Кіріспе
Ангола музыкасы кең ауқымды музыкалық үрдістермен де, елдің саяси тарихымен де қалыптасқан. Ангола музыкасы басқа латын тілінде сөйлейтін елдер мен Латын Америкасы музыкасына да әсер еткен. Өз кезегінде, Ангола музыкасы "анголалықтық" – Анголаның ұлттық ерекшелігін қалыптастыруға және нығайтуға мұражайлық үлес қосты. Анголаның астанасы және ең ірі қаласы – Луандада казукута, семба, кизомба және кудуро сияқты әртүрлі стильдер кездеседі. Луанданың жағалауынан орналасқан Илья-ду-Кабода аккордеон мен гармоникаға негізделген ребита музыкасы таралған.
The music of Angola has been shaped both by wider musical trends and by the political history of the country. while Angolan music has also influenced the music of the other Lusophone countries and Latin American countries. In turn, the music of Angola was instrumental in creating and reinforcing "angolanidade", the Angolan national identity. The capital and largest city of Angola — Luanda — is home to a diverse group of styles including kazukuta, semba, kizomba and kuduro. Just off the coast of Luanda is Ilha do Cabo, home to an accordion and harmonica based style of music called rebita.
Семба
Семба – Африкадан пайда болған әртүрлі музыка стилдерінің алғабасы. Олардың ең танымалдары – самба, кизомба және кудуро. Семба Анголада бүгінде де танымал, бұл ел 1975 жылғы 11 қарашада португалдық отаршылдық жүйеден тәуелсіздік алғанға дейін де солай болған. Анголада әр жыл сайын жаңа семба әртістері пайда болады, олар көбі әлі де сахнада өнер көрсететін, сембаның ардагер шеберлеріне құрмет көрсетеді. Анголалық әнші, көпшілікке Бонга деген атпен танымал Барсело де Карвалхо, семба музыкасын халықаралық деңгейде танымал еткен ең сәтті анголалық әртіс саналады; ол көбінесе әлемдік музыка жанрына жатқызылады.
Колониялық кезең
Анголаның танымал музыкасы халықаралық аренада көп жетістікке жете қойған жоқ. 1800 жылдары анголалық музыканттар қалаларда әлемдік танымал стильдермен, оның ішінде вальстермен және балладалармен тәжірибе жасады. ХХ ғасырдың бірінші жартысында португал және кимбунду тілдерінде ән шырқайтын биг-бендтер пайда болды. Лисеу Виейра Диас ангола музыкасын революциялаған адам деп есептеледі. "Нгола Ритмос" тобымен бірге ол португалдықтар Анголаға әкелген гитара және фортепиано сияқты еуропалық аспаптарды, дәстүрлі анголалық ырғақтармен – перкуссия және басқа да аспаптармен үйлестірді. Анголадан тыс елдерде танымал болған алғашқы топ – 1956 жылы құрылған "Duo Ouro Negro". Португалияда сәтті өнер көрсеткеннен кейін, дуэт Швейцария, Франция, Финляндия, Швеция, Дания және Испанияға гастрольдік сапар жасады. Ангола музыкасының негізін қалаушы деп саналатын топ – "Нгола Ритмос". Тета Ландо, Карлос Ламартин, Вальдемар Бастос және Сэм Мангвана – Анголаның ең танымал әртістерінің бірі болып саналады. "Os Kiezos", "Negoleiros do Ritmo", "Jovens do Prenda", "Ngoma Jazz", "Africa Show", "Aguias Reais" сияқты топтар Анголаның "Алтын ғасыры" кезеңіндегі музыкалық аренаның маңызды өкілдері болды. Азамат соғысына дейінгі жылдары Луандадағы рок-музыка өте қарқынды дамыды. Бір топтың мүшесі сол кезде топта болудың, алдыңғы қатардағы футбол командасында ойнауға тең екенін айтты; олардың тобы клубқа кіргенде, жанкүйерлер ынтамен қолдап (ал қарсыластары наразылық білдіріп) қарсы алатын. Тәуелсіздік алғанға дейінгі кезеңнің тағы екі көрнекті музыканты – Дэвид Зе және Урбано де Кастро, екеуі де саяси қызметінің нәтижесінде қаза тапты. 1970-ші жылдардың басында Бонга елден тыс жерлердегі ең танымал анголалық поп-музыкантқа айналды. Ол 1960-шы жылдардың соңында анголалық халық музыкасы танымал бола бастаған кезде өнер көрсете бастады. Анголада бір сингл жазғаннан кейін, ол Германия, Франция және Бельгия арасында саяхаттап, барлық музыкасын Анголадан тыс жазды.
Liceu Vieira Dias is considered to be the man who revolutionised Angolan music. Along with his group, Ngola Ritmos, introduced european instruments like the guitar and piano, brought to Angola by the Portuguese, to traditional Angolan rhythms based on percussion and other instruments. The first group to become known outside of Angola was Duo Ouro Negro, created in 1956. After a successful sting in Portugal, the duo toured Switzerland, France, Finland, Sweden, Denmark and Spain. The group that is know as the main pioneer of Angolan music is Ngola Ritmos. Teta Lando, Carlos Lamartine, Waldemar Bastos and Sam Mangwana are a few artists that are considered to be dome of the be popular Angolan artists. Groups like Os Kiezos, Negoleiros do Ritmo, Jovens do Prenda, Ngoma Jazz, Africa Show, Aguias Reais were some of the main bands of Angola’s music scene during its "Golden Years". In the years just before the civil war, the Luanda rock music scene sizzled. One member of a top band said that being in a band then was like being in a top football team; when his band walked into a club, all his supporters would cheer (and rival bands' groupies would hiss). Two other prominent musicians of the pre independence era included David Zé and Urbano de Castro, both of whom were assassinated as a result of their political activism. During the early 1970s, Bonga became the most well known Angolan pop musician outside the country. He began performing in the late 1960s when Angolan folk music was starting to become popular. He recorded 1 single in Angola accompanying an artist called Elias dia Kimuewzo, then began travelling between Germany, France and Belgium and recorded all of his music outside of Angola.
Тәуелсіздік алғаннан кейінгі кезең
1980 жылдардың басында Анголаның халық музыкасына кубалық музыканың күшті әсері тиді. Куба румбасы Оңтүстік Африканың көптеген елдерінде, Анголаның көршісі Заирде (кейін Конго Демократиялық Республикасы деп аталды) де танымал және ықпалды болды, ол сокустың негізіне айналды. Анголаның ең әйгілі әндерінің екеуі – овибунду халқының ежелгі фольклорлық әні «Хумби Хуммби» және Нгола Ритмос жазған тағы бір фольклорлық ән – «Муксима».
Кудуро
Анголада біраз уақыттан бері кудуро деп аталатын жаңа, көбірек электронды музыкалық бағыт гүлденуде. Ол анголалық дәстүрлі Килапанга, Семба және Соканы батыстық хаус және техномен үйлестіреді. Кудуроның басты жақтаушысы – халықаралық "Buraka Som Sistema" тобы, алайда ұлттық аренада жұмыс істейтін көптеген әртістер мен үйде өндіріспен айналысатын музыканттардың саны артып келеді.
Кизомба
Қазіргі таңда ең танымал жанр – кизомба. Кизомба – серіктестікпен билейтін әлеуметтік би, ол бүкіл әлемде, әсіресе Еуропа мен Солтүстік Америкада жылдам танымал болып келеді. Кизомба туралы пікір алмасу кезінде «байланыс», «сезімталдық» және «жеке» сияқты сөздер жиі қолданылады, бұл би өнерінде эмоционалдық және жасырын эротизмге толы атмосфера қалыптастырады. Кизомбаның ырғағы мен қимылы сембаның жылдам темпінен туындаған, яғни «ішектердің жанасуы» деген мағына беретін, бидің ерекше позысы. Кизомба ағылшын және португал тілдерінде ән салатын көптеген әртістерді қолдайды. Кизомба саласындағы ең ірі өндіруші – Афонсо Квинтас және LS Productions компаниясымен бірлесіп жұмыс істейтін Нело Пайм. Нелоның ағасы Эдуардо Пайм 10 альбом шығарды және бүкіл әлемде концерттерде өнер көрсетті.