Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
20 ғасырлық американдық семинарист және Вьетнам соғысына қарсы белсенді Роджер Аллен ЛаПорте (16 шілде 1943 – 10 қараша 1965) – Вьетнам соғысына қарсы наразылық білдірген және АҚШ-тың соғысқа қатысуына наразылық ретінде 1965 жылдың 9 қарашасында Нью-Йорктегі Біріккен Ұлттар Ұйымы ғимаратының алдында өзін өртеген адам. Бұрын семинарияда оқыған ол, қайтыс болған кезде Католик жұмысшы қозғалысының мүшесі болды.
20th century American seminarian and anti Vietnam War activist
Roger Allen LaPorte (July 16, 1943 – November 10, 1965) was a protester of the Vietnam War who set himself on fire in front of the United Nations building in New York City on November 9, 1965, to protest the United States involvement in the war. A former seminarian, he was a member of the Catholic Worker Movement at the time of his death.
Ерте өмір
Женева, Нью-Йорк қаласында дүниеге келген ЛаПорте көпшілік сөйлеу және дебат клубының белсенді мүшесі болды, осы ісі үшін жүлделер жеңіп алды. Ол орта мектепті бітірген соң ата-анасы ажырасып кетті. Католик жұмыскерлеріне қосылмас бұрын, Вермонт штатындағы семинарияда оқып, монах болуды армандаған. Бірақ, семинарияны ерте тастап, 1961 жылы Нью-Йорк штатының Түппер-Лейк қаласындағы Holy Ghost академиясын бітірді.
Born in Geneva, New York, LaPorte was active in public speaking and debate clubs, for which he won awards. His parents divorced after he graduated from high school. Before joining the Catholic Workers, he had attended a seminary in Vermont and hoped to become a monk. However, he withdrew from the seminary early and attended and graduated from Holy Ghost Academy, Tupper Lake, New York in 1961.
Өрттеудің тарихы
1963 жылы 11 маусымда вьетнамдық Махаяна буддасының монахы Тих Куанг Дюк Сайгон қаласындағы көлік көп жүретін жол торабында өзін өртеп өлтірді. Тих Куанг Дюк Оңтүстік Вьетнам президенті Нго Дин Дьемнің, католик азшылық өкілінің буддистерді қуғындауына қарсылық білдірді. Оның өзін өртеп жіберген суреттері әлемге тарап, Дьем режимінің саясатына назар аударды. 1965 жылы 16 наурызда 82 жастағы бейбітшіл Элис Герц Детройт көшесінің бұрышында Вьетнам соғысының күшеюіне наразылық ретінде өзін өртеп жіберді. Бір ер адам екі ұлымен бірге келе жатып, оның өртеніп жатқанын көріп, отты сөндірді. Ол алған жарақатынан он күннен кейін қайтыс болды. 1965 жылы 2 қарашада Норман Моррисон өзін керосинге малып, Қорғаныс министрі Роберт Макнамараның Пентагон кеңсесінің алдында өртеп жіберді.
On June 11, 1963 Thích Quảng Đức, a Vietnamese Mahayana Buddhist monk burned himself to death at a busy Saigon road intersection. Thích Quảng Đức was protesting the persecution of Buddhists by South Vietnam's President Ngô Đình Diệm, a member of the Catholic minority. Photos of his self immolation were circulated widely across the world and brought attention to the policies of the Diệm regime. On March 16, 1965, 82 year old pacifist Alice Herz immolated herself on a Detroit street corner in protest of the escalating Vietnam War. A man and his two boys were driving by and saw her burning and put out the flames. She died of her wounds ten days later. On November 2, 1965, Norman Morrison doused himself in kerosene and set himself on fire below Secretary of Defense Robert McNamara's Pentagon office.
Өзін-өзі өртеп жіберу
Моррисонның Пентагонда өзін-өзі өртеуі 1965 жылғы 6 қарашада Нью-Йорктегі Юнион-скверде католик жұмысшыларының соғысқа қарсы демонстрацияға жиналған кезде жаңалықтардың алдыңғы қатарында болды. ЛаПорте католик жұмысшыларына қосылғаннан кейін көп ұзамай осы демонстрацияға қатысты. Католик жұмысшыларының жетекшісі Дороти Дей жиналғандарға сөз сөйледі. «Бүгін мен қартайған адам ретінде сөйлеймін және өз еркінен бас тартуға дайын жастардың батылдығын мақұлдауым керек», – деді Дей. «Осы күрес батылдықпен, тіпті шейіттікпен де басталды, оны толық еркіндік пен адамдық қадір-қасиет үшін күресте кішкентай балалар да бөлісті». Католик жұмысшысы Том Корнелл 1960 жылы наразылық акцияларында өзінің әскерге шақыру қағазын өртеп жібергенімен белгілі болды және бұл әрекетті бірнеше рет қайталаған, тіпті 1962 жылғы Бейбітшілік үшін науқан кезінде ұлттық телеарнада көрсеткен. 1965 жылдың қазан айында тағы бір католик жұмысшысы Дэвид Миллер жаңа федералды заң бойынша әскерге шақыру қағазын өртеп жібергені үшін тұңғыш рет қамауға алынды. Дэй Юнион-скверде сөз сөйлегеннен кейін Корнелл және тағы төрт адам платформада өздерінің әскерге шақыру қағаздарын өртеп жіберді. Нью-Йорктік наразылар: «Карталарыңды емес, өздеріңді өртеп жіберіңдер!» – деп айқайлады. Үш күннен кейін Нью-Йорктегі Біріккен Ұлттар Ұйымының Даг Хаммаршёльд кітапханасының алдында ЛаПорте Вьетнамдық буддалық монахтардың үлгісі бойынша өзін-өзі ұстады, өзін бензинмен сулап, өзін өртеп жіберді. Ол денесінің 95 пайызын қамтыған екінші және үшінші дәрежелі күйіктерден Белвью ауруханасында қайтыс болды. Күйік шалған күйінде де ол есін сақтап, сөйлей алды. Өзін неліктен өртеп жібергені туралы сұрағанда ЛаПорте тыныш жауап берді: «Мен католик жұмысшысымын. Мен соғысқа, барлық соғыстарға қарсымын. Мен мұны діни акт ретінде жасадым». Ауруханада католик жұмысшылары «Менің кішкентай жарығым» әнін шырқады. Дороти Дей бұл трагедияға «Католик жұмысшысы» газетінде «Өзін-өзі өлтіру ме, әлде құрбандық па?» деген мақала арқылы жауап берді. «Елдегі көптеген жастар мен студенттер әлемдегі азап-тозаққа терең сезімтал ғана емес», – деп жазды ол. «Олар өздерінің жауапкершілігін сезінеді және нәрселер әрқашан болғандай жалғасуы керек емес екеніне сенім білдіреді, адамдар басқалар үшін өмірін беруге, тіпті бүкіл мемлекет және бүкіл әлем оларға қарсы болғанда да, өз ұстанымын сақтауға қабілетті». Джон Лео National Catholic Reporter басылымында Католик жұмысшылары шіркеу үшін маңызды болғанымен, олар «ЛаПортенің өліміне әсер етпеді деп үміттенемін, күрделілікті қабылдамауға бейімділігі бар» деп жазды. Атақты траппист монахы Томас Мертон да ЛаПорте әрекетіне наразылық білдірді және оқиға үшін Католик жұмысшылар қозғалысын кінәлады, содан кейін Деймен ұзақ дауға түсті.
The Morrison self immolation at the Pentagon was front page news as Catholic Workers gathered for an antiwar demonstration on Union Square in New York City on November 6, 1965, which LaPorte attended shortly after joining the Catholic Workers. Dorothy Day, the leader of the Catholic Workers, addressed the crowd. "I speak today as one who is old, and who must endorse the courage of the young who themselves are willing to give up their freedom," Day said. "This very struggle was begun by courage, even in martyrdom, which has been shared by the little children, in the struggle for full freedom and human dignity." Catholic Worker Tom Cornell had become known in 1960 for burning his draft card at actions and had repeated the act several times, including for national television cameras during the 1962 Strike for Peace. In October 1965, another Catholic Worker, David Miller, became the first draft card burner to be arrested under a new federal law banning the practice. Immediately following Day's speech on Union Square, Cornell and four others burned their draft cards on the platform. New York hecklers shouted, "Burn yourselves, not your cards." Three days later, in front of the Dag Hammarskjold Library at the United Nations in New York, LaPorte composed himself in the position of the Buddhist monks of Vietnam, doused himself with gasoline, and set himself alight. He died the next day at Bellevue Hospital from second and third degree burns covering 95 percent of his body. Despite his burns, he remained conscious and able to speak. When asked why he had burned himself, LaPorte calmly replied, "I'm a Catholic Worker. I'm against war, all wars. I did this as a religious action." At the hospital, Catholic Workers sang "This Little Light of Mine." Dorothy Day responded to the tragedy with an article in The Catholic Worker newspaper entitled, "Suicide or Sacrifice?" "It is not only that many youths and students throughout the country are deeply sensitive to the sufferings of the world," she wrote. "They have a keen sense that they must be responsible and make a profession of their faith that things do not have to go on as they always havethat men are capable of laying down their lives for others, taking a stand, even when the all encroaching State and indeed all the world are against them." John Leo wrote in the National Catholic Reporter that while the Catholic Workers had been important to the Church, they displayed "a sort of built in rejection of complexity that I hope was not operative in LaPorte's death." The famous Trappist monk Thomas Merton also took issue with LaPorte's act and entered into a prolonged dispute with Day after laying blame for the incident at the feet of the Catholic Worker movement.