga striata) шатастыруға болады. Қара құсқұйрықтың жазғы қауырсыны да қара және ақ түсті, бірақ басында қатты қара қақпағы бар. Қара және ақ құсқұйрықты мінез-құлқы жағынан қарағай құсқұйрығымен (Setophaga pinus) және сары тамақты құсқұйрығымен (Setophaga dominica) шатастыруға болады. Бұл құсқұйрық – Жаңа әлемнің құсқұйрықтарының немесе ағаш құсқұйрықтарының (Parulidae тұқымдасы) бір түрі және өзінің ерекше тамақтану бейімделуіне байланысты туысының жалғыз өкілі. Көк құсқұйрығымен (Setophaga cerulea) және қара қоңыр құсқұйрығымен (Setophaga fusca) будандасады. Қара және ақ құсқұйрықтың Setophaga тұқымдасына жақын екені саналады. Белгілі бір түршелері жоқ.

Тіршілік ету ортасы және таралуы

Қара және ақ қарлығаш көшпенді түр, Солтүстік Америкада көбейеді және Солтүстік және Оңтүстік Америкада қыстайды. Көбейтін ареалында жапырақты орманды жерлерде кездеседі, бірақ көбеймейтін маусымда мекендеу ортасына қатысты жағдайға бейімделеді. Еркектер жазғы және қысқы мекенжайларында аумақтық мінез-құлық танытады.

Тарату

Қара және ақ құрт Солтүстік Американың солтүстік және шығысында көбейеді. Ол Солтүстік-Батыс Аймақтарынан оңтүстік-батысқа қарай Техасқа, оңтүстік-шығысқа қарай Солтүстік Каролинаға және оңтүстік-шығысқа қарай Ньюфаундленд пен Лабрадорға дейін таралған. Бұл түр көшпенді, қыстау үшін Флоридаға, Орталық Америкаға, Батыс Индияға және Оңтүстік Американың солтүстігіне, Перуға дейін ұшып кетеді.

Қорғау мәртебесі

IUCN қара және ақ құстың кең таралған ареалы мен үлкен популяциясының болуына байланысты оны "Тәуекел аймағында емес" санатына жатқызады. Дегенмен, оның саны азайып келеді. 1970 жылдары фенитротион және фосфамидон сияқты пестицидтер түрдің қысқаруына себеп болды, ал хлорланған көмірсутектер сияқты басқа да заттар әсерін тигізуі мүмкін. Көші-қон және көбею кезеңдерінде бұл құс лепидоптералардың дернәсілдерімен күшті қамтамасыз етіледі. Көші-қон кезінде қара және ақ құс кейде қосымша үйірлерге қосылып жем жейді. Қара және ақ құстың ұяларына кейде қоңырбас тырна (Molothrus ater) паразиттейді.