1971 жылы құрылған Пуэрто-Рико Социалистік Партиясы
Puerto Rican Socialist Party
Пуэрто-Рико социалистік партиясы (PSPR): 1971-де құрылған марксистік, тәуелсіздік партиясы. АҚШ үстемдігіне қарсы, демократиялық жұмысшы республикасын ұсынды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Саяси партия, 1971 жылы құрылған партия.
Political party
the party founded in 1971
Пуэрто-Риконың социалистік партиясы (PSPR) – Пуэрто-Рикодағы марксистік және тәуелсіздік үшін күрескен саяси партия. Ол АҚШ-тың Пуэрто-Рико аралындағы үстемдігін тоқтатуды мақсат етті және "демократиялық жұмысшы республикасын" құруды ұсынды.
The Puerto Rican Socialist Party (lang es, PSPR) was a Marxist and pro independence political party in Puerto Rico seeking the end of United States of America control on the Hispanic and Caribbean island of Puerto Rico. It proposed a "democratic workers' republic".
Тарих
PSP 1959 жылдың 11 қаңтарында Майагуэс қаласында Movimiento Pro Independencia (MPI) ретінде құрылған. MPI Пуэрто-Рико Тәуелсіздік Партиясының (PIP) диссиденттері, Пуэрто-Риконың Ұлттық партиясының және Пуэрто-Риконың Коммунистік партиясының бұрынғы белсенділері, сондай-ақ университет студенттерінен, олардың кейбіреулері Federación de Universitarios Pro Independencia (FUPI) мүшелері болды, олардың ішінде Лидия Баррето, Рафаэль Кансель Родригес, Лоида Фигероа Меркадо, Хуан Мари Брас және Сантьяго Мари Пескера сияқты тұлғалар бар еді. MPI-ге Куба революциясы зор әсер етті. 1964 және 1968 жылдардағы сайлаулар мен 1967 жылғы Пуэрто-Риконың саяси мәртебесіне қатысты референдум кезінде MPI бойкот жариялады. Он жыл бойы MPI ірі АҚШ корпорацияларының аралда болуына қарсы күресті, олардың аралдың дамуына кедергі келтіріп, жергілікті өнеркәсіп пен ауыл шаруашылығын жойғанын және жұмысшыларды пайдаланғанын айтты. MPI студенттердің, жұмысшылардың, зиялылардың және кедей қауымдардың арасында қолдау тапты, азаматтық мойынсұнбаушылықты және қарсылықты жақтады. 1917 жылдан бері Пуэрто-Рикалықтардың АҚШ армиясында міндетті түрде қызмет етуіне, Пуэрто-Рико университетінде ROTC-тің болуына, Кариб бассейнінде, Латын Америкасында, Оңтүстік-Шығыс Азияда және басқа да аймақтардағы АҚШ-тың агрессивті әскери саясатына, сондай-ақ аралдағы американдық әскери базаларға қарсы жастар мен студенттердің наразылығы MPI қызметін күшейтті, бұл өз кезегінде деколонизация мүмкіндігі туралы перспектива тудырды. MPI Пуэрто-Риконың тәуелсіздігін халықтық жұмылдыру арқылы жеңуге болатынын ұсынды және тәуелсіз Пуэрто-Рико капиталистік емес даму жолдарын зерттеуі керек деп санды. MPI және PSP өз бағдарламаларында және мәлімдемелерінде Пуэрто-Рико қоғамын, саясатын және экономикасын марксистік тұрғысынан талдады. 1971 жылдың 28 қарашасында өткен VIII жалпы съезде MPI Пуэрто-Риконың Социалистік партиясына трансформацияланды. Хуан Мари Брас PSP-ның бас хатшысы болып тағайындалды, ал Карлос Галлиса Бисбал кейіннен партия президенті болды. Партия еңбек қозғалысы, студенттік қозғалыс және қоғамдық ұйымдарда қолдаушылар тапты. PSP сонымен қатар Қатыспау қозғалысының байқаушы ұйымы болды. Ол интернационалистік идеологияны жақтады және Пуэрто-Риконың күресін ұлттық азаттық пен капитализмге қарсы күрес ретінде қарастырды, әсіресе Африка, Азия, Кариб теңізі және Америкадағы қанауланған, отаршылдық және неоколониалды елдерде. PSP бұл жұмысшы табының әлеуметтік және экономикалық күресін біріктірудің алғашқы әрекеті болды, дәстүрлі түрде Пуэрто-Риконың АҚШ-қа толық интеграциясын жақтаған аннексионистердің күші және тәуелсіздік күресі, дәстүрлі түрде орта тап пен буржуазиялық ұлтшылдар жүргізген. Ұлттық азаттық үшін жұмысшы табы жетекші күш болуы керек еді, ал тәуелсіздік көпшілік үшін әлеуметтік және экономикалық өмірдің жоғары деңгейін және жұмысшы табының үкіметімен нағыз демократияны білдіруі керек еді. PSP-ның туы қызыл түсті болды, жоғарғы сол жақ бұрышында ақ бес бұрышты жұлдыз бейнеленген. MPI-ның туы да сондай дизайнға ие болған, бірақ төменгі жартысы қара түсті болды. PSP-ның эмблемасы – өнеркәсіптік дөңгелектің ішінде қысылған жұдырық. Интернационал әнұраны партияның митингілері мен жаппай жиналыстарында, сондай-ақ Пуэрто-Риконың ұлттық әнұраны Ла Боринкуинья революциялық мәтіндерімен жиі орындалды. PSP MPI құрған Claridad газетін одан әрі дамытып, оны басқа БАҚ пен жалпы жұртшылыққа зор әсер ететін жаңалықтар мен талдауларға арналған басылымға айналдырды. Claridad бастапқыда апталық, кейін аптасына екі рет, ал 1974-1976 жылдары күнделікті шықты. Онда жемқорлық, жеке мүдделер мен саясаткерлер мен бюрократтар арасындағы байланыстар, Пуэрто-Риконың мәртебесіне қатысты шешілмеген мәселелер туралы сенсациялық ақпараттар жарияланды. Онда жергілікті проблемалар, жұмыссыздық, кедейлік, қоршаған орта, қауымдастықтар, мектептер, денсаулық сақтау, көші-қон және басқа да тақырыптар туралы қызықты мақалалар жарияланды. Claridad әдебиет пен өнер, спорт бөлімдерін де ұсынды және Пуэрто-Рико тарихындағы тәуелсіздік қозғалысының өткен кезеңдері, таино үндістерінің және қара құлдардың қарсылығы сияқты тақырыптарға баса назар аударды. Партия белсенділері мен жақтастары үшін саяси білім беру жүйесін, кітап дүкенін ұйымдастырды және жергілікті газеттер мен бюллетеньдерді насихаттады. Ол наразылық және патриоттық әншілер мен музыканттарды жазып алып, іске қосты, кейбіреулері кейіннен кең аудиторияға ие болып, Латын Америкалық Нуэва Трова музыкалық трендінің бір бөлігіне айналды, мысалы Рой Браун, Ноэль Эрнандес, Антонио Кабан Вале "Эль Топо", Пепе и Флора, Андрес Хименес "Эль Хибаро" және Фрэнк Феррер тобы. PSP сонымен қатар Anamu сияқты театрлық топтармен де байланыс орнатты.
The PSP originated as the Movimiento Pro Independencia (MPI), founded on January 11, 1959, in the city of Mayagüez. The MPI was formed by a group of dissidents from the Puerto Rican Independence Party (PIP), former militants of the Nationalist Party of Puerto Rico and the Communist Party of Puerto Rico, and university students, some of them members of the Federación de Universitarios Pro Independencia (FUPI), including such figures as Lidia Barreto, Rafael Cancel Rodríguez, Loida Figueroa Mercado, Juan Mari Brás and Santiago Mari Pesquera, among others. The MPI was greatly influenced by the Cuban Revolution. During the 1964 and 1968 elections, and the 1967 plebiscite on the political status of Puerto Rico, the MPI promoted a boycott. Throughout the decade the MPI campaigned against the presence of big US corporations denouncing they hindered the island's development, destroyed native industries and agriculture, and exploited the workers. The MPI gathered sympathies among students, workers, intellectuals and poor communities, and advocated civil disobedience and resistance. Opposition amongst the youth and students to compulsory military service in the US Army (in which Puerto Ricans had to serve since 1917); to the presence of the ROTC at the University of Puerto Rico; to aggressive US military policies in the Caribbean, Latin America, Southeast Asia and elsewhere; and to American military installations on the island fueled the activity of the MPI and this in its turn created a perspective of a possible decolonization. The MPI proposed independence for Puerto Rico had to be conquered through popular mobilization and judged that an independent Puerto Rico would have to explore non capitalist routes of development. Both the MPI and PSP made thorough Marxist analyses of Puerto Rican society, politics and economy in their programs and declarations. At its Eighth General Assembly on November 28, 1971, the MPI transformed itself into the Puerto Rican Socialist Party. Juan Mari Brás was named the PSP's general secretary, and Carlos Gallisá Bisbal later became party president. The party gained a following in the labor movement, student movement, and community organizations. The PSP was also an observer organization at the Non Aligned Movement. It claimed an internationalist ideology and saw the struggle of Puerto Rico as a part of the struggle for national liberation and against capitalism of the oppressed, colonial and neocolonial countries especially in Africa, Asia, the Caribbean, and the Americas. The PSP maintained it was the first attempt to unify the social and economic struggles of the working class, traditionally channeled by pro annexation forces favoring total integration of Puerto Rico into the US, and the independence struggle, traditionally channeled by middle class and bourgeois nationalist groups. The working classes had to be the leading force if national liberation was to come about, and independence had to mean a higher stage of social and economic life for the majorities and a true democracy, enjoying a working class government. The flag of the PSP was red with a white five point star at the upper left corner. The MPI flag had had the same design except that the bottom half of the flag was black. The emblem of the PSP was a clenched fist inside an industrial gear wheel. The Internationale anthem was often sung in its rallies and mass meetings, as well as the Puerto Rican national anthem, La Borinqueña, with its revolutionary lyrics. The PSP further developed Claridad, the newspaper created by the MPI, and made it a news and analysis paper with considerable impact on the rest of the media and the general public. Claridad was first a weekly, later on it came out twice a week, and between 1974 and 1976 it was a daily. It featured scoops on corruption, on the links between private interests and the politicians and bureaucrats, and on the intrigues regarding the unsolved question of the status of Puerto Rico. It ran stories of human interest on local problems, unemployment, poverty, environment, communities, schools, health, migration, and other topics. Claridad featured also sections of literature and the arts, and sports, and stressed themes on Puerto Rican history such as past stages of the independence movement, and the resistance of the Taino Indians and the Black slaves. The party had a political education system for its militants and sympathizers and a bookshop and promoted popular local papers and newsletters. It managed to record and launch protest and patriotic singers and musicians, some of which later have gained wider audiences and become a part of the Latin American Nueva Trova musical trend, such as Roy Brown, Noel Hernandez, Antonio Caban Vale "El topo", Pepe y Flora, Andres Jimenez "El jibaro", and the Frank Ferrer band. The PSP also had links with theatre groups, like Anamu.
Даму
Пуэрто-Рикодағы социалистік қозғалыс 1960 және 1970 жылдары оңшыл кубалық эмигранттардың, мемлекеттік мәртебе жақтастарының және Пуэрто-Риконың Достастық тараптастарының полициялық репрессиясы мен террористік әрекеттеріне қарамастан өркендеді. Қозғалысқа социалистік христиандардан бастап, құпия қарулы ұйымдарға дейін әртүрлі топтар кірді. Бұл қозғалыста PSP ерекше көзге түсті. MPI және PSP аралдағы АҚШ әскери базаларына қарсы науқандар ұйымдастырды, оның ішінде Вьекес және Кулебрадағы АҚШ Әскери-теңіз күштерінің бомбалау оқуларына, сондай-ақ қоршаған ортаның жойылмауына қарсы науқандарды жүргізді. MPI және PSP 1950 және 1954 жылдары Вашингтонда АҚШ-тың Пуэрто-Рикодағы отаршылдық үкімді айыптаған қарулы шаралар үшін АҚШ түрмелерінде отырған Пуэрто-Рико ұлтшылдарының саяси тұтқындарының босатылуын талап етті. Біріккен Ұлттар Ұйымында АҚШ-тың Пуэрто-Рикодағы отаршылдық саясатын қайта-қайта айыптады. MPI және PSP 1930 жылдары ұлтшыл лидер Педро Альбису Кампос қалыптасқан дәстүрді жалғастырып, Ларес таулы шағын қаласында испан үкімшілігіне қарсы 1868 жылғы антиколониалдық көтерілісті еске алу үшін жыл сайын 23 қыркүйекте үлкен митинг өткізіп келді. Пуэрто-Рико 1493 жылдан 1898 жылға дейін Испанияның отарлық иелігі болды, содан кейін Испания-Америка соғысынан кейін АҚШ-қа өткен. PSP-нің 1974 жылғы «La alternativa socialista» атты саяси тезисі Пуэрто-Рикодағы отаршылдық жүйенің дағдарысын тудыру үшін жұмысшылар билігінің қажеттігін баяндады; тәуелсіздік осы дағдарыстан туындайды. Партия мұның үшін жұмысшы табы арасында кең ауқымды және білім беру деңгейінде саяси жұмыс жүргізудің, сондай-ақ қарулы қарсылық көрсетудің қажеттігін түсінді. Отаршылдық және капиталистік билік құрылымдарымен қатар, әлеуметтік және саяси билік құрылымдарын құру да қажет болды. Тәуелсіздік – халықтың революциялық ұйымдасуының нәтижесі болады, оны американ үкіметінің шешімін күтудің қажеті жоқ. Құжат Пуэрто-Рико халқының тәуелсіздікке құқығы бар екенін, әлеуметтік және табиғи ресурстарын қайтарып алуға, өндіріс құралдарын мемлекеттік меншікке беруге және осы мақсаттарға жету үшін барлық күрес формаларын пайдалануға құқығы бар екенін мәлімдеді. Бұл стратегия үшін ұжымдық басшылыққа, өткір теорияға, халыққа ықпалына және басқа әлеуметтік топтармен одақтасу саясатына ие жұмысшылар партиясының өсуі мен күшін нығайту маңызды болды. Партия практикалық икемділік пен идеологиялық біртүтастықпен құрылуы керек еді және оны халықтың мойындауы ғана жұмысшылардың авангардына айналдырады, өзін-өзі жариялау емес.
The socialist movement in Puerto Rico grew in the 1960s and 1970s despite police repression and terrorist activities from right wing Cuban exiles, pro Statehood, and pro Commonwealth Puerto Ricans. The movement included a diversity of groups, ranging from socialist Christians to clandestine armed organizations. The PSP was prominent within this movement. The MPI and PSP launched campaigns against US military bases on the island, including campaigns against bombing drills by the US Navy on Vieques and Culebra, and against environmental destruction. The MPI PSP demanded freedom for Puerto Rican Nationalist political prisoners incarcerated in the US for armed actions in Washington, DC, in 1950 and 1954 denouncing US colonial rule in Puerto Rico. In the United Nations it repeatedly denounced US colonialism in Puerto Rico. The MPI and PSP continued the tradition set in the 1930s by Nationalist leader Pedro Albizu Campos of holding a massive rally commemorating the 1868 anticolonial uprising against Spanish rule at the small mountain town of Lares each 23 September. Puerto Rico had been a Spanish colonial possession from 1493 to 1898, when it was taken by the US after the Spanish–American War. "La alternativa socialista", the 1974 political thesis of the PSP, maintained that a workers' power was necessary to provoke a crisis of the colonial system in Puerto Rico; independence would emerge from this crisis. The party realized that a patient political work of the party among the working class at mass and educational levels would be necessary for this, as well as armed resistance. Alternative social and political structures of power would also have to be created parallel to the colonial and capitalist structures of power. Independence would be a result of the revolutionary organization of the people: it did not have to wait for some decision from the American government allowing it. The document maintained that the Puerto Rican people had a right to independence; to take back its social and natural resources; to socialize the means of production, and to use all forms of struggle available to achieve these ends. The growth and strength of a workers' party with a collective leadership, acute theory, mass influence, and a policy of alliances with other social groups was indispensable for this strategy. The party had to be constructed with both practical flexibility and ideological unity and would become the vanguard of the working people only by the people recognizing it as such, not by self designation.
Материктегі филиалдар
PSP филиалдары АҚШ-та пайда болды, ең бастысы Нью-Йорк және Чикаго қалаларындағы пуэрторикалық қауымдастықтары арасында. PSP 1974 жылғы 27 қазанда Мэдисон Сквер Гарденге 20 000 адамды жинаған тәуелсіздік шеруіне негізгі жауапкер болды, ол теледидардан көрсетілді. PSP мүшелері Вьетнам соғысына қарсы қозғалыста да белсенділік танытты. PSP пуэрторикалық күресті Латын Америкасының АҚШ империализміне қарсы күресінің бір бөлігі деп қарады.
PSP branches emerged in the United States, most prominently among the Puerto Rican communities in the zones of New York City and Chicago. The PSP was primarily responsible for a pro independence rally that drew 20,000 people to Madison Square Garden on October 27, 1974, and was broadcast on television. PSP members were also active in the movement against the Vietnam War. The PSP saw the Puerto Rican struggle as a part of the struggle of Latin America against US imperialism.
ФБР-дің араласуы
ПСП ФБР-дің COINTELPRO бағдарламасынан қиындықтарға тап болды және аралдағы антикоммунистік күштердің шабуылдарына ұшырады. Мари Брастың ұлы Сантьяго Мари Пескера 1976 жылғы наурыз айында түсініксіз жағдайда өлтірілді, ал ПСП-нің «Claridad» газетінің кеңсесі мен баспаханасы бомбаланды. Бірнеше партия мүшесі өлтіруден мүжілді. Басқа партия мүшелері қару-жарақ пен жарылғыш заттарды иеленгені үшін айыпталды, бірақ қудалау ісі нәтижесіз аяқталды. Полиция ПСП және басқа да ұйымдардың ондаған мыңдаған қолдаушылары туралы мәліметтерді сақтап келді.
The PSP faced disruption from the FBI's COINTELPRO program and attacks from anticommunist forces on the island. Mari Brás's son, Santiago Mari Pesquera, was murdered mysteriously in March 1976, and the offices and printing press of the PSP newspaper Claridad were bombed. Several party members narrowly escaped murder attempts. Other party members were accused of possessing weapons and explosives, but the prosecution's case failed to progress. Police kept files of tens of thousands of sympathizers of the PSP and other groups.
1970 жылдар
Кұрылғанына бірнеше жыл өткен соң, ПСП аралдың жұмыс күшінің белгілі бір бөлігіне ықпал етті. ПСП комитеттері электр энергиясын өндіретін және су мен телефон қызметтерін ұсынатын мемлекеттік инфрақұрылым кәсіпорындарының жұмысшылары арасында, сондай-ақ мемлекеттік және аурухана қызметкерлері мен мұғалімдер арасында құрылды. Пуэрто-Рико электр энергетикасы басқармасының (PREPA) жұмысшысы және оның UTIER кәсіподағының жетекшісі Луис Лауселл Эрнандес 1980 жылы ПСП-нің губернаторлыққа үміткері болды. Социалистік қызмет аралдағы жаңа кәсіподақ қозғалыстарының гүлденуімен бірге жүрді, олар кейбір жағдайларда АҚШ-та Пуэрто-Рикода жұмыс істейтін ірі кәсіподақтарды «колониалистік кәсіподақшылдықты» насихаттауда айыптады. ПСП-нің университет және орта мектеп студенттері, сондай-ақ заңгерлер, дәрігерлер және профессорлар сияқты мамандық иелері арасында да жақтастары болды. ПСП революциялық күрес жолын ұсынды және өзінің идеяларын тарату үшін сайлау саясатына тактикалық құрал ретінде қатысты, аралдағы 1976 және 1980 жылғы сайлауларға қатысты. 1976 жылы Мари Брас губернаторлыққа үміткер болды. Ол және партияның белгісі 10 728 дауыс жинады, ал аралдың Сенатына үміткер социалистік еңбек ардагері Педро Грант 20 000-нан астам дауыс алды, ал Өкілдер палатасына үміткер Галлиса 80 000-нан астам дауыс жинады. ПСП үшін берілген дауыстардың жалпы саны 0,7 пайызды құрады. 1971 жылдан бастап социалистік қызмет пен 1976 жылы ПСП-нің сайлауға қатысуы Пуэрто-Рико Тәуелсіздік партиясының (PIP) дауыстарын арттыруға жанама түрде ықпал етті, бірақ екі ұйым да жиі бірлесіп жұмыс істемеді. 1972 жылы PIP бағдарламасына социализм ықпал етті, оның тақырыбы «Arriba los de abajo!» болды. 1972 жылы PIP үшін берілген дауыстардың саны 5,4 пайызды құрады, бұл 1968 жылы 3,5 пайызға жеткеннен жоғары. 1976 жылы PIP 5,7 пайыз дауыс жинады. 1976 жылғы сайлаудан кейін ПСП басшылары партияға берілген көптеген дауыстарды ірі партиялардың санамағанын мәлімдеді, себебі олардың әрбір сайлау округінде өкілдері болды, ал ПСП, кіші ұйым болғандықтан, мұндай өкілдері болған жоқ. 1976 жылғы дауыстар ПСП-ні сайлау тізімінде қалу үшін жеткіліксіз болды, сондықтан 1980 жылы бәсекелесу үшін олар тағы бір рет қол жинауға мәжбүр болды. 1977 жылы ПСП ішіндегі келіспеушіліктер күшейді, олардың бірі – ұйымның партизандық соғысқа және саяси-әскери күреске стратегиялық дайындыққа қандай басымдық беруі керек еді. Тағы бір пікірталас – АҚШ аумағында ұлттық тәуелсіздік пен социализмді қалай дамыту керек еді, себебі Африка немесе Азиядағы отаршылдық режимдерден айырмашылығы, отаршылдық мекеме қазіргі заманғы капитализмнің бір бөлігі болды және халықтың әлеуметтік және экономикалық қажеттіліктерін салыстырмалы түрде қанағаттандыруға қол жеткізді, білікті жұмыс күші мен жоғары жалақы кең таралған, денсаулық сақтау және білім беру жүйелері жақсы дамыған, сондай-ақ сауда және қаржылық белсенділік Пуэрто-Риконың АҚШ экономикасына біртіндеп енуіне байланысты кеңейді. Партия 1978 жылы АҚШ-тың аралдағы ықпалын жаңғыртудың «демократиялық буржуазиялық» аспектілерін мойындайтын саясаттың жаңа бағдарламасын қабылдады. Жаңа бағдарлама ұлттық ашуланғандық пен сталинизмді тікелей сынады. Ол Лениндік авангард партиясының тұжырымын нығайтып, азаматтық қоғамға, қоғамдық қозғалыстарға, одақтастықтарға және жаппай саясатқа маңыздылық берді. 1978 жылғы бағдарлама итальяндық марксист Антонио Грамшидің теориясының ықпалын көрсетті. Бұл, сонымен қатар, революциялық қарулы күш пен сайлау саясатын қамтамасыз етті, себебі пуэрто-рикалықтардың 20 ғасырдың басынан бері сайлау мәдениеті қалыптасқан.
A few years after its foundation, the PSP had gained influence on sections of the island's work force. PSP committees emerged among workers of state infrastructure enterprises such as those producing electricity and services of water and telephone, as well as government and hospital employees, and teachers. A worker of the Puerto Rico Electric Power Authority (PREPA) and leader of the latter's labor union UTIER, Luis Lausell Hernández, would be in 1980 the PSP candidate for governor. Socialist activity coincided with the flourishing of new trade union movements on the island, which in some cases accused big labor unions of the US operating in Puerto Rico of promoting a "colonialist trade unionism". The PSP had following also among university and secondary school students, and professions like lawyers, doctors, and professors. The PSP proposed a revolutionary struggle and went into electoral politics as a tactical means to broadcast its message, participating in the island's 1976 and 1980 elections. In 1976 Mari Brás was candidate for governor. He and the party's insignia obtained 10,728 votes, whereas socialist veteran labor leader Pedro Grant, running for the island's Senate, obtained more than 20,000 votes, and Gallisá, running for the House of Representatives, gathered more than 80,000. The votes for the PSP amounted to 0.7 per cent of the total. Socialist activity from 1971 onwards and PSP electoral participation in 1976 contributed indirectly to a hike in the votes for the Puerto Rican Independence Party, although both organizations rarely unified efforts. In 1972 the PIP's program was influenced by socialism, its title being "Arriba los de abajo!" Votes for the PIP in 1972 were 5.4 per cent of the total, more than in 1968, when it reached 3.5 per cent. In 1976 the PIP took 5.7 per cent of the votes. After the 1976 election PSP leaders claimed that many votes for the party were not counted by the main parties, which had representatives in every electoral college while the PSP did not, being a smaller organization. The votes in 1976 were not enough for the PSP to remain registered as an electoral franchise, and it had to collect signatures once more in order to compete in 1980. In 1977, internal disagreements took place within the PSP, one being over what priority the organization would give to guerrilla warfare and strategic preparation for politico military struggle. Other debates were on how to promote national independence and socialism in a US territory where, unlike colonial regimes in Africa or Asia, the colonial establishment was a part of modern capitalism and managed to relatively satisfy social and economic needs of the popular classes, skilled labor and high wages were common, wide health and school systems existed, and commerce and financial activity were extensive given the gradual integration of Puerto Rico into the economy of the United States. The party adopted a new program in 1978 proposing a more modern form of politics that recognized the "democratic bourgeois" modernizing aspects of US presence on the island. The new program indirectly criticized practices of nationalist desperation and Stalinism. It reassured the concept of the Leninist vanguard party while assigning importance to civil society, grass roots movements, alliances, and mass politics. The 1978 program reflected influence of the theories of Italian Marxist Antonio Gramsci. It also reassured both revolutionary armed action and electoral politics, given the electoral culture of Puerto Ricans since the early 20th century.
1980 жылдар
Дегенмен, партияның қызметі келесі жылдары төмендеді. 1980 жылы ПСП губернаторы Лауселл Эрнандестің кандидатурасына 5224 дауыс берілді, бұл жалпы дауыс санының 0,3 пайызын құрады, ал ПИП дауыстары 5,4 пайызды көрсетті. Бірақ PSP Сенатына кандидат Мари Брас 50 000-нан астам дауыс жинады, ал жергілікті палатаға қайта үміткер болған Галлиса шамамен 90 000 дауыс алды. 1976 жылғы PSP сайлауына қатысу сияқты, кейбіреулер 1980 жылғы дауыс жеткіліксіз деп мәлімдеді, ал басқалары сайлау тәжірибесін жұмысшы партиясын құрудың ұзақ процесінің бір бөлігі деп қарастырып, АҚШ-тың үстемдік үгіт-насихаты, идеологиялық бақылау және саяси қуғын-сүргін факторларын ескеру қажет екенін айтты. 1982 жылы Мари Брас және Галлиса басшылығындағы ұлтшыл бағытты ұстанушы көшбасшылық пен жұмысшы табы партиясын құру және 1978 жылғы бағдарламаны іске асыру міндеттерін жетерлік деңгейде қабылдамайтын белсенділер тобы арасында жаңа дау туды. Бұл пікір алмасу саяси комиссия мүшесі, саяси білім беру жөніндегі хатшы, 1978 жылғы бағдарламаның, сондай-ақ бұрынғы бағдарламалар мен тезистердің жасалуына жетекшілік еткен Вильфредо Маттос Синтронның отставкасынан кейін басталды. Партияның бір бөлігі басшылықты жұмысшы партиясын құру стратегиясынан бас тарту жоспарын партия қатарынан жасырғаны үшін айыптады. Оның ішінде журналист Гектор Мелендес Луго, ұйымдастырушы Вильфредо Лопес Монтанес және Сан-Хуан партиясының хатшысы Марта Э. Фернандес болды. Бұл топ Мари Брас пен Галлисаға адал болған және ұлтшыл көзқарастарға бейім көпшілік дауыспен жеңіліске ұшырады. Сол жылы оппозициялық фракцияның бір бөлігі партиядан шықты. Мари Брас пен Галлиса өздері жұмысшы партиясын құрудан бас тартқанын жоққа шығармады. Олар басымдық кең және көп түрлі ұлттық азаттық қозғалысын құруға бағытталуы керек екенін айтты, бірақ оны нақты анықтамады. Оппозициялық топ жұмысшы класы партиясының кең антиколониялық одақтарға қарсы келмейтінін, тіпті, жұмысшы партиясы болған жағдайда және аралдағы күштердің арақатынасына әсер еткенде, мұндай одақтардың құрылуы ықтимал екенін мәлімдеді. 1982 жылғы жарылыс ұлтшылдық пен социализм арасындағы жасырын қақтығысты көрсетті. Ұқсас шиеленістер МПИ кезеңінде де байқалды, 1970 жылы Мари Брас пен ұйымның тағы бір жетекшісі, марксистік журналист және романист Сезар Андреу Иглесиас арасындағы келіспеушіліктер осыған дәлел. 1970 жылдары Маттос Синтрон PSP ішінде социалистік тенденциямен қатар "радикалды ұлтшыл шағын буржуазия" қанатының бар екенін жазды, бірақ бұл қатардың бұрынғы кезеңдегі өзара әрекеттесуі оң нәтиже бергенін атап өтті. Маттос Синтрон мен 1982 жылғы оппозиция аралдағы күшті солшыл күштердің болмауы Пуэрто-Риконың тәуелсіздігіне және басқа да егемендік талпыныстарына зиян келтіретінін айтты. Олардың пікірінше, ұлттық күрес тек халық пен жұмысшы табымен тығыз байланыста ғана өркендеуге қабілетті.
Nevertheless, the activity of the party lessened in the following years. In 1980, 5,224 votes were accounted for the PSP governor candidacy of Lausell Hernández, or 0.3 per cent of the total, while PIP votes accounted for 5.4 per cent. But PSP Senate candidate Mari Brás took more than 50,000 votes, and Gallisá, running again for the local House, obtained around 90,000. As with the 1976 PSP electoral participation, some claimed the 1980 votes were too few, while others argued the electoral experiences had to be seen as part of a long run process of building a mass workers' party and that the overwhelming US propaganda, ideological control and political repression had to be taken into account. In 1982, a new rift took place between the traditional nationalist oriented leadership, led by Mari Brás and Gallisá, and a group of militants who claimed the leadership was not taking seriously the tasks of building a working class party and implementing the 1978 program. The debate was sparked by the resignation of Wilfredo Mattos Cintrón, member of the Political Commission, secretary of political education, and a leading figure in the drafting of the 1978 program as well as previous programs and theses. A fraction of the party denounced the leadership for concealing from the base a plan to give up the strategy of building a workers' party. Some of its members were journalist Héctor Meléndez Lugo, organizer Wilfredo López Montañez, and San Juan party secretary Marta E. Fernández. The group was defeated by a large majority loyal to Mari Brás and Gallisá and with rather nationalistic leanings. A part of the opposition fraction left the party that same year. In their turn, Mari Brás and Gallisá did not deny they were giving up the creation of a workers' party. They said the priority should be to create a wide and pluralist national liberation movement, which they did not clearly define. The opposition group claimed that a working class party did not contradict a wide anticolonial front of alliances, and, in fact, the latter would be more probable if a workers' party existed and influenced the relation of forces on the island. The 1982 split manifested a latent conflict between nationalism and socialism. Similar tensions had surfaced during the MPI stage, in a disagreement in 1970 between Mari Brás and another leader of the organization, Marxist journalist and novelist César Andreu Iglesias. In the 1970s Mattos Cintrón had written that within the PSP coexisted a "radicalized nationalist petite bourgeois" wing along with the socialist tendency, although for a previous phase this coexistence played a positive role. Mattos Cintrón and the 1982 opposition argued that the absence of a strong left wing in the island would weaken the cause for independence and other attempts of sovereignty for Puerto Rico. The national struggle, they said, grew only in close relation with the popular and working classes.
Өлім
PSP атауы 1980-ші жылдарға дейін сақталды, бірақ ұйым жұмысшы табы арасындағы саяси қызметін тоқтатты. PSP 1993 жылы ресми түрде таратылды. Мари Брас және басқа да бұрынғы PSP жетекшілері кейін Hostosian Ұлттық Тәуелсіздік қозғалысына (MINH) – кішірек ұйымға қатысты. Галлиса саяси талқылауларға арналған радио бағдарламасында белсенділік танытты.
The PSP name was maintained during the 1980s, but the organization ceased political activity among the working class. The PSP was formally disbanded in 1993. Mari Brás and other former PSP leaders later became involved in the Hostosian National Independence Movement (MINH), a smaller organization. Gallisá became active in a radio program of political discussion.
Мұра
PSP-ның қызметі Пуэрто-Рико мәдениетін өзгертуге үлкен үлес қосты. Пуэрто-Рикода таптық және нәсілдік жіктер, мемлекет пен қоғамдық және халық мүдделері арасындағы қайшылықтар туралы кеңінен тараған сана әлі де сақталып келеді, бұл көбінесе 1970 және 80-жылдардағы PSP-ның қоғамдық ықпалының нәтижесі. Социалистік жазбалар мен басылымдар, көрмелер, кітап дүкендері, жергілікті басылымдар, демонстрациялар мен митингтер арқылы танымал болған наразылық және патриоттық әншілер, әдебиетшілер мен суретшілер кейіннен жалпы танымалдылыққа ие болып, Пуэрто-Риконың ұлттық ерекшелігі мен халық мәдениетін нығайтты. Аралдың кедейлері мен Нью-Йорктегі, АҚШ-тың басқа да қалалық аймақтарындағы пуэрторикалық қауымдастықта билікке қарсы шығу және құқықтарды талап ету, бұрын MPI және PSP тарапынан кеңінен насихатталды. Халық арасында пикеттер, көше митингілері, наразылық ереуілдері мен жаппай демонстрациялар ұйымдастыру дәстүрі де PSP және басқа да отаршылдыққа қарсы және социалистік топтардың ықпалынан туындады. Сол кезде құрылған жаңа әлеуметтік және мәдени кеңістік, солшылдардың дағдарысына қарамастан, әртүрлі нысандарда бүгінге дейін жалғасып келеді. Пуэрто-Риконың ерекше ұлт екендігі және қазіргі саяси жүйенің отаршылдық екендігі туралы идеялардың таралуына PSP зор үлес қосты. 1974-1977 жылдар аралығында күнделікті газетке айналған Claridad, жемқорлықтың ашылуына, жеке мүдделер мен арал үкіметі арасындағы байланыстарды көрсетуге, сондай-ақ зәулімдер мен кедейлердің проблемалары мен талаптары туралы хабарлауға мүмкіндік беріп, өткір журналистиканың жолын ашты.
The PSP militancy left a legacy that contributed to change Puerto Rican culture. A wider general consciousness of class and race divisions, and of the contradictions between the state and the social and popular interests still exists in Puerto Rico, largely as a result of the PSP's public influence in the 1970s and 80s. Protest and patriotic singers, literary authors and graphic artists whose works became popular by means of socialist recording and editorial production, spectacles, book shops, local publications, demonstrations and rallies, later on have gained general recognition, thus strengthening Puerto Rican national identity and popular culture. Activities defiant to authorities and demanding rights now common among the island's poor and in the Puerto Rican community in New York and other urban areas of the US, were made popular by the MPI and PSP. The tradition among the general public to set up pickets, street rallies, protest strikes and mass demonstrations also comes largely from the influence of the PSP and the other anticolonial and socialist groups. The new social and cultural space created back then has continued to the present in different forms, despite the crisis of the left. The spreading of the ideas that Puerto Rico is a distinct nation and the present political system is a colonial one, is largely due to the PSP. Claridad, which became a daily newspaper between 1974 and 1977, cleared the way for incisive journalism revealing scandals of corruption and links between private interests and the island's government, and reporting on the problems and claims of the downtrodden and the poor.
Соңғы оқиғалар
Claridad апталық газет ретінде шығарылуын жалғастыруда, бірақ оның таралымы шектеулі және ол 1960-1980 жылдардағы жаңалықтар мен зерттеулер газеті сияқты емес. 2007 жылдың 5 мамырында Нью-Йорк, Бронкстағы Hostos Community College-те, қазір "27 қазан комитеті" деген атпен жұмыс істейтін PSP-нің бұрынғы мүшелері "Desde Las Entrañas, 30 жыл өткен соң: Тәуелсіздік қозғалысына қатысты салдары" атты шағын конференция өткізді. Desde Las Entrañas – Пуэрто-Рико социалистік партиясының АҚШ бөлімшесінің бірінші съезінің саяси декларациясы, ол 1973 жылдың 1 сәуірінде бекітілді. Бұл 77 беттік құжат "Пуэрто-Рикодан келген иммигранттардың мәні, олардың қазіргі құрамы, көзқарастары мен мінез-құлқы, осы елдің үстем сыныбы орнатқан қанау жүйесіндегі тәжірибесі, олардың жұмысшы табы мен Үшінші әлемнің қанауға ұшыраған елдері арасындағы байланысы, осы елдегі аса қанауға ұшыраған секторлар мен олардың рөлі; ұлттық азаттық күрестің мәні және оның АҚШ жұмысшы табының сыныптық күресімен байланысы; осы жүйе біздің жастарымызға арнаған болашақ және, соңында, АҚШ-тағы солшылдардың қазіргі жағдайы" мәселелерін қарастырды. (1976 жылғы аударма) Жозе "Че" Веласкес ұйымдастырған 2007 жылғы конференцияда Андрес Торрес, Ракель Ривера және Анджело Фалькон сөз сөйледі.
Claridad continues to be published as a weekly newspaper, though it has a limited circulation and is no longer the news and research paper it was in the 1960s through the 1980s. On May 5, 2007, at Hostos Community College in the Bronx, NY, former members of the PSP, now working under the name of the "October 27 Committee", held a small conference titled "Desde Las Entrañas, 30 Years Later: Implications for the Independence Movement." Desde Las Entrañas was the political declaration of the First Congress of the United States Branch of the Puerto Rican Socialist Party, approved on April 1, 1973. This 77 page document examined "the nature of Puerto Rican immigration to this country; its present composition, its attitudes and behavior, its experience within the system of exploitation imposed by the ruling class of this country, the relationship between its working class and the exploited countries of the Third World, the super exploited sectors of this country and their role; the nature of national liberation struggles and their relation to the class struggles of the United States working class; the future that this system assigns to our youth and, finally, the present situation of the left in the United States." (1976 translation) Organized by José "Che" Velázquez, speakers at this 2007 conference included Andrés Torres, Raquel Rivera, and Angelo Falcón.