«Коэн против Калифорнии» ісі: Сөз бостандығы және қоғамдық тәртіп

Кіріспе

1971 жылы АҚШ Жоғарғы Сотының сөз бостандығы және қоғамдық сыпайылық туралы ісі – Коэн против Калифорния, 403 АҚШ 15 (1971) – АҚШ Жоғарғы Сотының маңызды шешімі болды. Шешімде Калифорниядағы сот ғимаратының қоғамдық дәліздерінде "Draft Fuck" деген жазуы бар күрте кигені үшін Пол Роберт Коэннің қоғамдық тәртіпті бұзды деген айыптамасы Бірінші түзетуге қайшы келеді деп қарастырылды. Сот түпкілікті шешімінде тек төрт әріптен тұратын сөзді көрсету мемлекеттерге сөз бостандығын шектеуге жеткілікті себеп бола алмайтынын және сөз бостандығын тек өте ауыр жағдайларда, жай ғана наразылық тудырудан асып түсетін жағдайларда ғана шектеуге болатынын анықтады. Бұл шешім болашақта мемлекеттік биліктің сөз бостандығын реттеу құқығына қатысты істерде үлгі болып табылады, соның ішінде қоғамдық сыпайылықты сақтау мақсатындағы реттеулерге де қатысты. Сот АҚШ сияқты көп түрлі қоғамда сөз бостандығын "қуатты дәрі" деп сипаттады. Оның мақсаты – қоғамдық пікір алмасуға "үкіметтік шектеулерді алып тастау", "жақсы білімді азаматтарды қалыптастыру" және "біздің саяси жүйемізге" өте қажетті жеке таңдауды сақтау болып табылады.

Іс туралы мәліметтер

1968 жылғы 26 сәуірде 19 жасар Пол Роберт Коэн Лос-Анджелес әділет залының дәлізінде "Дрейфке қарсымын" деген жазуы бар күрмеше кигені үшін қамауға алынды. Коэн сотқа басқа да іс бойынша қорғаушы куәгер ретінде куәлік беруге келген еді және сот залына кірген кезде күрмешесін шешіп тастаған. Дәлізde күрмешесін көрген офицер судьядан Коэнды сотқа сыйлақсыздық танытқан деп айыптауды сұрады, бірақ судья ешқандай шара қолданбады. Офицер содан кейін Коэн сот залынан шыққанша күтіп, оны қоғамдық тәртіпті бұзғаны үшін қамауға алды. Коэн Вьетнам соғысына қарсы наразылық білдіру үшін, басқаларға өз сезімдерінің тереңдігін жеткізу үшін күрмеше кигенін мәлімдеді. Ол Калифорния қылмыстық кодексінің 415-бабын бұзғаны үшін кінәлі деп танылды, онда "жаман ниетпен және қасақана түрде кез келген ауданның немесе адамның тыныштығын бұзуға" тыйым салынған, және 30 күнге түрмеге кесілді.

Төменгі соттар

Коэн үкімді Жоғарғы соттың апелляциялық бөліміне шағымдады, ол меморандум түріндегі қаулысында "тек қана мазасыздық тудыратын мінез-құлық жеткіліксіз" деп шешті. Содан кейін мемлекет қайта қарауды сұрады, ал Жоғарғы Сот Калифорнияның Қылмыстық кодексіне сәйкес, мазасыздық тудыратын мінез-құлықтың сонымен қатар қаусақтап, шу шығарумен бірге болуы керек екенін атап көрсетті. Калифорния апелляциялық соты Коэннің "әдептіліктің ең төменгі деңгейінен және қоғамдық мінез-құлықтың қабылданған нормасынан" төмен сөздер қолданғанын мәлімдеді. Бұл қаулыда Калифорнияның қоғамдық жерлерде қолдануға жарамсыз деп санайтын тілді анықтауға құқығы бар екендігі айтылды, бұл Бірінші түзетуге қатысты сот практикасын кеңейту болып табылады. Калифорния Жоғарғы соты қайта қараудан бас тартқаннан кейін, АҚШ Жоғарғы соты 1970 жылғы 22 маусымда кассациялық шағымды қабылдау туралы бұйрық берді.

Дәлелдері

Бұл істі Пол Роберт Коэннің атынан Мелвилл Ниммер, ал Калифорнияның атынан Майкл Т. Сауэр талқылады. Энтони Г. Амстердам Коэнды қолдап, Солтүстік Калифорнияның Америка азаматтық бостандықтар одағы үшін amicus curiae қысқаша өтініш берді. Ауызша пікірталас басында Бас судья Уоррен Бергер Ниммерге «жайттарға тоқталудың қажеті жоқ» деп кеңес берді, бұл Ниммердің жакеттегі сөзді айтпауы керектігін білдірді. Бірнеше секундтан кейін Ниммер осылай істеді, «Бұл жас жігіт сот ғимаратының дәлізімен «Draftқа қарсымын» деген жазуы бар жакет киіп өткен» деді. Ниммер егер ол бұл сөзді айтпаса, кейбір сөздерді белгілі бір жерлерде айтуға болмайды дегенге келіскендей болады және іс ұтылып кетеді деп сенді. Ниммер сондай-ақ Коэннің сотқа деген құрметсіздік көрсеткенінен айырып көрсетті, Коэн сот отырысы кезінде сот залында жакетін көрсетпегенін атап өтті. Сауэрдің пікірі бойынша, айыптау күшінде қалған жөн, тіпті сол жерде болғандар ешқандай наразылық білдірмеген кезде де, сөздердің өзі ұятты әрекет болып табылады. Сауэр бұзушылықтың сөз бен іс-әрекеттен тұратынын, ал іс-әрекет қорғалған сөз емес деп мәлімдеді. Сауэр заңда «кез келген ауданның немесе адамның тыныштығын бұзу қылмыс» екені жазылғанын және ренжітуге болатын адамдар болғандықтан Коэннің айыбын растау керектігін атап өтті. Сауэр судья Поттер Стюарт «төрт әріпті сөз» туралы сұрағанда істің осы сөздің көрсетілуіне байланысты екенін мойындады.

Пікірлер

Сот судьясы Джон Харлан 5–4 дауыспен апелляциялық соттың шешімін кері қайтаратын Сот шешімін жариялады. Біріншіден, судья Харланның пікірі бойынша, Сот қарастырып отырған мәселе – "тек қана 'сөз' негізінде шығарылған, ешқандай жеке анықталатын әрекетке негізделмеген сот үкімі". Сот үкімі сөздерге негізделгендіктен, судья Харлан айыпталушы тек оның сөздері (жеңіндегі жазу) Бірінші түзетумен қорғалмаған сөздердің нақты бір санатына жатса ғана қылмыстық жазаға тартылуы мүмкін екенін мәлімдеді. Содан кейін судья, "fuck" сөзінің неге осы санаттардың біріне жатпайтынын түсіндірді. Судья Харлан шешімде айтқандай, "Бұл жерде дауға түскен төрт әріпті сөз, басқаларға қарағанда ыңғайсыз болғанымен, кейде бір адам үшін осы сөз – қарапайым тіл, ал екіншісі үшін – лирика болып табылады".

Блэкмунның қарсылығы

Басқа пікірде, судья Гарри Блэкмун, Бөргер мен Блэкпен бірігіп, Коэннің сот ғимаратындағы жакет киюі сөз болып емес, әрекет ( "абсурдты және жасөсперлік қимыл") екенін және де Бірінші түзетумен қорғалмайтынын айтты. (Cal, 1970) шешімі Калифорния апелляциялық сотының Коэнге қарсы Калифорния ісінен кейін және Калифорния Жоғарғы Сотының қайта қараудан бас тартуынан соң қабылданды. Апелляциялық соттың шешімі "Бушман" ісінде сілтеме жасалды. Блэкмун бұл істі "Калифорния апелляциялық сотына қайта қарау үшін қайта жіберу керек", себебі апелляциялық сот шешімінде қолданылған 415-баптың түсіндірмесі енді ресми түсіндірме болмауы мүмкін, сондай-ақ штаттың жоғарғы соты "Бушман" ісінде бұрынғыдан кейін қабылданған шешімдерді ескере отырып қайта қарауы тиіс деп жазды.

Кейінгі сот үкімдері

Коэннің шешімі көптеген келесі сот шешімдерінде сілтеме жасалды.

Америка Ұлттық Социалистік партиясы Skokie ауылының қарсылығы

Американың Ұлттық Социалистік партиясы мен Скоки ауылы арасындағы сот ісі 1977 жылы АҚШ Жоғарғы Сотында қарастырылды. Бұл іс Иллинойс штатының Скоки қаласында, көптеген еврей тұрғындары бар жерде шеру өткізуге тыйым салған Американың Ұлттық Социалистік партиясының мүшелеріне қатысты шығарылған қаулының конституциялық заңдылығын анықтауға қатысты. Иллинойс Жоғарғы Соты және АҚШ-тың жетінші округтік апелляциялық соты өздерінің шешімдерінде Коэнге қарсы Калифорния ісін (Cohen v. California) сілтеме ретінде келтірді. Екі сот та нацистік шерушілердің әрекеттері Скокидегі еврей тұрғындарына ренішті болғанын мойындады, бірақ сөз бостандығы мен жиналыстарды шектеу үшін тек реніш жеткіліксіз деп тапты. Иллинойс Жоғарғы Сотының қаулысында былай делінген: "Біздің ойымызша, осы [Жоғарғы] соттың шешімдері, әсіресе Коэнге қарсы Калифорния (1971) ісі, бізді ұсынылған демонстрацияға, оның ішінде свастиканы көрсетуге рұқсат беруге мәжбүр етеді". Атап айтқанда, Коэннің шешімі нацистік шерушілердің әрекеттерін "жауынгерлік сөздер" деп жіктеуге болатынын дәлелдеу үшін пайдаланылды, ал "жауынгерлік сөздер" Бірінші түзетуде қорғалмайтын сөздердің бірнеше санатының ішінде болады. АҚШ Жоғарғы Сотының Чаплинскийге қарсы Нью-Гэмпшир (1942) ісінде "жауынгерлік сөздер" – "өздігінен зиян келтіретін немесе дереу алауыздық тудыруы мүмкін" сөздер деп анықталды. Скоки ісіндегі сот, керісінше, сөз бостандығын шектеу үшін реніштің жеткілікті себеп емес екенін айтқан Коэннің шешіміне сүйенді. Содан кейін сот свастиканы "жауынгерлік сөздер" деп тану және осы себеппен маршқа тыйым салу конституцияға қайшы екенін шешті, себебі ол сөздер аудиторияға келтірген реніш заңмен реттелмейді. Өз шешімінде сот айқыштарды өртеутін жағымсыз әрекет деп мойындады, бірақ бұл қаулының күші жоқ екенін және айыпталушыларға басқа жолмен жауап беруге болады деп мәлімдеді. Сот судьясы Джон Пол Стивенс өз пікірінде Коэннің "Біз Чаплинскийдегі "жауынгерлік сөздер" ұғымын әрдайым тар мағынада түсіндіреміз" деген тұжырымын келтірді.

The National Socialist Party of America v. Village of Skokie was a 1977 United States Supreme Court case. It concerned the constitutionality of an injunction against members of the National Socialist Party of America prohibiting them from holding a march in Skokie, Illinois, which had a large Jewish population. The Illinois Supreme Court and the United States Court of Appeals for the Seventh Circuit cited Cohen v. California in their respective rulings on the case. The rulings in both courts found that, while the actions of the Nazi marchers were offensive to Jewish Skokie residents, mere offensiveness was not enough to justify curtailing free speech and assembly. In the Illinois Supreme Court ruling, the opinion states, "The decisions of that [Supreme] court, particularly Cohen v. California (1971) in our opinion compel us to permit the demonstration as proposed, including display of the swastika." Specifically, the Cohen ruling was used to justify whether the actions of the Nazi marchers could be classified as "fighting words", which are among several categories of speech that are not protected by the First Amendment. In U. S. Supreme Court case Chaplinsky v. New Hampshire (1942), fighting words were defined as "those that inherently cause harm or are likely to result in an immediate disturbance". In the Skokie ruling, the Court instead relied on the ruling from Cohen that stated that offensiveness was not a sufficient justification for curtailing free speech. Subsequently, the Court ruled that it was unconstitutional to prohibit the march on the grounds that a swastika was a "fighting word", as the offense it caused to the audience was irrelevant to the law. In its ruling, the Court acknowledged that while cross burning was an abhorrent act, the ordinance was nevertheless void and the defendants could be prosecuted by other means. In his opinion on the ruling, Justice John Paul Stevens cited Cohen in his claim that "we have consistently construed the 'fighting words' exception set forth in Chaplinsky narrowly".

FCC Pacifica Foundation ісіне қарсы

Жоғарғы Соттың Федералдық байланыс комиссиясы Пасифика қорына қарсы ісі (1978) бойынша, Сот комиссияның әдепсіз, бірақ міндетті түрде осықтан артық емес хабарларды реттеуге құқылы екенін шешті. Соттың шешімінде былай делінген: Коэн ісінде Коэннің сөйлегені бейқам көрермендерді қынжыртуы мүмкін емес екені және сот ғимаратында ешкім шағымдануға арыз бермегенімен, комиссия тыңдаушының шағымына жауап берді. Бұдан әрі, шешімде Коэн 30 күнге түрмеге кесілгені, бірақ "комиссияның ең қатаң азаматтық жазасы да қылмыстық қудалауды қамтымайды" деп көрсетілді. Дауысқа қарсы пікірде, сот Коэн ісіне сілтеме жасап, тыңдаушылар радионы жай ғана өшіре алатынын, демек радиодағы қарапайым сөздер адамдардың жеке өміріне қатысты құқығын бұзбайды деген тұжырым келтірді.

Басқа жағдайлар

Келесіде Коэнге қарсы Калифорния ісіне сілтеме жасайтын басқа сот істерінің толық емес тізімі келтірілген:

Луизиана штаты Мейерске қарсы, 462 So.2d 227 (1984)
Коллинге қарсы Смит, 578 F.2d 1197 (7-ші аймақ, 1978)
Льюиске қарсы Нью-Орлеан қаласы, 415 АҚШ 130 (1974)
Гуддингке қарсы Уилсон, 405 АҚШ 518 (1972)
Нью-Джерсиге қарсы Т. Л. О., 469 АҚШ 325 (1985)

Ғылыми пікірлер

Профессор Р. Джордж Райт Коэннің шешімін сынап, барлық сөз сөйлеушілердің сөздерінде кем дегенде біршама әдептілік сақтауын күтудің орынды екенін, яғни олар "жетілген және ықылас білдіретін адамдардың көп бөлігін" сыйламауы керек екенін жазды. Райт басқа ғалымдардың Коэннің сөзін цензуралаудың қажеті жоқ деген пікіріне қарсы шықты, себебі "Fuck the Draft" фразасындағы "Fuck" сөзі Коэннің сезімінің тереңдігін көрсетеді деген талапты жоққа шығарды, және оның орнына, "надандық немесе басқаша" сияқты ұранның терең ашу-ызаны жеткілікті түрде білдіруі мүмкін деген болжам жасау қауіпті екенін айтты. Ол сондай-ақ Коэннің сезімдері оның өшпенділік танытуға дайындығынан туындамауы керектігін атап өтті. Кейін Райт сөздің қоғамдық пікірталас деңгейіне тигізетін әсерін елемеуге болмайтынын мәлімдеді. Заңгер Арчибальд Кокс та Коэн ісіндегі "Драфты емізу" деген сөз тіркесінің қоғамдық дебат стандартын қажетсіз түрде төмендеткенін айтты. Сот шешімін талдаған заңгер Томас Краттенмейкер, шешім шығарылған кезде "Fuck" сөзін көпшілік ортада, әсіресе әйелдердің арасында айтудың өте сирек кездесетінін, және Коэннің осы сөзді мақсатты түрде қорлау үшін қолданғаны мүмкін екенін көрсетті. Дегенмен, Краттенмейкер Коэннің шешімі Коэннің сөзін оның айтылған жері, оның ұятсыздығы және "соғыс сөздері" ретінде жіктелу мүмкіндігіне байланысты қорғауға болмайды деген аргументтерді сәтті қарастырып, жоққа шығарады. Алайда, Краттенмейкер үкіметтердің зиянды сөздерді реттеуге көбірек құқықтары болуы керек екенін айтады, және соттың "тұтқын аудитория" мәселесіне қатысты ұстанымын болашақ шешімдерге жеткілікті нұсқаулық бермегені үшін сынға алады. Осының салдарынан, бұл шешім, Бірінші түзетудің шектеулерін нақты жағдайларда түсіндіруге тырысқан кейінгі істерде қайшылықтар тудырды.