Кіріспе
Баламалы білім беру – негізгі педагогикадан өзгешеленетін көптеген педагогикалық тәсілдерді қамтиды. Мұндай баламалы оқу орталарын мемлекеттік, жеке және тәуелсіз мектептерде, сондай-ақ үйде білім алу орталарында кездестіруге болады. Көптеген баламалы білім беру жүйелері шағын сыныптарды, оқушылар мен мұғалімдер арасындағы жақын қарым-қатынастарды және біріктірушілік сезімін күшейтеді. Мұндай білім берудің заңдық негізі жергілікті жерлерге байланысты әртүрлі болады және жалпыға ортақ стандартты тесттер мен бағалауларға сәйкес келу міндеттемелерін анықтайды. Баламалы педагогикалық тәсілдерге әртүрлі құрылымдар (мысалы, ашық сыныптар), мұғалім-оқушы қарым-қатынастарының ерекшелігі (мысалы, квакер және еркін мектептерде) және/немесе әртүрлі оқу жоспарлары мен оқыту әдістері (мысалы, Вальдорф және Монтессори мектептерінде) кіруі мүмкін. Бұл контексте "баламалы" сөзінің синонимдері "дәстүрлі емес", "конвенциялық емес" және "стандартты емес" болып табылады. Баламалы білім беру мамандары "шынайы", "жан-жақты" және "прогрессивті" сияқты терминдерді қолданады.
non mainstream pedagogical approaches
Alternative education encompasses many pedagogical approaches differing from mainstream pedagogy. Such alternative learning environments may be found within state, charter, and independent schools as well as home based learning environments. Many educational alternatives emphasize small class sizes, close relationships between students and teachers and a sense of community. The legal framework for such education varies by locality, and determines any obligation to conform with mainstream standard tests and grades. Alternative pedagogical approaches may include different structures, as in the open classroom, different teacher student relationships, as in the Quaker and free schools, and/or differing curricula and teaching methods, as in the Waldorf and Montessori schools. Synonyms for "alternative" in this context include "non traditional," "non conventional" and "non standardized". Alternative educators use terms such as "authentic", "holistic" and "progressive".
Канада
Канададағы білім беру провинциялық үкіметтің қарауында болады. Кейбір мемлекеттік мектептерде, мысалы Оттавадағы Маунтинвью Монтессори мектебі және Триль де Буа Вальдорф мектебі, сондай-ақ Торонто Монтессори мектебі мен Ванкувер Вальдорф мектебі сияқты жекеше мектептерде балама білім беру ұсынылады.
Шығу тегі
Канададағы баламалы білім беру екі философиялық білім беру көзқарасынан туындайды: прогрессивтік және либертариандық. Левиннің 2006 жылғы мәлімдемесіне сәйкес, "баламалы" термині бұл мектептерді олардан бұрынғы (және кейбір мектептер осыдан дамыған) тәуелсіз, ата-аналар, оқушылар және ұстаздар басқаратын "еркін" мектептерден ажырату үшін, сондай-ақ мемлекеттік білім беру жүйесіндегі мүмкіндіктерге кеңестердің ұмтылысын көрсету үшін қабылданды. Прогрессивтік білім беру дәстүрі баланың даму кезеңдеріне сәйкес оқу бағдарламасын және оқыту әдістерін бейімдеу қажеттілігіне, сондай-ақ жоспарланған тәжірибелік оқыту арқылы баланың ересектер қоғамына біртіндеп енуіне баса назар аударады. Бұл бағытқа АҚШ-тағы философ Джон Дьюи, Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі Ұлыбританиядағы жаңа мектептер және Еуропадағы Штайнер/Вальдорф мектептері үлкен әсер еткен. Либертариандық дәстүр ата-аналар мен балалардың білім беру және өмірлік таңдауларын өздері жасау құқығына баса назар аударады. Левин атап көрсеткендей, "Бұл жеке адамның бостандығын және баланың туа біткен ізгілігін институционалдық және әлеуметтік сәйкестікке, сондай-ақ қазіргі қоғамның жемқорлық әсеріне қарсы қорғау сеніміне негізделген". 2003 жылы Жапония Қытайдың арнайы экономикалық аймақ саясатына ұқсас, құрылымдық реформаларға арналған арнайы аймақтарды (構造改革特別区域) енгізді, бұл баламалы білім беретін, мемлекеттік аккредиттеуден өткен мектептерді ашуға мүмкіндік берді. Екі жылдан кейін алғашқы мектеп ашылды. Мектептерде оқу ақысы жоғары болғанымен, кейбір ата-аналар балаларын шетел тілін (көбінесе ағылшын тілін) еркін меңгеру үшін халықаралық мектептерге жібереді. Халықаралық мектептер Жапония үкіметімен сертификатталмаса да, көпшілігі олардың туған елдері (АҚШ, Канада, Германия, Франция, Корея және Қытай) тарапынан бекітілген, ал кейбіреулері Халықаралық бакалавриат бағдарламасын ұсынады.
Тайвань
Тайваньда әскери жағдай алысқаннан кейін құрылған Орман мектебі (森林) Тайваньдағы алғашқы балама білім беру мектебі болды. Ол дәстүрлі қытай білім беру әдістемесінен өзгешеленуді көздейді және ата-аналардан балаларын ұруға немесе сөгіске тоқтау жасауды талап етеді. "Орман мектебі" термині балама білім беру ұстанымдарын қолданатын мектептерде жиі қолданылатын жалпы атауға айналды. Caterpillar да осыған ұқсас, әдеттен тыс кампуста орналасқан және шығармашылыққа және икемділікке негізделген оқу бағдарламасын ұстанады. Екі мектеп те қымбат оқу ақысын қабылдаса да, бірақ жекеленген оқытуды ұсынады. Бұл мектеп негізінен тайвандық оқушыларға арналған, оларға тыныш және стрессіз оқу ортасы қажет. Ол дәстүрлі сабақтарды табиғатпен және аборигендер мәдениетімен байланысты нығайтуға бағытталған әдістермен үйлестіреді. Сондай-ақ, АҚШ-та туыстары бар немесе балаларымен бірге шетелге жұмысқа кеткен тайвандық студенттерге де білім береді. Есепте осы салалардағы білім беруге әртүрлі көзқарас қолданылатыны расталған. Кәсіптік училищелер мен колледждер де төрт жылдық дәстүрлі білім беру бағдарламаларына балама болып табылады.
Мектеп таңдау
АҚШ-тағы мемлекеттік мектептерге баламалар жеке мектептер, сыныптар, бағдарламалар және жартылай тәуелсіз "мектеп ішіндегі мектептер" түрінде кездеседі. Барлық оқушылар мемлекеттік мектептерді таңдау мүмкіндігіне ие, бірақ кейбіреулерінде күту тізімі болуы мүмкін. Олардың қатарында жеке бастамалар мен мемлекеттік қаржыландыруды үйлестіретін чартерлік мектептер, сондай-ақ белгілі бір бағдарламаға (мысалы, өнер саласына) оқушыларды тартатын магнит мектептері бар.
Тәуелсіз мектептер
Тәуелсіз немесе жеке меншік мектептерде кадрларды іріктеу және білім беру тәсілдері бойынша икемділік болады. Олардың көптегені Монтессори және Вальдорф мектептері (екіншісі негізін қалаушы Рудольф Штайнердің атымен Штайнер мектептері деп те аталады). Басқа тәуелсіз мектептерге демократиялық немесе еркін мектептер жатады, мысалы, елдегі ең көне, үздіксіз жұмыс істейтін К 12 балама мектебі – Клонлара мектебі, Садбери мектептері, ашық сыныптардағы мектептер, тәжірибелік білім беруге негізделген мектептер және Халықаралық бакалавриат сияқты халықаралық оқу бағдарламаларын пайдаланатын мектептер, сондай-ақ Round Square мектептері.
Үйдегі оқыту
Білім беру, философиялық немесе діни себептермен балама іздейтін отбасылар, немесе жақын жерде білім беру мүмкіндігі болмаса, үйде білім беруді таңдауға болады. Бұл бағыттың шағын тармағы – қызығушылыққа негізделген, ал емес оқу жоспарына сүйенетін тәсіл – мектепке бармау. Ал кейбіреулері оқу жоспарын ұсынатын мектептерге қатысады. Үйде оқыту курстары оқушыларға қиындық тудыратын немесе жақсы оқып жатқан пәндерін тереңірек, жеке көңіл бөліп оқытуға мүмкіндік береді. Кейбір үйде оқытатын отбасылар кооператив құрады, онда белгілі бір пән бойынша білімі бар ата-аналар бірнеше отбасының балаларын оқытады, ал олардың балаларын басқа ата-аналар оқытады. Үйде білім алатын отбасылардың арасында үлкен айырмашылықтар бар: үйде "сыныптар" құрып, күн сайын белгілі бір уақыт сабақ өткізетін ата-аналар да бар, ал тәжірибелік оқыту мүмкіндіктеріне баса назар аударатын отбасылар да кездеседі.
Өзін-өзі тәрбиелеу
Өзін-өзі зерттеу білім берудің барлық деңгейлерінде мойындалады, балалардың формальды білімден толықтай бас тартуынан бастап ересектердің өздігінен білім алуына дейін, және дәстүрлі білім беру нысандарынан бөлек (немесе олармен бірге) жүзеге асыруы мүмкін.