Кіріспе

Ямайкалық халық музыкасының стилі – ямайкалық музыка стилі менто, ска және регги музыкасына дейінгі және оларға зор ықпал еткен ямайкалық халық музыкасының стилі. Бұл африкалық ырғақтық элементтер мен еуропалық элементтердің қосындысы, ол 1940-1950 жылдары ең жоғары танымалдылыққа ие болды. Ментода әдетте акустикалық гитара, банджо, қол барабандары және ромба жәшігі сияқты акустикалық аспаптар қолданылады. Ромба жәшігі – үлкен мбира, оны ойнаған кезде отыруға болады. Ромба жәшігі музыканың бас бөлігін атқарады. Менто көбінесе Тринидад және Тобагоның музыкалық түрі – калипсомен шатастырылады. Екеуінің де көптеген ұқсастықтары болғанымен, олар бөлек және ерекше музыкалық формалар. 20-ғасырдың ортасында менто калипсомен біріктірілді, менто жиі калипсо, калипсо және менто-калипсо деп аталды. Құлдар көбінесе өздерінің қожайындары үшін музыка ойнауға міндетті болды және мұндай дағдылары үшін сыйлық алатын. Ямайкалық менто стилінің Тринидадтық калипсомен ұзақ уақыт араласып келу тарихы бар. Менто әндерінің мәтіні көбінесе күнделікті өмірдің түрлі жақтарына арналады, көбінесе жеңіл және әзіл-қалжыңмен толы болады. Көптеген әндер кедейлік, нашар тұрғын үйлер және басқа да әлеуметтік мәселелер туралы айтады. Сексуалдық мәселелерге жасалған ишаралар мен қылықтар да жиі кездеседі. Ментоны қазіргі заманғы дэнсхоллда кездесетін осындай әлеуметтік мәселелерді қарастыратын кейбір қозғалыс мотивтері мен тақырыптарының алға күрсіні ретінде қарастыруға болады. 1940-жылдардың соңында менто өнерлері Ямайкадағы билер, кештер және басқа да шаралардың маңызды бөлігіне айналды. Бұл стиль испан тіліндегі “mentar” етістігінен шыққан деп есептеледі, мағынасы – “айту, шақыру, атау”, себебі әндердің мәтінінде адамдарды (қара нәсілділерді немесе биліктегі ақ адамдарды) сынайтын сырттай айтылмаған тәсілдер қолданылды. 1950-жылдардағы негізгі менто орындаушылары: Луиза Беннетт, Граф Лашер, Гарольд Ричардсон, Лорд Фли, Лорд Флай, Алерт Бедасс Чиннің Калипсо Секстетімен, Лорел Эйткен, Дензил Лэйнг, Лорд Композитор, Лорд Лебби, Лорд Пауэр, Хьюберт Портер және ямайкалық тегі бар Нью-Йорк тұрғыны Гарри Белафонте. Оның 1956-1958 жылдардағы өте танымал хит-жазбалары, соның ішінде "Day O (The Banana Boat Song)" және "Jamaica Farewell" калипсо ретінде сатылған менто әндері болды. Белафонтенің көптеген классикалық "калипсо" хиттерінің бұрын жазылған ямайкалық нұсқаларын 2009 жылы Frémeaux & Associés шығарған "Jamaica – Mento 1951–1958" CD-сінен таба аласыз. Белафонтенің танымалдылығының арқасында менто 1950-жылдары калипсомен кеңінен араласты. 1957 жылы "Calypso Star" журналына берген сұхбатында Лорд Фли былай деді: "Ямайкада біз музыкамызды жақында ғана 'менто' деп атадық. Бүгінде 'калипсо' Батыс Үнді музыкасының барлық түрлері үшін қолданыла бастады. Себебі ол онда коммерциялық сипатқа ие болды. Кейбіреулер Батыс Үнді халқын өмір бойы жұмыс істеп, ән салып, ойнап, күліп жүретін алаңсыз тумалар деп ойлайды. Бірақ бұл олай емес. Олардың көпшілігі еңбекқор адамдар, соның ішінде ақылды бизнесмендер де бар. Егер туристер 'калипсо' қаласа, біз соны сатамыз". Бұл ментоның алтын ғасыры болды, өйткені Стэнли Мотта, Иван Чин, Кен Хури және басқалар басып шығарған жазбалар музыканы жаңа тыңдарманға жеткізді. 1960-жылдары менто ска мен реггидің көлеңкесінде қалды. Менто әлі күнге дейін Ямайкада, әсіресе туристер көп баратын жерлерде ойналады. Регги тарихшысы және "Bass Culture" атты регги туралы маңызды кітаптың авторы Ллойд Брэдли Ли "Скретч" Перридің 1976 жылғы "Super Ape" дубль альбомында ол білетін ең таза менто әсерлері бар екенін айтты. Бұл музыка стилін 1980-жылдардың соңы мен 1990-жылдардың басында Jolly Boys тобы қайта жандандырды, олар First Warning Records/Rykodisc лейблында төрт жазба шығарды және АҚШ-ты қамтитын гастрольдік сапар ұйымдастырды. Стэнли Бекфорд және Гилзен мен Blue Light Mento Band 2000-жылдары ауылдық ментоны қайта жаңғыртты. Менто биі – акустикалық гитара, банджо, қол барабандары және ромба жәшігі қолданылатын ямайкалық халық биі.

Фильмдер

1984 жылғы «Кариб теңізіндегі қайнаған қазан». Repercussions: Афроамерикандық музыканы тойлау сериясынан 6-шы бағдарлама. Режиссерлері: Дэннис Маркс және Джеффри Хейдон.