Кіріспе
АҚШ-тың 12-ші төртжылдық президенттік сайлауы 1832 жылғы АҚШ президенттік сайлауы – 12-ші төртжылдық президенттік сайлау, 1832 жылдың 2 қарашасы, жұма күнінен басталып, 5 желтоқсанға дейін өтті. Демократиялық партияның үміткері, қолданыстағы президент Эндрю Джексон, Ұлттық Республика партиясының үміткері Генри Клейді жеңді. Бұл сайлауда президенттік үміткерлерді тағайындауға арналған конвенциялар алғаш рет қолданылды, демократтар, ұлттық республикашылар және антимасондық партия өз үміткерлерін іріктеу үшін конвенцияларды пайдаланды. Джексон қарсылықсыз қайтадан ұсынылды, ал 1832 жылғы Демократиялық ұлттық конвенция вице-президент Джон Кэлхунды Мартин Ван Бюренмен алмастырды. Ұлттық Республика партиясының конвенциясы Клейді, президент Джон Куинси Адамс басқару кезеңінде мемлекеттік хатшы қызметін атқарған Кентюки азаматын, үміткер етіп көрсетті. АҚШ-тың алғашқы ірі үшінші партияларының бірі – Антимасондық партия бұрынғы Бас прокурор Уильям Уиртті ұсынды. Джексон «Банктік соғыс» кезіндегі әрекеттері үшін қатты сынға ұшырады, бірақ халық арасында беделін сақтап қалды. Ол халықтың көпшілігінің дауысын және 288 сайлаушы дауысының 219-ын жеңіп алды, соның арқасында Жаңа Англиядан тыс көптеген штаттарды жеңіп алды. Клей халық дауысының 37,4%-ын және 49 сайлаушы дауысын алды, ал Уирт халық дауысының 7,8%-ын жеңіп, Вермонт штатын жеңіп алды. Вирджинияның губернаторы Джон Флойд белсенді түрде сайлау науқанына қатыспағанмен, Оңтүстік Каролина штатының сайлаушы дауыстарын жеңіп алды. Сайлаудан кейін Ұлттық Республика партиясы мен Антимасондық партия мүшелері Виг партиясын құрды, ол келесі екі онжылдық бойы демократтардың басты қарсыласына айналды.
The 1832 United States presidential election was the 12th quadrennial presidential election, held from Friday, November 2 to Wednesday, December 5, 1832. Incumbent president Andrew Jackson, candidate of the Democratic Party, defeated Henry Clay, candidate of the National Republican Party. The election saw the first use of the presidential nominating conventions, and the Democrats, National Republicans, and the Anti Masonic Party all used conventions to select their candidates. Jackson won re nomination with no opposition, and the 1832 Democratic National Convention replaced Vice President John C. Calhoun with Martin Van Buren. The National Republican Convention nominated a ticket led by Clay, a Kentuckian who had served as Secretary of State under President John Quincy Adams. The Anti Masonic Party, one of the first major U. S. third parties, nominated former Attorney General William Wirt. Jackson faced heavy criticism for his actions in the Bank War, but remained popular among the general public. He won a majority of the popular vote and 219 of the 288 electoral votes, carrying most states outside New England. Clay won 37.4% of the popular vote and 49 electoral votes, while Wirt won 7.8% of the popular vote and carried the state of Vermont. Virginia Governor John Floyd, who had not actively campaigned, won South Carolina's electoral votes. After the election, members of the National Republican Party and the Anti Masonic Party formed the Whig Party, which became the Democrats' primary opponent over the next two decades.
Тағайындаулар
1824 жылғы сайлауда конгресске кандидаттарды іріктеу жүйесінің жойылуымен саяси жүйе президенттік кандидаттарды анықтау үшін ұлттық деңгейде институционалдық әдіссіз қалды. Осы себепті 1832 жылғы кандидаттар ұлттық конвенциялар арқылы таңдалды. Алғашқы ұлттық конвенцияны 1831 жылдың қыркүйегінде Мэриленд штатының Балтимор қаласында Антимасондық партия өткізді. Ұлттық республикалық партия мен Демократиялық партия олардан көп ұзамай осы үлгіні қабылдап, Балтиморда өз конвенцияларын өткізді, және Балтимор ұлттық саяси конвенциялар үшін ондаған жылдар бойы басты орын болып қала берді.
Барбор демократтары
Барбордың Демократиялық Ұлттық Конвенциясы 1832 жылдың маусым айында Вирджиния штатының Стаунтон қаласында өтті. Джексон президенттікке, ал Филип П. Барбур вице-президенттікке кандидат ретінде ұсынылды. Барбур өтінімін кері алды, бірақ олардың аты Алабама, Джорджия, Миссисипи, Солтүстік Каролина және Вирджиния штаттарындағы дауыс бюллетендерінде тіркелді.
Қауіпсіздікті бұзушы тарап
Оңтүстік Каролина штатының заң шығарушы органы формалды түрде демократтардың бақылауында болғанымен, жалғасып жатқан Басылмайтындық дауы (Nullification Crisis) салдарынан Джексонды қайта сайлауды қолдаудан бас тартты. Оның орнына Джон К. Калхун басқарған Басылмайтындық партиясы (Nullifier Party) ұсынған кандидаттар тізімін қолдады. Басылмайтындықтар бұрынғы Демократиялық-республикалық партия мүшелерінен құралды, олардың көпшілігі алдыңғы сайлауда Джексонды қолдаған, бірақ штаттардың құқықтарын одан да мықты жақтағандықтан, Джексонның бірінші мерзімінде одан бас тарды. Калхун өзі кандидат болғысы келмеді, орнына Вирджиния штатының губернаторы Джон Флойдты ұсынды, ол да Джексонның штаттардың құқықтарына қатысты ұстанымына қарсы болды. Саудагер және экономист Генри Ли Флойдтың вице-президенттікке үміткері ретінде ұсынылды. Нәтижесінде Флойдтың үміткерлігі Джексонға қарсы наразылықтан аспады, өйткені оның тізімі Оңтүстік Каролина штатынан тыс ешбір штатта сайлауға түспеді. Дегенмен ол штаттың барлық сайлаушы дауыстарын алды.
Науқан
Джексон 1828 жылы 1828 жылғы тарифке қарсы шығып, оңтүстік оппоненттерін, батыстың ішкі жақсартуларды жақтаушыларын, көптеген бұрынғы Демократиялық-республикалықтарды және бірқатар бұрынғы федералистерді біріктірген коалицияның күшімен билікке келді. Генри Клей бұл бекем одақтың, көп жағдайда қарама-қарсы мүдделердің кеңсе қысымына көнбестейтінін болжады. Клей Джексондық партияны Америка жүйесі мәселесі бойынша бөлуге тырысып, Америка Құрама Штаттарының Екінші банкіне қатысты жанжал тудыруға бел буды. Ол банк президенті Николас Биддлді президент сайлауымен сәйкес келетіндей, мерзімінен төрт жыл бұрын қайта бекіту туралы өтініш беруге көндірді. Күтілгендей, Джексон қайта бекіту туралы заңға вето қойып, банктің ұлттық саясатқа араласуын сынаған қатал вето хабарламасын жариялады. Клей президенттің ұлттық экономикалық бағдарламаға деген қарсылығы сайлаушылардың арасында танымал болмайтынын, әсіресе банк штаб-пәтері орналасқан Пенсильванияда, және анти-Джексондықтардың жеңіске жетуіне мүмкіндік беретінін болжады. Сонымен қатар, Джексон партиясының оңтүстік қанатының жойылмайтын дағдарысқа байланысты бас тартуына тап болды. Оңтүстік штаттары тарифке қарсы күшті наразылық білдіріп, штаттардың федералдық заңдарды жою құқығын талап етті, бірақ Джексон бұл ұстанымды қолдамады. Клей наразылық білдірген экс-Джексондықтарды өз жағына тартуға үміттенді, бірақ науқанның басты мәселесі ретінде Америка жүйесін ілгерілету тактикасы осы мақсатқа сай келмеді. Кейбір оңтүстік штаттары банкты жақтаса да, Джексонмен ашық түрде қарым-қатынасты үзуге дайын болмады, ал вице-президент Калхун 1832 жылға қарай Америка жүйесіне ашық қарсылық білдірді. Оңтүстік Каролинада Калхунға адал фракция Вирджинияның губернаторы Джон Флойдқа дауыс берген тәуелсіз сайлаушылардың тізімін ұсынды. Басқа жерлерде оңтүстік Джексондықтар Мартин Ван Бюреннің кандидатурасына қарсылық білдіріп, Филипп П. Барборды вице-президенттікке қолдады, бірақ Джексоннан ажырасуға дайын болмады. Барбор қозғалысы көрсеткендей, Джексонның жеке танымалдылығы оңтүстіктегі оппозициялық саясаттың өсуіне қарсы әрекет етті, ұлттық әкімшілікке наразылық білдірушілердің саны артып келе жатқанмен. Темірқасықта Джексонның оппоненттері оппозицияның бөлінгендігінен зардап шекті. Джексонға қарсылық білдірушілердің президенттікке бір кандидатты таңдаудағы сәтсіздігі Уильям Генри Сьюард пен Тёрлоу Уид сияқты көшбасшыларды алаңдатты, олар оппозициялық дауыстың қанағатсыз бөлінуін болдырмау үшін тырысты. Нью-Йорк, Огайо және Пенсильвания штаттарында антимасондар мен ұлттық республикашылар сайлаушылар алқасында Джексонды жеңуге ең көп мүмкіндігі бар кандидатты қолдауға уәде берген біріккен тізімдерді ұйымдастырды. Алайда Джексон барлық үш штатты да жеңіп алды, олардың 93 сайлаушы дауысы оған тиді. Оның Пенсильваниядағы үлесі 1828 жылғыдан азайды, бірақ губернаторлық сайлауда демократтардың көпшілігінен әлі де жоғары болды, бұл Антимасондарға қолдаудың төмендеуіне байланысты болды. Анти-Джексондық "Біріккен тізім" 1834 жылы екі партияның оңтүстік Джексондықтармен бірігуінің алғы күші болды, нәтижесінде Уиг партиясы құрылды, ол Екінші партия жүйесінің қалған бөлігінде Джексондық демократтарға қарсы негізгі оппозицияны құрады. Клей банкті мәселе ретінде ілгерілету арқылы Демократиялық партияның әртүрлі қанаттарын бір-бірінен алшақтатуға үміттенсе де, оның стратегиясы кері әсер етті, өйткені Джексонның ветосы оны қаржы мүдделерінің қаһарлы шабуылына қарсы қарапайым халықты қорғаушы ретінде көрсетті. Өткен онжылдықтағы оқиғалар банкті жұмыс істейтін адамдар үшін жақсы көрмейді, олар Джексонның "Монстр Банкі" портретімен сыбайлас жемқор, өзімшіл және демократиялық теңгерімділікке зиянды деп таныстырды. Бұл арада Клейдің антимасондарға жоғары баға беруі антиджексондықтардың бірлігін тежеді, ал Ұлттық республикашылардың танымалдығы әкімшіліктің барлық қарсыластарын бір шатыр астында біріктірудің күш-жігерін қиындатты.