Кіріспе

Жасанды интеллект жүйелерінің компоненті

Жасанды интеллект саласында, тұжырымдау қозғалтқышы – жаңа ақпаратты қорыту үшін білім базасына логикалық ережелерді қолданатын интеллектуалды жүйенің бағдарламалық компоненті болып табылады. Алғашқы тұжырымдау қозғалтқыштары сарапшы жүйелердің құрамдас бөліктері болды. Типикалық сарапшы жүйесі білім базасы мен тұжырымдау қозғалтқышынан тұрады. Білім базасы әлем туралы фактілерді сақтайды. Тұжырымдау қозғалтқышы білім базасына логикалық ережелерді қолданып, жаңа білімді қорытады. Бұл процесс қайталанады, себебі білім базасындағы әрбір жаңа факті тұжырымдау қозғалтқышында қосымша ережелерді іске қосуы мүмкін. Тұжырымдау қозғалтқыштары негізінен екі режимнің бірінде жұмыс істейді: алға тізбектеу және артқа тізбектеу. Алға тізбектеу белгілі фактілерден басталып, жаңа фактілерді растайды. Артқа тізбектеу мақсаттардан басталады және мақсаттарға жету үшін қандай фактілерді растау керектігін анықтау үшін кері бағытта жұмыс істейді. Сонымен қатар, «тұжырымдау» ұғымы оқытылған нейрондық желілердің болжамдар немесе шешімдер жасау процесін де қамтиды. Осы контексте, «тұжырымдау қозғалтқышы» жүйенің нақты бір бөлігін, тіпті осы операцияларды орындайтын аппараттық құралды да білдіруі мүмкін. Осы типтегі тұжырымдау кескішті тану, табиғи тілді өңдеу және автономды көліктер сияқты әртүрлі қолдануларда маңызды рөл атқарады (бірақ олармен шектелмейді). Бұл қолданулардағы тұжырымдау кезеңі әдетте үлкен көлемдегі деректерді енгізумен және нақты уақыт өңдеу талаптарымен сипатталады.

Қолданылу

Ертедегі қорытындылау қозғалтқыштары негізінен алға қарай тізбектеуге бағытталған. Бұл жүйелер көбінесе Lisp бағдарламалау тілінде іске асырылды. Lisp символдық манипуляция жасауға жоғары қабілетті болғандықтан, ертедегі АИ зерттеулері үшін жиі қолданылатын платформа болды. Сонымен қатар, интерпретацияланған тіл ретінде ол күрделі бағдарламаларды түзетуге қолайлы, өнімді даму ортасын ұсынды. Бұл артықшылықтардың сөзсіз салдары Lisp бағдарламаларының сол кездегі компиляцияланған C сияқты тілдерге қарағанда баяу және тұрақсыз болуы болды. Осы алғашқы күндердегі кең таралған тәсіл – сарапшы жүйелік қолданбаны алып, сол жүйе үшін қолданылған қорытындылау қозғалтқышын басқа зерттеушілерге басқа сарапшы жүйелерді әзірлеу үшін пайдалана алатын қайта қолданылатын құрал ретінде қайта жаңарту болды. Мысалы, MYCIN медициналық диагностикаға арналған алғашқы сарапшы жүйе болды, ал EMYCIN – MYCIN-нен алынған және басқа зерттеушілерге қолжетімді етілген қорытындылау тетігі. Сарапшы жүйелер бизнес әлемінен үлкен қызығушылық тудырғандықтан, әртүрлі компаниялар, олардың көпшілігі белгілі АИ зерттеушілерінің бастамасымен немесе басшылығымен қорытындылау қозғалтқыштарының өнімдік нұсқаларын жасады. Мысалы, Intellicorp компаниясын бастапқыда Эдвард Файгенбаум басқарды. Бұл қорытындылау қозғалтқыштарының өнімдері де көбінесе бастапқыда Lisp-те әзірленді. Дегенмен, арзан және коммерциялық тұрғыдан тиімді платформаларға деген сұраныс жеке компьютерлік платформаларды ақырында өте танымал етті.

Ашық кодты іске асырулар

ClipsRules және RefPerSys (CAIA мен Жак Питраның еңбектерінен шабыттандырылған). Frama C статикалық кодты талдау құралы да кейбір логикалық қорыту әдістерін пайдаланады.