Кіріспе

АҚШ-тың 17-ші төртжылдық президенттік сайлауы 1852 жылғы АҚШ президенттік сайлауы – 17-ші төртжылдық президенттік сайлау, 1852 жылғы 2 қарашада, сейсенбі күні өткізілді. Демократ Франклин Пирс, вигтердің үміткері генерал Винфилд Скотты жеңіске жеткізді. "Еркін топырақ" партиясынан үшінші кандидат ретінде қатысқан Джон П. Хейл үшінші орынды иеленді, бірақ сайлаушылардың дауысын алмады. Вигтер партиясының қазіргі президенті Миллард Филлмор 1850 жылы президент Закари Тейлордың қайтысынан кейін президенттік лауазымға ие болды. Филлмор 1850 жылғы келісімді қолдады және қашқан құлдар туралы заңды күшіне енгізді. Бұл Филлморға оңтүстік сайлаушыларының қолдауын, ал солтүстік сайлаушыларының қарсылығын әкелді. 1852 жылғы бөлінген Вигтердің Ұлттық конвентінің 53-ші дауыс беру кезегінде Скотт Филлморды жеңіп, үміткерлікке ие болды. Демократтар 1852 жылғы Демократиялық Ұлттық конвентте төрт негізгі үміткердің арасында бөлінді. 49-шы дауыс беру кезегінде, қара ат үміткері Франклин Пирс консенсус арқылы жеңіске жетті. АҚШ-та және аумақтарда құлдықтың кеңеюіне қарсы болған үшінші партия – "Еркін топырақ" партиясы Нью-Гэмпшир сенаторы Джон П. Хейлді ұсынды. Екі негізгі үміткер арасындағы саяси айырмашылықтар аз болғандықтан, сайлау жеке тұлғалардың басы сайысына айналды. Скотт Мексика-Америка соғысында қолбасшылық еткенімен, Пирс те әскери қызметтен өткен. Скотттың құлдыққа қарсы беделі оның оңтүстіктегі сайлау кампаниясына зиян келтірді, соның салдарынан Вигтер партиясының бірлігі бұзылды. Оңтүстік Вигтерінің тобы және Оңтүстік Демократтарының жеке тобы қарсы кандидаттарды ұсынды, бірақ екі күш-жігер де қолдау таба алмады. Пирс және оның серігі Уильям Р. Кинг 31 штаттың 27-сін жеңіп, көпшілік дауыспен жеңіске жетті. Пирс, 1820 жылы Джеймс Монроның қарсылығызсыз қайта сайлануынан бері ең жоғары сайлау дауысын алды. "Еркін топырақ" партиясы 1948 жылы жинаған он пайыздан астам дауысқа қарағанда, ұлттық халық дауысының бес пайызынан да аз дауыс жинады, ал құлдық мәселесіндегі үлкен жеңіліс және келіспеушілік Вигтер партиясын тарап кетуге итермеледі. Құлдыққа қарсы вигтер мен "Еркін топырақ" партиясының өкілдері бірігіп, жаңа Республикалық партияны құрды, ол еркін штаттарда тез арада күшті қозғалысқа айналды. 1876 жылға дейін демократтар президенттік сайлауда халықтың көпшілік дауысын жеңіп ала алмады, ал 1932 жылға дейін олар халықтың көпшілік дауысымен де, сайлаушылар алқасымен де жеңіске жете алмады.

Демократиялық партияның кандидатурасы

1852 жылы Демократиялық партияның президенттікке кандидаттығына ұсынылған тізім
Вице-президенттікке кандидат үшін АҚШ сенаторы (Нью-Гэмпшир, 1837–1842) АҚШ сенаторы (Алабама, 1819–1844 және 1848–1852)

Франклин Пирс, Нью-Гэмпширден бұрынғы АҚШ сенаторы
Льюис Кэсс, Мичиганнан АҚШ сенаторы
Джеймс Бьюкенен, Пенсильваниядан бұрынғы АҚШ мемлекеттік хатшысы
Уильям Л. Марси, Нью-Йорктен бұрынғы АҚШ әскери хатшысы
Стивен Дуглас, Иллинойс штатынан АҚШ сенаторы

Демократиялық партия өзінің ұлттық съезін 1852 жылдың маусым айында Мэриленд штатының Балтимор қаласында өткізді. Демократиялық ұлттық комитеттің төрағасы Бенджамин Ф. Хэллетт делегациялардың санын сайлаушылардың санымен шектеді және президенттік және вице-президенттікке кандидаттарды ұсыну үшін үштен екі дауыс қажеттігін сақтау туралы шешім 269 дауысқа қарсы 13 дауыспен қабылданды. Джеймс Бьюкенен, Льюис Кэсс, Уильям Л. Марси және Стивен А. Дуглас – номинацияға негізгі үміткерлер болды. Барлық кандидаттар бір кезде президенттік номинацияға дауыс беруде көш бастады, бірақ ешқайсысы үштен екі дауыс жинамады. Франклин Пирсті Вирджиния делегациясы ұсынды. Пирс, Жаңа Англия делегаттарының бірауыздан қолдауынан кейін, делегаттар оған қолдау білдірген соң номинацияны жеңіп алды. Ол сайлаудың екінші күні 49 бюллетеньнен кейін жеңіске жетті. Мэн штатының делегациясы вице-президенттікке кандидатты АҚШ-тың оңтүстігінен табуды ұсынды, сондай-ақ Уильям Р. Кингтің аты аталып өтті. Кинг бірінші раундта көш бастады және екінші раундта жеңіске жетті. Конгрестің тоғыз оңтүстік виг мүшесі, оның ішінде Александр Х. Стивенс және Роберт Тумбс, Скотты қолдаудан бас тартты.

"Еркін топырақ" партиясының кандидатурасы

Джон П. Хейл, Нью-Гэмпшир штатының АҚШ сенаторы.

1852 жылы Еркін топырақ партиясы әлі де ең күшті үшінші партия болып табылды. Алайда, 1850 жылғы келісімге келгеннен кейін, оны 1848 жылы қолдаған "Барнбернерлердің" көпшілігі Демократиялық партияға оралды, ал "Ар-ождан Уигтерінің" көпшілігі Уиг партиясына қайта қосылды. "Еркін топырақ" партиясының екінші ұлттық конвенті Пенсильвания штатының Питтсбург қаласындағы масондық залда өтті. Нью-Гэмпшир сенаторы Джон П. Хейл 192 делегаттың дауысымен президенттікке ұсынылды (бірнеше кандидаттарға он алты дауыс берілді). Индиана штатынан Джордж Вашингтон Джулиан, Огайо штатынан Сэмюэл Льюис және Джошуа Р. Гиддингстерден басымдықпен вице-президенттікке ұсынылды.

Партияның кандидатурасы

Одақ партиясы 1850 жылы құрылды, бұл Грузияны қоса алғанда, бірнеше оңтүстік штаттардағы виг партиясының бір тармағы болды. 1852 жылғы президенттік сайлау жақындағанда, Одақ партиясының басшылары екі ірі партия кімді ұсынатынын күтуге шешім қабылдады. Дэниел Вебстерді үшінші партиядан кандидат ретінде ұсыну науқаны вигтердің съезінен кейін күш алды, бұл көбінесе Винфилд Скоттың президенттікке кандидаттығына қарсы болған Александр Стивенс, Роберт Тумбс және Джордж Кертис сияқты адамдардың ықпалынан туды. Вебстер виг партиясының «бунтарлығы» деп есептеген нәрсеге қарсы болды және ұсынылмауды қалағанмен, партия оны ұсынса, американдықтарға дауыс беруге рұқсат берді. Одақ партиясы 1852 жылдың 9 тамызында Джорджия штатындағы съезгін өткізіп, Вебстерді президенттікке, ал Джорджиялық Чарльз Дж. Дженкинсті вице-президенттікке ұсынды. 15 қыркүйекте Бостон қаласындағы Фанюил залында ресми съезгіл өткізілді, онда Джорджия штатындағы съезгіл ұсынған кандидаттар бекітілді және Уинфилд Скотты тек әскери тұлға ретінде қарастырды. Вебстер-Дженкинс тіркемесі ел бойынша қолдау тапты, әсіресе оңтүстік вигтер арасында, сондай-ақ Массачусетс және Нью-Йорк штаттарында, бірақ көптеген адамдар оны басқа жағдайда Скотты қолдайтын сайлаушыларды тартудан артық емес деп санады. Вебстердің сайлауда жеңіске жетуге нақты мүмкіндігі болмады, бірақ тіпті жаңа «Білетін ештеңе жоқ» партиясы да Вебстер мен Дженкинсті қолдап, тіпті олардың рұқсатынсыз ұсынды. Дегенмен, Вебстер сайлауға тоғыз күн қалғанда, 1852 жылдың 24 қазанында миға қан құйылып қайтыс болды.

Американың түпкүллі (Білмейтіндер) партиясының кандидатурасы

1830 жылдардың ортасында нативистер америкалық республикашыл партияның қолдауымен Нью-Йорк саясатында қатысты. Америкалық республикашыл партиясы 1843 жылы католицизм мен католик иммигранттарына қарсы күресте құрылды. 1845 жылы партия өз атын Американың туған жері партиясы деп өзгертті. Олардың қарсыластары оларды «Бірде-бір нәрсені білмейтіндер» деп атады, бұл ат партияға ұнады және 1860 жылы тарағанға дейін партияның лақап аты болды. 1852 жылы Американың туған жері партиясының алғашқы президенттік кандидаттығына Даниэль Вебстер, Одақ партиясының президенттік кандидаттығына ұсынылған еді. Олар Вебстердің рұқсатынсыз, Джордж Корбин Вашингтонды (Джордж Вашингтонның шөбересі) вице-президенттікке кандидат етіп ұсынды. Вебстер сайлауға тоғыз күн қалғанда табиғи себептерден қайтыс болды, ал «Бірде-бір нәрсені білмейтіндер» Вебстерді Джейкоб Бруммен ауыстырып, президенттікке ұсынды, ал Вашингтонды вице-президенттікке Рейнелл Коутспен алмастырды. Кейін бұрынғы президент Миллард Филлмор 1856 жылы олардың президенттік кандидаттығына ие болды.

Оңтүстік Құқық партиясының кандидатурасы

Джордж Труп, Грузия штатының бұрынғы АҚШ сенаторы. Оңтүстік құқықтар партиясы – бірнеше оңтүстік штаттарындағы Демократиялық партияның тармағы, ол Одақтан бөлінуді жақтады, бірқатар конгрессмендерді сайлап, оңтүстік штаттарында бөліну жөніндегі референдумдар өткізді, бірақ ешқайсысы сәтті болмады. 1852 жылдың басында партия президенттік сайлауға қатыса ма, әлде жоқ па екені белгісіз болды. Алабама штатының конвенті наурыз айының басында өткенде, онда тек тоғыз округтен өкілдер келді. Партия екі ірі ұлттық партияның кімді кандидат ретінде ұсынатынын күтіп, мүмкіндігі болса, олардың біреуін қолдауға шешім қабылдады. Грузия штатының конвенті штаттық Демократиялық партия ретінде әрекет етіп, ұлттық конвентке делегаттар жіберді. Демократиялық ұлттық конвенттен кейін партия Франклин Пирс пен Уильям Р. Кингті, демократиялық кандидаттарды қолдауға көңілсіздік білдірді. Алабама штаты шілде айының 13-15 күндері штаттық конвент өткізіп, Пирс пен Кингті қолдау немесе жеке тізіммен сайлау мүмкіндіктерін ұзақ талқылады. Конвент шешімге келе алмады және егер екі басты партияның тізімі жеткіліксіз болса, «ұлттық» конвент шақыру мүмкіндігімен Скотт/Грэм және Пирс/Кингтің ұстанымдарын қарау үшін комиссия құруға шешім қабылдады. Комиссия Пирс пен Скотттың ұстанымдарын зерттеуге уақыт жұмсады және 25 тамызда Оңтүстік құқықтар партиясының тізімін ұсыну үшін конвент шақыруға шешім қабылдады. 62 делегат қатысқан конвент Алабама штатының Монтгомери қаласында өтті, делегаттар баяндама тыңдағанда, тізімді ұсыну жөніндегі комиссия құрылды. Комиссия ақырында президенттікке Грузияның бұрынғы сенаторы Джордж Трупты, ал вице-президенттікке Миссисипидің бұрынғы губернаторы Джон Квитманды ұсынды; олар бірауыздан мақұлданды. Екі кандидат конвенттен кейін, маусымның соңына таман, өз кандидаттураларын қабылдады. Труп 27 қыркүйекте жазған және 16 қазанда «Нью-Йорк Таймс» газетінде жарияланған хатында Пирс/Кингке дауыс беруді жоспарлағанын және Уильям Р.Д. Кингті әрқашан шын жүректен қолдағанын айтты. Ол сол кезде өте ауырып, сайлауға дейін қайтысы мүмкін екеніне қорқып, мақұлдаудан бас тартуды жөн көретінін хатында көрсетті. Партияның атқару комитеті Труптың бас тартуға ниеттенгенін көрсететін бөлімдерді алып тастау үшін хатты өңдеді, бұл факт сайлаудан кейін анықталды.

Еркіндік партиясының кандидатурасы

1848 жылы көптеген мүшелері "Еркін топырақ" партиясына қосылғаннан кейін "Еркіндік" партиясы маңызды саяси күш ретінде тоқтатылды. Дегенмен, бірігу стратегиясын қабылдамағандардың бір бөлігі Нью-Йорк штатының Буффало қаласында "Еркіндік" партиясының ұлттық съезін өткізді. Съезде өте аз делегаттар болғандықтан, кандидаттар тізімі ұсынылып, келесі съезді шақыру туралы шешім қабылданды. Съезд Нью-Йорктен Геррит Смитті президенттікке, ал Висконсинден Чарльз Дюркиді вице-президенттікке ұсынды. 1852 жылдың қыркүйек айының басында Нью-Йорк штатының Сиракуза қаласында екінші съез өткізілді, бірақ онда да кандидаттарды іріктеу үшін жеткілікті делегаттар жиналмады. Дегенмен, сол айдың соңында Сиракузада үшінші съез болып өтті, онда Нью-Йорктен Уильям Гуделл президенттікке, ал Вирджиниядан С. М. Белл вице-президенттікке кандидаттар болып ұсынылды. Смитке адал сайлаушылар тізімі Нью-Йорк штатында 72 дауыс алды.

Күзгі науқан

Вигтердің сайлау бағдарламасы демократтардың бағдарламасынан еш айырылмады, бұл сайлауды екі үміткердің жеке тұлғалары арасындағы бәсекеге дейін төмендетті. Екі партия арасындағы нақты мәселелердің болмауы сайлауға қатысу деңгейін 1836 жылдан бері ең төменгі көрсеткішке түсірді. Бұл құлдырау Скотттың құлдыққа қарсы беделімен одан әрі ушықты, ол оңтүстік вигтердің дауысын қысқартып, құлдыққа қолдау білдірген вигтердің бағдарламасы солтүстік вигтердің дауысын әлсіретті. 1850 жылғы келісімге қол қойылғаннан кейін, оңтүстік виг партиясының көптеген мүшелері партияның негізгі тұлғасы Генри Клеймен арадағы байланысты үзді. Соңында, Скотттың соғыс батыры ретіндегі мәртебесі Пирстің де Мексика-Америка соғысында бригадир генерал болғанымен біршама теңестірілді. Демократтар «Біз 44-ші жылы вигтерді жеңдік, 52-ші жылы Пирсті жеңеміз» деген ұранды қабылдады, бұл Пирс пен бұрынғы президент Джеймс К. Полктің есімдерімен ойнау болды. Сайлауға тоғыз күн қалғанда Вебстер қайтыс болды, осының салдарынан көптеген одақтық партиялар сайлаушылар тізімін қайтарып алды. Дегенмен, одақтық тізім Джорджия және Массачусетс штаттарындағы бюллетеньдерде көрінді.

Жазбалар

Бұл 1932 жылға дейін демократтардың Мичиган штатында жеңіске жеткен соңғы сайлауы, 1912 жылға дейін демократтардың Айова, Мэн, Нью-Гэмпшир, Огайо немесе Род-Айленд штаттарында жеңіске жеткен соңғы сайлауы, 1892 жылға дейін демократтардың Висконсин штатында жеңіске жеткен соңғы сайлауы, 1876 жылға дейін демократтардың Коннектикут штатында жеңіске жеткен соңғы сайлауы және 1868 жылға дейін демократтардың Нью-Йорк штатында жеңіске жеткен соңғы сайлауы болды. Дегенмен, бұл 1896 жылға дейін Кентуккиде демократтардың басты қарсыласы жеңген соңғы сайлау, ал 1928 жылға дейін Кентуккиде демократтардың қарсыласы абсолютті көпшілік алған соңғы сайлау еді.

Мемлекет бойынша нәтижелер

Источник данных: Данные Уолтера Дина Бернхема, Предвыборные бюллетени, 1836–1892 (Издательство Университета Джонса Хопкинса, 1955) стр. 247–57.

Штаты/округа, выигранные Пирсом/Кингом Штаты/округа, выигранные Скоттом/Грэмом Франклин Пирс Демократ Уинфилд Скотт Виг Джон П. Хейл Свободная почва Разница в голосах Штат Всего голосов в штате Количество выборщиков штата % голосов Количество выборщиков штата % голосов Количество выборщиков штата % голосов % # Алабама 9 000 13 618 26,881 60.89 9 000 4 866 9 15,061 34.12 нет бюллетеней 11,280 26.77 44,147 AL Арканзас 4 12,173 62.18 4 7,404 37.82 нет бюллетеней 4,769 24.36 19,577 AR Калифорния 4 40,721 53.02 4 35,972 46.83 61 0.08 4,749 6.19 76,810 CA Коннектикут 6 33,249 49.79 6 30,359 45.56 3,161 4.73 2,890 4.23 66,781 CT Делавэр 3 6,318 49.85 3 6,293 49.66 62 0.49 250 0.19 12,673 DE Флорида 3 4,318 60.03 3 2,875 39.97 нет бюллетеней 1,443 20.06 7,193 FL Джорджия 10 40,516 64.70 10 16,660 26.60 нет бюллетеней 23,856 38.10 62,626 GA Иллинойс 11 80,378 51.87 11 64,733 41.77 9,863 6.36 15,645 10.10 154,974 IL Индиана 13 95,340 52.05 13 80,901 44.17 6,929 3.78 14,439 7.88 183,170 IN Айова 4 17,763 50.23 4 15,856 44.84 1,606 4.54 1,907 5.39 35,364 IA Кентукки 12 53,494 48.32 57,428 51.44 12 266 0.24 3,934 3.12 111,643 KY Луизиана 6 18,647 51.94 6 17,255 48.06 нет бюллетеней 1,392 3.88 35,902 LA Мэн 8 41,609 50.63 8 32,543 39.60 8,030 9.77 9,066 11.03 82,182 ME Мэриленд 8 40,022 53.28 8 35,077 46.69 21 0.03 4,945 6.59 75,120 MD Массачусетс 13 44,569 35.07 52,683 41.45 13 28,203 22.19 8,114 6.38 127,103 MA Мичиган 6 41,842 50.45 6 33,860 40.83 7,237 8.73 7,982 9.62 82,939 MI Миссисипи 7 26,896 60.50 7 17,558 39.50 нет бюллетеней 9,338 21.00 44,454 MS Миссури 9 38,817 56.42 9 29,984 43.58 нет бюллетеней 8,833 12.84 68,801 MO Нью-Гэмпшир 5 28,503 56.40 5 15,486 30.64 6,546 12.95 13,017 25.76 50,535 NH Нью-Джерси 7 44,305 53.24 7 38,556 46.33 359 0.43 5,749 6.91 83,220 NJ Нью-Йорк 35 262,083 50.18 35 234,882 44.97 25,329 4.85 27,201 5.21 522,294 NY Северная Каролина 10 39,778 50.43 10 39,043 49.49 нет бюллетеней 735 0.94 78,891 NC Огайо 23 168,933 47.83 23 152,523 43.18 31,732 8.98 16,410 4.65 353,188 OH Пенсильвания 27 198,562 51.20 27 179,104 46.18 8,495 2.19 19,458 5.02 387,389 PA Род-Айленд 4 8,735 51.37 4 7,626 44.85 644 3.79 1,109 6.52 17,005 RI Южная Каролина 8 нет данных о голосовании 8 нет данных о голосовании нет данных о голосовании SC Теннесси 12 56,900 49.27 58,586 50.73 12 нет бюллетеней 1,686 1.46 115,486 TN Техас 4 13,552 73.07 4 4,995 26.93 нет бюллетеней 8,557 46.14 18,547 TX Вермонт 5 13,044 29.72 22,173 50.52 5 8,621 19.64 9,129 20.80 43,890 VT Вирджиния 15 73,872 55.71 15 58,732 44.29 нет бюллетеней 15,140 11.42 132,604 VA Висконсин 5 33,658 52.04 5 22,210 34.34 8,814 13.63 11,448 17.70 64,682 WI ИТОГО: 296 1,605,943 50.83 254 1,386,418 43.88 42 155,799 4.93 3,159,640 для ПОБЕДЫ в США: 149

Мемлекеттер

Баум, Дейл. "Білімсіздік және Массачусетс штатындағы республикалық көпшілік: 1850-ші жылдардағы саяси қайта құрылу". Америка тарихы журналы 64.4 (1978): 959–986. Онлайн
Билер, Дейл. "Индиана штатындағы 1852 жылғы сайлау". Индиана тарихы журналы (1915): 301–323. Онлайн
Кэмпбелл, Рэндольф. "Техас штатының Виг партиясы 1848 және 1852 жылғы сайлауларда". Оңтүстік-Батыс тарихи шолу 73.1 (1969): 17–34. Онлайн
Хьюстон, Джеймс Л. "Иллинойс штатының 1844–1860 жылдардағы саяси қайта құрылуы: Талдауды қайта қарау". Азамат соғысы дәуірі журналы 1.4 (2011): 506–535. Онлайн
Моррилл, Джеймс Р. "1852 жылғы президенттік сайлау: Солтүстік Каролина штатының Виг партиясының құлдырауы". Солтүстік Каролина тарихына шолу 44.4 (1967): 342–359. Онлайн
Розенберг, Мортон М. "Айова штатындағы 1852 жылғы сайлау". Айова жылнамасы 38.4 (1966). Онлайн
Соломон, Ирвин Д. "Ұлттық партияның бастауы: 1852–1856 жылдары Пенсильвания штатының Эри қаласында республикалық партияның құрылуы". Батыс Пенсильвания тарихы (1983): 209–222. Онлайн
Суини, Кевин. "Ром, римдіктер, өкілдік және реформа: Массачусетс штатындағы коалициялық саясат, 1847–1853". Азамат соғысы тарихы 22.2 (1976): 116–137.
Уолтон, Брайан Г. "Арканзас штатының саясаты келісім дағдарысы кезінде, 1848–1852". Арканзас тарихи шолуы 36.4 (1977): 307–337. Онлайн