Кіріспе

Мәдени ассимиляцияның түрі – лингвистикалық ағылшыншалау

Ағылшыншалау – ағылшын тіліне жатпаған нәрсенің ағылшын мәдениетіне сіңіп, оның ықпалына түсуі немесе оның үстемдігіне бағынуы. Ол әлеуметтік-мәдени сипатта болуы мүмкін, онда ағылшын тілінде емес адам, халық немесе жер ағылшын тілін немесе ағылшын әдет-ғұрыптарын қабылдайды; институционалдық, онда институттар Англия немесе Ұлыбритания институттарына ұқсатуға түседі немесе олармен алмастырылады; немесе лингвистикалық, онда шетелдік термин немесе атау ағылшын тілінде айтуға оңайлату үшін өзгертіледі. Сондай-ақ, Англия немесе Ұлыбританиядан тыс елдердегі ағылшын мәдениетінің және бизнестің ықпалын – БАҚ, тамақ, танымал мәдениет, технология, бизнес тәжірибесі, заңдар немесе саяси жүйелерге тигізетін әсерді де білдіруі мүмкін. Ағылшыншалау алғаш рет Британ аралдарында, әсіресе Англия королінің билігінде болған кельт халықтарына қатысты болды. Англиядағы кельт тілдерінің құлдырауы көбінесе 1000 жылға дейін болды, бірақ 18 ғасырға дейін жалғасты. Шотландияда гел тілінің құлдырауы Малкольм III тұсында басталды, нәтижесінде 14 ғасырдың ортасына қарай шотланд тілі Шотландияның басым ұлттық тіліне айналды. Алайда, Уэльсте уэльс тілі ел халқының көп бөлігі тарапынан қолдау тапты, тілді жаңғырту шаралары арқылы Уэльстегі тарихи ағылшыншалау шараларына, мысалы, «Уэльс емес» (Welsh Not) сияқты шараларға қарсы тұрды. Ағылшын тілі «коммерциялық табыс, моральдық және интеллектуалдық жетістіктер тілі» ретінде қарастырылды.

Америка Құрама Штаттары

1900 жылдардың басында және ортасында Америка Құрама Штаттарына келген барлық иммигранттарды ағылшын тіліне бейімдеуге бағытталған жалпыұлттық күш-жігер жұмсалды. Бұл, американдық ағылшын тілін оқытуды міндетті ету және барлық иммигранттардың өздерінің есімдерін ағылшын тілінде жақсырақ естілетін есімдерге өзгерту сияқты әдістер арқылы іске асырылды, бірақ бұл әдістермен ғана шектелмеді. Бұл қозғалыс америкаландыру деп аталды және ағылшын тілі АҚШ-та басым тіл болғандықтан, ағылшыншалаудың бір саласы болып саналады.

Тілдік ағылшыншалау

Лингвистикалық ағылшыншаландыру – ағылшын тілінде шет тілдердегі сөздерді, есімдерді және тіркестерді оңай жазу, айту немесе түсіну үшін өзгерту практикасы. Бұл термин көбінесе шетелдік сөздердің жазылуын өзгертуді білдіреді, бұл өзгеріс, мысалы, латыншаландыруға қарағанда көбінесе күрт болады. Ағылшын тілінде сөйлейтін адамдарға таныс болуы үшін ағылшынша емес сөздердің формасы және/немесе айтылуы өзгертілу арқылы ағылшыншаландырылуы мүмкін. Кейбір шетелдік жер атаулары ағылшын тілінде ағылшыншаландырылған. Мысалдарға Данияның Копенгаген қаласы (Copenhagen), Ресейдің Мәскеу қаласы (Moscow), Швецияның Гётеборг қаласы (Gothenburg), Нидерландының Гаага қаласы (The Hague), Испанияның Севилья қаласы (Seville), Египеттің Каир қаласы (Cairo), Италияның Флоренция қаласы (Florence) және Үндістанның Калькутта қаласы (Calcutta) жатады. Жергілікті тілдердегі сөздер мен есімдерді ағылшыншаландыру бұрынғы және қазіргі британдық колониялардағы ағылшын тілінде сөйлейтін елдерде кең таралған. Бұл процеске әсіресе топонимдер (жер атаулары) көп көмектесті. Бұрын, басқа тілдерде сөйлейтін адамдардың есімдері бүгінгіге қарағанда көбірек ағылшыншаландырылатын. Бұл латын немесе (классикалық) грек тілдерінен шыққан есімдерге қатысты жалпы ереже болды. Бүгінде ағылшынша есімдер көбінесе Аристотель үшін Аристотель, ал Адриан (немесе кейінірек Адриан) үшін Адриан сияқты белгілі тұлғалар үшін сақталады. 19 және 20 ғасырларда Еуропадан АҚШ пен Ұлыбританияға көптеген иммигранттар келген кезде, көптеген иммигранттардың есімдері иммиграциялық қызметкерлер тарапынан емес, тек жеке таңдау бойынша өзгертілді.