Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Чехословакияда 1918-1938 жылдар аралығында русиндер мен украиндер Бірінші Чехословакия Республикасының русиндері мен украиндері болды. Олар Чехословакияның ең шығыс аймағындағы екі негізгі этникалық қауымдастықты құрады, бұл аймақ сол кезде Субкарпат Русі деп белгілі болды.
Rusyns and Ukrainians in Czechoslovakia during the period from 1918 to 1938, were ethnic Rusyns and Ukrainians of the First Czechoslovak Republic, representing the two main ethnic communities in the most eastern region of Czechoslovakia, known during that period as the Subcarpathian Rus.
Тарих
Субкарпат Русі Чехословакияның экономикалық жағынан ең кедей аймағы болды. 1914 жылы бір тарихшы бұл аймақты «мажар елінің аң аулау алаңы» деп сипаттаған. Халықтың жағдайы өте ауыр болды, олар ғасырлар бойы таулы аймақтағы қарапайым тіршілік көзін маусымдық ауыл шаруашылығы еңбегімен және венгр армиясындағы қызметімен толықтырды. Субкарпат Русі соғыстар аралығындағы ажыратылушылық көңіл-күйдің ошағы болды. Бұл Украинамен, КСРО-мен және соғыстар аралығындағы Польшамен тығыз мәдени және тілдік байланыстар арқылы көрінді. Сондай-ақ, Чехословакия Республикасы шеңберінде украин автономиясын құру туралы талаптар қойылды, сонымен қатар Карпаттың солтүстік беткейінде Лемко Русинінің Республикасын құруға ұмтылыс болды, олар осы топпен бірігуге тырысты. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде русин көшбасшылары Томаш Гарриг Масарикпен болашақ Чехословакия мемлекетінің құрамында Субкарпат аймағына автономия беру туралы келісімге келді. Бұл келісім 1919 жылғы Сен-Жермен шартында халықаралық құқықтық күш алды. Париж бейбітшілік конференциясы сол жылдың басында Субкарпат Русіне толық автономия беруді және жергілікті басқарудың барлық мәселелерінде заң шығару өкілеттігіне ие диета құруды уәде еткен. Алайда, 1920 жылғы конституция автономия ережелерін шектеді, мемлекеттің бірлігінің қажеттілігіне сілтеме жасады. Субкарпат Русінің барлық заңнамасы республика президентінің бекітуіне жататын болды, ал Субкарпат Русінің губернаторы президент тағайындайтын. Нәтижесінде, тіпті конституциялық аймақтық автономия ережесі де іске асырылмады; Субкарпат Русінің аймақтық диетасы ешқашан шақырылмады. Автономия мәселесі наразылықтың басты себебіне айналды. Басқа шағымдарға Словакияда 150 000 русинді қалдырған батыс шекараның орналасуы және Субкарпат Русіне әкімшілер мен педагогтар ретінде көптеген чехтардың келтірілуі кірді. Субкарпат Русіндегі саяси өмір саяси партиялардың көптеуімен және мәдени бағыттардың әртүрлілігімен сипатталды. Чехословакияның барлық саяси партиялары өкілдік етілді, сонымен қатар бірқатар жергілікті партиялар да пайда болды. Ерекше маңызға ие болғандары – украинофилдер, русофилдер, венгрлер және коммунистер.
The region of Subcarpathian Rus was the economically poorest region of Czechoslovakia. In 1914, the region was referred to by one historian as "little more than a Magyar deer park.". Its people were wretchedly poor, having for centuries supplemented the meagre living the mountainous area afforded with seasonal agricultural labor and service in the Hungarian infantry. Subcarpathian Rus was a hotbed of secessionist sentiment throughout the inter war period. These were manifested by strong cultural and linguistic links with the Ukrainians, in the Soviet Union and interwar Poland. There were also calls for Ukrainian autonomy within the Czechoslovak Republic, and calls for the formation of a Lemko Rusyn Republic on the northern side of the Carpathians, attempted to unite with this faction. During World War I, Rusyn leaders had reached an agreement with Tomáš Garrigue Masaryk to secure autonomy to Subcarpathian region within a future Czechoslovak state. The agreement received international sanction in the 1919 Treaty of Saint Germain. The Paris Peace Conference had also stipulated earlier that year that Subcarpathian Rus be granted full autonomy and promised the territory a diet having legislative power in all matters of local administration. However, the constitution of 1920 limited the provision on autonomy, making reference to the requirements of the unity of the state. All legislation of Subcarpathian Rus was made subject to approval by the president of the republic, and the governor of Subcarpathian Rus was to be nominated by the president. As a result, even the constitutional provision for regional autonomy was never implemented; the regional diet of Subcarpathian Rus was never convened. The issue of autonomy became a major source of discontent. Other grievances included the placement of the western boundary—which left 150,000 Rusyns in Slovakia—and the large numbers of Czechs brought to Subcarpathian Rus as administrators and educators. Political life in Subcarpathian Rus was characterized by a proliferation of political parties and a diversity of cultural tendencies. All Czechoslovak political parties were represented, and a number of indigenous parties emerged as well. Of particular significance were the Ukrainophiles, Russophiles, Hungarians, and communists.
Саяси қозғалыстар
Украиналық және русофильдік тенденциялар соғыстан кейін эмигранттардың көптеп келуі арқасында күшейді. Украиналықтар көбінесе Шығыс католик шіркеулерінің мүшелері болды және Чехословакия құрамында автономияны жақтады. Бірқатары Совет Украинасымен бірігуді қолдады. Украиналықтар Августин Волошин басқаратын Ұлттық христиан партиясы арқылы өкілдік етілді. Халықтың русофильдік бөлігі көбінесе Шығыс православиелік дінге есептесетін және аймақтық автономияны қолдаған адамдардан құралды. Олар Андрей Броди басқаратын Ауыл шаруашылық федерациясы мен фашистік үлгідегі Фенчик партиясында саяси тұрғыдан ұйымдастырылды. Венгрлер Субкарпат Русінің оңтүстік бөлігінде шоғырланған жерде қоныстанды. Олар аймақта үнемі он пайыз дауыс алып, үкіметке қарсы тұрақты оппозицияда болған Біріккен мажар партиясымен өкілдік етілді. Кедей провинцияда күшті болған коммунистер, украиндықтарға жағымды болу үшін Совет Украинасымен бірігуді жақтады. 1935 жылы коммунистер Субкарпат Русінде 25 пайыз дауыс жинады. 1935 жылғы сайлауда русиндердің тек 37 пайызы ғана Чехословакия үкіметін қолдайтын саяси партияларға дауыс берді. Коммунистер, Біріккен мажарлар және автономиялық топтар 63 пайыз дауыс жинады.
Ukrainophile and Russophile tendencies were strengthened by the large influx of émigrés following the war. The Ukrainophiles were largely members of the Eastern Catholic Churches and espoused autonomy within Czechoslovakia. Some favored union with Soviet Ukraine. The Ukrainophiles were represented by the National Christian Party led by Avgustyn Voloshyn. The russophile part of the population was largely Eastern Orthodox and also espoused regional autonomy. They were organized politically in the Agricultural Federation, led by Andrej Brody, and the fascist style Fencik Party. Hungarians populated a compact area in southern parts of Subcarpathian Rus. They were represented by the Unified Magyar Party, which consistently received ten percent of the vote in the region and was in permanent opposition to the government. The communists, strong in the poor province, attempted to appeal to the Ukrainian element by espousing union with Soviet Ukraine. In 1935 the communists polled 25 percent of the vote in Subcarpathian Rus. The elections of 1935 gave only 37 percent of the Rusyn vote to political parties supporting the Czechoslovak government. The communists, Unified Magyars, and autonomist groups polled 63 percent.