Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Құс түрі
Species of bird
Америкалық қызылқұс (Setophaga ruticilla) – Жаңа дүниеде кездесетін қарғалар тұқымдасының құсы. Ол Ескі дүниедегі (жалпы) қызылқұспен туыс емес.
The American redstart (Setophaga ruticilla) is a New World warbler. It is unrelated to the Old World (common) redstart.
Таксономия
Америкалық қызылқұйрық 1758 жылы Карл Линней өзінің "Systema Naturae" кітабының 10-шы басылымында Motacilla ruticilla деген екі атаулы номенклатурамен сипаттаған. Setophaga туысының атауы ежелгі грек тілінен шыққан: σής: sēs (жатыс есімдегі түрі σητός: sētós) "көбелек", φάγος: phágos "жейтін". ruticilla деген түрлік атауы нео-латын тілінде "қызылқұйрық" деген мағынаны білдіреді, ол латын тіліндегі rutilus, "қызыл" сөзінен және кішірткіш жұрнағы cilla-дан құралған. Ежелгі грек тілінде бұл атау φοινίκουρος: phoiníkouros (φοῖνιξ: phoĩnix "қызыл" және οὐρά: ourá "құйрық") деп аталған, "Қызылқұйрық" атауы еркектің қызыл құйрығына сілтеме жасайды, ал "құйрық" сөзі бұрынғы заманда "құйрық" деген мағынаны білдірген.
The American redstart was described by Carl Linnaeus in 1758 in the 10th edition of his Systema Naturae under the binomial name Motacilla ruticilla. The genus name Setophaga is from Ancient Greek σής : sēs (genitive σητός : sētós) "moth", and φάγος : phágos "eater". The specific ruticilla is Neo Latin for "redstart" from Latin rutilus, "red", and the diminutive cilla. In Ancient Greek the name was φοινίκουρος : phoiníkouros (from φοῖνιξ : phoĩnix "red" and οὐρά : ourá "tail") "Redstart" refers to the male's red tail, "start" being an old word for tail.
Сипаттама
Америкалық қызылқұйрық – шағын торғай. Оның жалпы ұзындығы және қанаттарының ені құрайды. Ұзындығы салыстырмалы түрде ұзын құйрығының арқасында артады және ол өз отбасындағы ең жеңіл құстардың бірі. Қыста салмағы жаздағыдан едәуір төмен. Еркектердің жазғы орташа салмағы , ал қыста – дейін төмендейді, ал әйелдердің салмағы одан да көп, орташа салмақтан орташа салмаққа дейін азаяды. Стандартты өлшемдер бойынша, қанаттың ені , құйрығы , тұмсығы және табан сүйегі құрайды. Жұптасу маусымындағы еркектерді тану оңай, жоғарғы жағы қара болып, қанаттарында және құйрықтарында үлкен қызғылт-сары дақтары болады. Көкірек жақтары да қызғылт-сары, ал батырған бөліктері ақ. Басқа түстемелерінде американдық қызылқұйрықтардың жоғарғы жағы жасыл, орталық құйрықтары қара және бас жағы сұр болады. Жұптасу маусымындағы еркектердің қызғылт-сары дақтары әйелдер мен жас құстардың түстемелерінде сары түспен алмастырылады. Қызғылт-сары және сары түс каротиноидтардың болуына байланысты; еркектерде қызыл каротиноид кантаксантин және сары каротиноидтар – канария ксантофилі А және В бар, олардың барлығы араласып, қызғылт-сары түсті құрайды, ал әйелдерде тек сары каротиноидтар болады. Жақындағы зерттеулер американдық қызылқұйрықтардың түсінің, жарықтығының және қанықтығының жасқа және жынысқа байланысты өзгеретінін көрсетті, бірақ қанықтыққа қатысты тек жасқа байланысты әсер байқалды. Олардың әні – музыкалық «си» дыбыстарының тізбегі. Олардың дауысы – жұмсақ шырық.
The American redstart is a smallish warbler. It measures in total length and has a wingspan of Its length is boosted by a relatively long tail and it is one of the lightest birds in its family. Weight is considerably less in winter than in summer. Males weigh an average of in summer but drop to in winter, while females drop even more from an average of to an average of Among standard measurements, the wing chord is , the tail is , the bill is and the tarsus is The breeding males are unmistakable, jet black above apart from large orange red patches on their wings and tails. Their breast sides are also orange, with the rest of their underparts white. In their other plumages, American redstarts display green in their upperparts, along with black central tails and grey heads. The orange patches of the breeding males are replaced by yellow in the plumages of the females and young birds. Orange and yellow coloration is due to the presence of carotenoids; males possess the red carotenoid canthaxanthin and the yellow carotenoids canary xanthophyll A and B, all of which mix together to produce an orange color, while the females possess only the yellow carotenoids. Recent research indicates that an age and sex effect on observed color attributes of hue, brightness, and saturation exists in American redstarts, with the exception for saturation, which only showed an age effect. Their song is a series of musical see notes. Their call is a soft chip.
Таралуы және мекендейтін ортасы
Бұрынғыдай кең таралмаған болса да, қызылқұйрық – Жаңа әлемдегі ең тұрақты және көптеп таралған сойқыштардың бірі болып көрінеді; оның саны сары мойын, сары сойқы және сары арқалы сойқыдан кем, себебі бұл түрлердің табиғи көбею ареалдары әлдеқайда кеңірек, ал тиісті аумақтағы тығыздығы да жоғары. Олардың көбеюі Солтүстік Америкада, Канаданың оңтүстігінде және АҚШ-тың шығысында жүзеге асады. Көшпенді, Орталық Америкада, Батыс Индияда және Оңтүстік Американың солтүстігінде қыстайды, ал Батыс Еуропаға өте сирек соғып келеді. Көбею маусымында қызылқұйрық ашық еңкейісті, көбінесе жапырақты орманды, екінші өсімдіктерді және орман шеттерін мекендейді. Ол жәндіктермен қоректенеді, көбінесе басқа сойқыштармен ортақ тамақтану ортасын бөліседі және ағаштардың немесе бұталардың ортаңғы және төменгі қабаттарында тамақтанады. Көш-қон кезінде көптеген түрлі орталарға бейімделеді, оның ішінде көптеген бұталы жерлер де бар. Орталық және Оңтүстік Америкада қыстау кезінде қызылқұйрық барлық орманды мекендерде кездеседі, бірақ орманды емес егістік алқаптарынан аулақ болады. Көбінесе көлеңкелі кофе плантацияларында табалады, олар жергілікті ағаштар мен бұталарды, сондай-ақ кофе ағаштарын қамтамасыз етеді. Биіктігі орналасқан жерге байланысты өзгереді, Оңтүстік Америкада қызылқұйрықтар жоғары биіктікте де кездеседі, бірақ Ямайкада тек төменгі биіктікте ғана табалады.
Although perhaps not as common as in the past, the redstart appears to be one of the most stable and abundant species of New World warbler; its numbers exceeded in total by the common yellowthroat, yellow warbler and yellow rumped warbler, because of much wider natural breeding ranges in those species and perhaps exceeding those in sheer density within appropriate range. Their breeding is in North America, spanning southern Canada and the eastern United States. They are migratory, wintering in Central America, the West Indies, and northern South America, and are very rare vagrants to western Europe. During the breeding season, the redstart inhabits open canopy, mostly deciduous forests, second growth, and forest edges. It is insectivorous, often sharing its foraging habitats with other warblers, and is found feeding in the mid to lower regions of a tree or shrub. A wide range of habitats are occupied during migration, including many shrubby areas. On its wintering grounds in Central and South America, the redstart may be found in nearly all woody habitats but tends to avoid non forested agricultural areas. It is often found in shade grown coffee plantations, which provide native trees and shrubs, as well as coffee trees. Elevations occupied vary by location, with redstarts found at elevations up to in South America, but only in Jamaica.
Өсіру
Қызылқұйрықтардың көбейетін жерлері – ашық орманды немесе бұталы жерлер, көбінесе суға жақын орналасқан. Олар бұтаның төменгі бөлігінде ұя салады, таза тостаған тәрізді ұяда 2–5 жұмыртқа салады. Ұрғашысы 10–13 күн бойы жұмыртқаларды жатыр. Жас құстар ұяда 9 күннен кейін ұшып шығады және кейіннен бір ата-анасымен 3 аптаға дейін бірге болуы мүмкін. Бірінші жылғы еркектер алғашқы көбейту маусымында көбейе алады, бірақ олар 2-жылға дейін әйел құс сияқты қауырсынды болып қалады, бұл көбею табыстылығының төмендеуіне (бірінші жылғы еркектердің 50%-дан азы) әкелуі мүмкін. Керісінше, көптеген бірінші жылғы аналықтар алғашқы көбейту маусымында сәтті көбейеді. Жыныс арақатынасының бұрмаланғандығына және жұптаспаған еркектердің көп болуына дәлелдер бар. Американдық қызылқұйрықтар аралас жұптасу стратегиясын көрсетеді; олар негізінен моногамды, бірақ еркектердің шамамен 25%-ы бірнеше аумақты ұстайды және полигинозды болады. Тіпті моногамды жұптарда да ұрпақтың үлкен бөлігі – 40%-ға дейін – жұптың еркегі емес. Еркектің түсінің қарқындылығы (каротиноидты пигменттерге байланысты) Кариб теңізіндегі қыстау орындарында аумақты ұстаудағы табыстылығын, полигинозды болу ықтималдығын және ұядағы ұрпақтың оның өзінен туған бөлігін болжайды. Еркектер әрқашан өте аумақтық болады, ал күшті еркектер ылғалды мангр сияқты ең жақсы орындарды, ал нашар еркектер құрғақ бұталы ормандар сияқты екінші деңгейлі орындарды иеленеді.
The breeding habitats of the redstarts are open woodlands or scrub, often located near water. They nest in the lower part of a bush, laying 2–5 eggs in a neat cup shaped nest. The clutch is incubated by the female for 10 to 13 days. The young fledge after 9 days in the nest, and may remain with one parent for up to 3 weeks afterwards. First year males are able to reproduce during their first breeding season, but they retain the female like plumage which may contribute to low reproductive success (less than 50% of first year males) until year 2. In contrast, most first year females successfully reproduce during their first breeding season. There is evidence for a skewed sex ratio that results in a surplus of unmated males. American redstarts display a mixed mating strategy; they are predominantly monogamous but around 25% of males maintain multiple territories and are polygynous. Even within monogamous pairs, a high proportion of offspring—as many as 40%—are not fathered by the male of the pair. The intensity of the male's coloration (which is due to carotenoid pigments) predicts their success at holding territory in their non breeding, winter locations in the Caribbean, the probability that they will be polygynous, and the proportion of offspring in their nests that they will themselves father. Males are invariably very territorial and the superior males occupy the best habitats, such as moist mangroves, while inferior males occupy secondary habitats such as dry scrub forests.
Тамақтандыру
Қызылқұйрықтар негізінен жәндіктермен қоректенеді, оларды көбінесе ауада ұшып алу арқылы шалады. Америкалық қызылқұйрықтар жапырақтардан жәндіктерді жинап жейтіні де белгілі. Бұл өте белсенді түр. Құйрығы көбінесе жартылай жайылған күйде ұсталады. Осы құстар құйрықтарының қызғылт-сары түсін жылт-жылт етіп көрсету арқылы бұталардың астындағы жәндіктерді қорқытып, қуады. Жалпы, бұл түр өте икемді, мүмкіндікті пайдалануға дайын, түрлі ортаға, маусымға, жәндіктер қоғамына, өсімдік құрылымына және күнің уақытына оңай бейімделе алады. Олардың тағамы негізінен гусеницалар, көбелектер, шыбықтар, жапырақ бітесі мен өсімдік бітесі, кішкентай аралар, қоңыздар, шырындар, тас шыбықтары және өрмекшілерден тұрады. Жеміс-жидектер мен тұқымдарды сирек жейді, бірақ көбінесе бұрыш, ителгі және магнолиядан жейді.
The redstarts feed almost exclusively on insects which are usually caught by flycatching. American redstarts also have been known to catch their insect prey by gleaning it from leaves. This is a very active species. The tail is often held partly fanned out. These birds have been observed flashing the orange and yellow of their tails on and off to startle and chase insects from the underbrush. Overall, this species is a very flexible, opportunistic feeder that can easily adapt to varying habitat, season, insect community, vegetation structure, and time of day. The diet consists largely of caterpillars, moths, flies, leafhoppers and planthoppers, small wasps, beetles, aphids, stoneflies and spiders. Few berries and seeds are consumed, but are most often from barberry, serviceberry, and magnolia.
Қорғау
Қызылқұстың табысты сақталу шаралары, кез келген басқа көшпенді құс сияқты, оның барлық ареалы бойынша ортасын қорғауды және қамтамасыз етуді қамтиды. Қызылқұстар мен басқа да "кофе құстары" кофе шаруашылықтарына тигізетін пайда кофе өсірушілерді өз шаруашылық тәжірибелерінде құстар үшін қосымша орта ретінде көлеңкелі ағаштарды және жақын орман участаларын пайдалануға ынталандырды. Көлеңкелі ағаштардағы кофе шаруашылықтары ортаны сақтау мен ауыл шаруашылығы арасында белгілі бір практикалық компромисс ұсынса да, көлеңкелі ағаштардағы кофе шаруашылықтары сияқты тәжірибелер бұрын болған табиғи ортаны толығымен алмастыра алады деген пікірді қолдайтын жеткілікті мәліметтер әлі де жетіспейді. Дегенмен, американдық қызылқұсты сақтаудың ең тиімді жолы – қыстау және көбею жерлерінде табиғи ортаны сақтау болып табылады.
Successful conservation efforts of the redstart, as for any other migrating bird, include protecting and providing habitat throughout its entire range. The benefits to coffee farms that redstarts and other "coffee birds" provide have encouraged coffee farmers to adapt shade trees and adjacent forest patches in their farming practices as additional habitat for the birds. While shade tree coffee farms offer a somewhat practical compromise between habitat preservation and agriculture, there is still not enough data to back the proposition that practices like shade tree coffee farms can replace the natural habitat that was once there. Still, the most effective method for American redstart conservation would be natural habitat preservation at wintering and breeding grounds.