Кіріспе

Афрокубалық барабан. Бонго (испанша: bongó) – әр түрлі мөлшердегі екі кішкентай, ашық түбі бар қол барабандарынан тұратын афрокубалық соққы аспабы. Жұптың құрамында үлкені – «hembra» (әйел), кішісі – «macho» (еркек) болады, олар ағаш көпірмен біріктірілген. Оларды көбінесе екі қолмен ойнайды және әдетте аяқтардың арасына қысып ұстайды, бірақ кейбір жағдайларда, мысалы классикалық музыкада, оларды таяқтармен немесе тіреу құрылғыларына орнатып ойнауға болады. Бонголар көбінесе сон кубано және сальса ансамбльдерінің ырғақтык бөлімінде қолданылады, көбінесе үлкен конгалар және таяқпен соғылатын тимбалалар сияқты басқа барабандармен бірге. Мұндай топтарда бонго ойнаушыны «bongosero» деп атайды, ол көбінесе «martillo» деп аталатын үздіксіз сегіз соққыдан тұратын үлгіні орындайды, сондай-ақ ырғақтық еркіндік бөліктерін ойнайды, импровизациялық әсемдеулер мен ырғақтық контрапункт ұсынады. Бонгоның пайда болуы 19 ғасырдың соңына қарай Шығыс Кубада басталған, мүмкін, «bokú» сияқты үлкен барабандардан. Бұл ескі, үлкен бонголар «bongó del monte» деп аталады және «changüí» музыкасында қолданылады. Son cubano-да қолданылатын кішкентай бонголар 1910 жылдары Куба бойынша танымал болды және 1930 жылдары АҚШ-тың шығысындағы концерт залдарына жетті. 1940 жылдары бонго мен конгалар сахнаны бөлісті, өйткені сон ансамбльдерінің мөлшері артты және латын музыкасы джаз және басқа жанрлармен байланыса бастады. 20 ғасырдың екінші жартысында бонго бачатадан латын рок-музыкасына дейін әртүрлі жанрларда ойнала бастады.

Құрылыс

Бонго барабандары шамамен биік және диаметрі шамамен және құрайды. Барабандардың қабықтары мен көпір (оларды біріктіретін кішкентай блок) әдетте ағаштан жасалады, бірақ шыны талшығы да жиі қолданылады. Бас, әдетте, бұзау терісінен жасалады және оларды баптауға мүмкіндік беретін болаттан жасалған аппараттар арқылы қабықшаларға бекітіледі (қаптама арқылы). Алғашында металл шегелер қолданылғандықтан, терілерді отпен қыздырып, сумен немесе күшті соғу арқылы тартылып, босатылу керек болды, бірақ көптеген музыканттар оның орнына ара шабағын пайдаланады.

Шығуы мен этимологиясы

Бонгоның шығу тегі көбінесе белгісіз. Оның қолданылуы алғаш рет 19 ғасырдың соңында Кубаның шығыс аймағында, Ориенте провинциясында құжатталған, онда ол ненгон, чангуи және олардың ұрпағы – сон кубано сияқты музыкалық стильдерде қолданылды. Фернандо Ортистің сөзіне сүйенсек, бонго сөзі банту тіліндегі мгомбо немесе нгома сөздерінен шыққан, олар барабанды білдіреді. Ол бұл сөздің метатез және басқа банту сөзімен – мбонгомен ұқсастық арқылы дамығанын болжайды. Шығыс Куба ақпарат көздері Бенджамин Лапидусқа түсіндіргендей, Ориенттегі чангуи музыканттары арасындағы ауызша дәстүр бойынша бонго ойнаушының тізесіне ілінетін бокус жұбының орнына пайда болған. Ортиздің бокус шығу тегі жөніндегі гипотезасы бойынша, олардың едәуір ерекше пішіні афро-кубалық музыканттардың сол кезде тыйым салынған "африкалық көрінетін" барабандардан қасақана аулақ болғандығының нәтижесі болды. Бонгоның шығу тегі туралы аз қолдау тапқан гипотезалар, көбінесе олардың басқа егіз барабандарға сырттай ұқсастығына негізделген, оларға Кубаның пайлалары мен тимбалдары (еуропалық тимпаниядан шыққан), араб накерлері, Солтүстік Африканың тбилат (кейде "африкалық саз балшық бонголары" деп аталады), Үндістанның табласы және т.б. жатады.

АҚШ-та

1920 жылдары бонго алғаш рет АҚШ-та кубалық «Секстето Насионал» сияқты ұлы ансамбльдердің жазбаларында ойнатылды. 1927 жылы жазылған әндердің ішінде аспаптың өзі туралы «Viva el bongó» әні болды. Бұл жазбалар көбінесе Кубада сатылғандықтан, АҚШ-та мәдени әсері болмады. 1930 жылдың сәуір айындағы бір сенбі күні жағдай өзгерді, осы күні Дон Азпиасудың жетекшілігімен Гавана казино оркестрі Нью-Йорктегі Палас театрында алғашқы тікелей көрсетілімін ұсынды. Хосе «Чикито» Сокаррас бонгода орындады. Дон Азпиасудың «El manisero» әнін табысты орындауы мен жазбалары «rhumba» (негізінде кубалық сон) деп аталатын би маниясын тудырды, бұл Нью-Йорктегі латын тобы арасында бонгоның кеңінен қолданылуына әкелді. 1930 жылдардың басында Нью-Йоркте кубалық оркестрлер көбейді, олардың көпшілігі бонгоны маңызды перкуссиялық аспап ретінде пайдаланды, соның ішінде Антонио Мачин, Альберто Сокаррас, Педро Виа, Антобал, Энрике Брайон және т.б. Алайда, әнші де болған Чикито Сокаррастан басқа, танымал бонгосеролар болған жоқ және аспап әлі американдық музыка стиліне енбеген еді. 1940 жылдардың соңында Кубадан АҚШ-қа афро-кубалық перкуссияшылардың қоныс аударуы болды. Кубалық шыққан АҚШ-тағы жетекші бонгосеролардың қатарында Армандо Пераза, Чино Позо (Чаномен туыс емес) және Лас-Вегаста ұзақ мансап жасаған, «Бонгоның патшасы» деп танымал Рохелио Дариас болды. Бірақ көптеген басқалары, мысалы, Монго Сантамария, Сабу Мартинес және Кандидо Камеро негізінен конга ойнаушылары болды. Нью-Йорктегі латын музыка көбінесе пуэрто-рикалықтардан тұрды, ал көптеген ықпалды бонгосеролар кубалықтардан үйренген пуэрто-рикалықтар болды. Алғашқы мысал ретінде 1924 жылы Нью-Йоркке келген Рафаэль «Конго» Кастроны атауға болады, ол 1980 жылдарға дейін Чикагода бонгосеро ретінде ұзақ мансап жасады. Нью-Йоркте көптеген пуэрто-рикалық бонгосеролар Мачито және оның афро-кубалықтары сияқты заманауи афро-кубалық джаз ансамбльдеріне қосылды, олардың «Tangá» және «Mango mangüé» синглдері жанрдың алғашқы үлгілері саналды, оларда Хосе Мангуал аға «Buyú» бонгода орындады. Мангуалдың өнімді мансабын оның ұлдары Хосе Мангуал кіші және Луис Мангуал жалғастырды, олар 1970 жылдары сальса тобының әртүрлі тобында ойнады. 1950 жылдардағы Нью-Йорктегі екі ірі латын оркестрі, Тито Пуэнте мен Тито Родригес басқаруында, Джонни «Ла Вака» Родригес және оның пуэрто-рикалық тегі бар ұлы Джонни «Дэнди» Родригес өкілдік еткен бонгосеролардың екі буынына үй болды. Бонгода өздеріне есім алған пуэрто-рикалық музыканттардың қатарында «El Gran Combo de Puerto Rico» тобының Ричи Бастары, Джонни Пачеконың «Charanga» тобының Ральф Марзан, «Little» Рей Ромеро, Франк Колон және Роберто Роена болды. Ал американдық бонго мастерлерінің қатарында Джек Костанцо және Вилли Бобо (пуэрто-рикалық тегі бар) бар, соңғысы көбінесе тимбалада ойнады. Тимбалеро ретінде үлкен әсер еткен басқа бонгосеролар - Мэнни Окендо, Орест Вилато және Никки Марреро. Престон Эппс және Майкл Винердің Incredible Bongo Band сияқты американдық жаңалық рок-топтары аспаптың танымалдылығын, сондай-ақ оның экзотикалық және ырғақты ерекшеліктерін пайдаланды.