Кіріспе
World3 моделі – халық санының, индустриялық өсімнің, азық-түлік өндірісінің және Жердің экожүйелеріндегі шектеулердің өзара әрекеттесуін компьютерлік модельдеуге арналған жүйелік динамика моделі. Ол бастапқыда Рим клубының зерттеу жұмысы үшін жасалған және «Өсудің шектері» (1972) кітабында қолданылған. Модельді жоба жетекшісі Деннис Медоуз және 16 зерттеушіден тұратын команда құрастырған. Модель «Шекаралы әлемдегі өсу динамикасы» кітабында сипатталған. Ол Джей Райт Форрестердің World2 моделіне жаңа мүмкіндіктер қосты. World3 алғаш құрылғаннан бері, «Өсудің шектерінен әрі» кітабында қолданылған World3/91 моделіне дейін шағын өзгерістер енгізілді, кейіннен Саясат және әлеуметтік ғылымдар зерттеу институты тарапынан таратылған World3/2000 моделіне, содан кейін «Өсудің шектері: 30 жылдық жаңарту» кітабында қолданылған World3/2004 моделіне жетілдірілді. World3 – бүкіл әлемде жасалған бірнеше жаһандық модельдердің (Mesarovic/Pestel моделі, Bariloche моделі, MOIRA моделі, SARU моделі, FUGI моделі) бірі және, бәлкім, барлық келесі модельдерге түрткі берген модель.
The World3 model is a system dynamics model for computer simulation of interactions between population, industrial growth, food production and limits in the ecosystems of the earth. It was originally produced and used by a Club of Rome study that produced the model and the book The Limits to Growth (1972). The creators of the model were Dennis Meadows, project manager, and a team of 16 researchers. The model was documented in the book Dynamics of Growth in a Finite World. It added new features to Jay Wright Forrester's World2 model. Since World3 was originally created, it has had minor tweaks to get to the World3/91 model used in the book Beyond the Limits, later improved to get the World3/2000 model distributed by the Institute for Policy and Social Science Research and finally the World3/2004 model used in the book Limits to Growth: the 30 year update. World3 is one of several global models that have been generated throughout the world (Mesarovic/Pestel Model, Bariloche Model, MOIRA Model, SARU Model, FUGI Model) and is probably
the model that generated the spark for all later models .
Ауыл шаруашылығы жүйесі
Бұл жүйенің ең қарапайым және пайдалы түсінігі – жер мен тыңайтқыш егін шаруашылығы үшін қолданылады, және олардың мөлшері артқан сайын, тағам да көбейеді. Модельге сәйкес, жердің шектеулі болуы және тыңайтқыш пен басқа да ауыл шаруашылығына қажетті жабдықтарды өндіруге қажетті өнеркәсіптік өнімнің сұранысқа жете алмайтыны болашақта тағамның жетіспеуіне әкеледі.
Қайта жаңартылмайтын ресурстар жүйесі
Қайта жаңармайтын ресурстар жүйесі қол жетімді ресурстардың жалпы мөлшері шектеулі деген тұжырыммен басталады (World3/91 моделі бойынша 1990 жылдардағы тұтыну қарқынымен салыстырғанда шамамен 110 есе). Бұл ресурстарды өндіріп алып, модельдегі басқа жүйелерде түрлі мақсаттар үшін қолдануға болады. Маңызды тұжырымның бірі – қайта жаңармайтын ресурстар өндірілген сайын, қалған ресурстарды өндіру күрделене түседі, соның салдарынан өнеркәсіптік өнімнің басым бөлігі ресурстарды өндіруге жұмсалады.
Жақсылық тексеру
Бірқатар зерттеушілер World3 моделінің болжамдарын нақты деректермен салыстырып, тексеруге тырысты, бірақ олардың қорытындылары әртүрлі болды. Соңғы зерттеулердің бірі, Йель университетінің "Өнеркәсіптік экология журналында" жарияланды. Онда қазіргі эмпирикалық деректер 1972 жылғы болжамдармен үлкен дәрежеде сәйкес келетіні және егер ресурстарды пайдалануда маңызды өзгерістер енгізілмесе, экономикалық өсім шамамен 2040 жылға қарай ең жоғары шегіне жетіп, кейін күрт төмендейтіні анықталды.