Кіріспе

Ангола музыкасы кең ауқымды музыкалық үрдістермен де, елдің саяси тарихымен де қалыптасқан. Ангола музыкасы басқа латын тілінде сөйлейтін елдер мен Латын Америкасы музыкасына да әсер еткен. Өз кезегінде, Ангола музыкасы "анголалықтық" – Анголаның ұлттық ерекшелігін қалыптастыруға және нығайтуға мұражайлық үлес қосты. Анголаның астанасы және ең ірі қаласы – Луандада казукута, семба, кизомба және кудуро сияқты әртүрлі стильдер кездеседі. Луанданың жағалауынан орналасқан Илья-ду-Кабода аккордеон мен гармоникаға негізделген ребита музыкасы таралған.

Семба

Семба – Африкадан пайда болған әртүрлі музыка стилдерінің алғабасы. Олардың ең танымалдары – самба, кизомба және кудуро. Семба Анголада бүгінде де танымал, бұл ел 1975 жылғы 11 қарашада португалдық отаршылдық жүйеден тәуелсіздік алғанға дейін де солай болған. Анголада әр жыл сайын жаңа семба әртістері пайда болады, олар көбі әлі де сахнада өнер көрсететін, сембаның ардагер шеберлеріне құрмет көрсетеді. Анголалық әнші, көпшілікке Бонга деген атпен танымал Барсело де Карвалхо, семба музыкасын халықаралық деңгейде танымал еткен ең сәтті анголалық әртіс саналады; ол көбінесе әлемдік музыка жанрына жатқызылады.

Колониялық кезең

Анголаның танымал музыкасы халықаралық аренада көп жетістікке жете қойған жоқ. 1800 жылдары анголалық музыканттар қалаларда әлемдік танымал стильдермен, оның ішінде вальстермен және балладалармен тәжірибе жасады. ХХ ғасырдың бірінші жартысында португал және кимбунду тілдерінде ән шырқайтын биг-бендтер пайда болды. Лисеу Виейра Диас ангола музыкасын революциялаған адам деп есептеледі. "Нгола Ритмос" тобымен бірге ол португалдықтар Анголаға әкелген гитара және фортепиано сияқты еуропалық аспаптарды, дәстүрлі анголалық ырғақтармен – перкуссия және басқа да аспаптармен үйлестірді. Анголадан тыс елдерде танымал болған алғашқы топ – 1956 жылы құрылған "Duo Ouro Negro". Португалияда сәтті өнер көрсеткеннен кейін, дуэт Швейцария, Франция, Финляндия, Швеция, Дания және Испанияға гастрольдік сапар жасады. Ангола музыкасының негізін қалаушы деп саналатын топ – "Нгола Ритмос". Тета Ландо, Карлос Ламартин, Вальдемар Бастос және Сэм Мангвана – Анголаның ең танымал әртістерінің бірі болып саналады. "Os Kiezos", "Negoleiros do Ritmo", "Jovens do Prenda", "Ngoma Jazz", "Africa Show", "Aguias Reais" сияқты топтар Анголаның "Алтын ғасыры" кезеңіндегі музыкалық аренаның маңызды өкілдері болды. Азамат соғысына дейінгі жылдары Луандадағы рок-музыка өте қарқынды дамыды. Бір топтың мүшесі сол кезде топта болудың, алдыңғы қатардағы футбол командасында ойнауға тең екенін айтты; олардың тобы клубқа кіргенде, жанкүйерлер ынтамен қолдап (ал қарсыластары наразылық білдіріп) қарсы алатын. Тәуелсіздік алғанға дейінгі кезеңнің тағы екі көрнекті музыканты – Дэвид Зе және Урбано де Кастро, екеуі де саяси қызметінің нәтижесінде қаза тапты. 1970-ші жылдардың басында Бонга елден тыс жерлердегі ең танымал анголалық поп-музыкантқа айналды. Ол 1960-шы жылдардың соңында анголалық халық музыкасы танымал бола бастаған кезде өнер көрсете бастады. Анголада бір сингл жазғаннан кейін, ол Германия, Франция және Бельгия арасында саяхаттап, барлық музыкасын Анголадан тыс жазды.

Тәуелсіздік алғаннан кейінгі кезең

1980 жылдардың басында Анголаның халық музыкасына кубалық музыканың күшті әсері тиді. Куба румбасы Оңтүстік Африканың көптеген елдерінде, Анголаның көршісі Заирде (кейін Конго Демократиялық Республикасы деп аталды) де танымал және ықпалды болды, ол сокустың негізіне айналды. Анголаның ең әйгілі әндерінің екеуі – овибунду халқының ежелгі фольклорлық әні «Хумби Хуммби» және Нгола Ритмос жазған тағы бір фольклорлық ән – «Муксима».

Кудуро

Анголада біраз уақыттан бері кудуро деп аталатын жаңа, көбірек электронды музыкалық бағыт гүлденуде. Ол анголалық дәстүрлі Килапанга, Семба және Соканы батыстық хаус және техномен үйлестіреді. Кудуроның басты жақтаушысы – халықаралық "Buraka Som Sistema" тобы, алайда ұлттық аренада жұмыс істейтін көптеген әртістер мен үйде өндіріспен айналысатын музыканттардың саны артып келеді.

Кизомба

Қазіргі таңда ең танымал жанр – кизомба. Кизомба – серіктестікпен билейтін әлеуметтік би, ол бүкіл әлемде, әсіресе Еуропа мен Солтүстік Америкада жылдам танымал болып келеді. Кизомба туралы пікір алмасу кезінде «байланыс», «сезімталдық» және «жеке» сияқты сөздер жиі қолданылады, бұл би өнерінде эмоционалдық және жасырын эротизмге толы атмосфера қалыптастырады. Кизомбаның ырғағы мен қимылы сембаның жылдам темпінен туындаған, яғни «ішектердің жанасуы» деген мағына беретін, бидің ерекше позысы. Кизомба ағылшын және португал тілдерінде ән салатын көптеген әртістерді қолдайды. Кизомба саласындағы ең ірі өндіруші – Афонсо Квинтас және LS Productions компаниясымен бірлесіп жұмыс істейтін Нело Пайм. Нелоның ағасы Эдуардо Пайм 10 альбом шығарды және бүкіл әлемде концерттерде өнер көрсетті.