Кіріспе

Швейцария Конфедерациясының кеңейуінің бір бөлігі

Семпах шайқасы 1386 жылдың 9 шілдесінде Австрия герцогы III Леопольд пен Ескі Швейцария Конфедерациясы арасында болды. Бұл шайқас шешуші швейцариялық жеңіс болды, онда герцог Леопольд және көптеген австриялық ақсүйектер қаза тапты. Бұл жеңіс, еркін одақтас Швейцария Конфедерациясын біртұтас мемлекетке айналдыруға көмектесті және Швейцарияның өсуінің маңызды кезеңі ретінде қарастырылады.

Өмірбаян

1383 және 1384 жылдары Ескі Швейцария Конфедерациясының кеңеюі Австрия мүдделерімен қақтығысты. Австрияның мүдделері Цюрих, Цуг, Солотхурн және Швабияның 51 қаласы біріккен Констанс келісімінде одан әрі әлсіретілді. 1385 жылы Цюрих, Цуг және Люцерн күштерінің ресми түрде соғыс жарияламауына және орталықтандырылмаған ұйымға қарамастан, Рапперсвилл, Ротенбург, Чам және Вольхузен бекіністеріне шабуылдар жасалды. 1384 жылы Энтлебух халқы Люцерн азаматтығын алды, ал 1386 жылғы 6 қаңтардағы Эпифания күні Люцерн Семпах халқына да осындай құқық беріп, ықпал ету аймағын кеңейтті. Люцерн Австрия бақылауындағы Мейенберг, Рейхензее және Виллизау сияқты бірқатар қалалар мен аңғарлармен келісім жасасты. Бұл соғыстың тікелей себебі болды. 14 қаңтарда Люцерн конфедерациядан көмек сұрады. 28 қаңтарда жергілікті австриялық күштер Мейенбергте конфедерация гарнизонын жеңіп, жүзден астам швейцар сарбазын өлтірді. Винкельрид әдетте швейцариялықтардың жеңісін түсіндіру үшін ойлап табылған аңыздық тұлға ретінде қарастырылады, бұл шайқастан бір ғасырдан кейін пайда болған болуы мүмкін. Винкельрид аңызының ең ерте дерегі – 1513 жылғы Люцерн жылнамасындағы шайқастың бейнесі. Дәстүр бойынша және осындай шайқастағы ар-ұяққа сай, әр кантон өздерінің бірінен қалалық туды жетекшілікке алып жүруді талап ететін. Мұндай адамның бірі – Швиц кантонының Арт муниципалитетінен Рудольф Хён (қазіргі Höhn, ағылшын тілінде: Hoehn) болды. Оның ерікті түрде осы міндетті қабылдауы, өзін қорғауға немесе жауға шабуыл жасауға қару-жарақ алып жүрмегенін білдірді. Осылайша, қарусыз серіктерін шайқасқа бастап, ол жаудың назарын аударып, Конфедерацияның игілігі үшін өзін құрбан етті. Кейінгі ұрпақ үшін және оның ісін тану үшін Рудольф Хённың есімі Семпах шайқасының шіркеуінің ішкі қабырғасындағы қаза тапқандар тізімінде екі рет жазылған: конфедерация мүшесі ретінде және ту ұстаушы ретінде. Шайқас туралы ең ертегі жазбалар швейцариялықтардың жеңісінің барлық күмән мен күтулерге қарсы болғанын және оның Құдайдың рақымымен болғанын нақты көрсетеді. Дегенмен, швейцариялықтар австриялықтардың қатарын бұзып, жау әскерін толық жеңді. Герцог Леопольд және онымен бірге көптеген ақсүйектер мен салт аттылар, соның ішінде Арберг, Балдегг, Бехбург, Бюттикон, Эптенинген, Фалькенштейн, Холлвилл, Рейнах, Ротберг және Веттер отбасыларының мүшелері қаза тапты. 1379 жылғы Габсбург жерлерінің бөлінуінен әлсіреген Леопольдианның Рейннің сол жағындағы аумақтарындағы билігі келесі жылдары құлдырады, бұл Габсбургтерге адал жергілікті элиталардың өліміне байланысты болды. Бұл конфедерация қалаларына, әсіресе Люцерн, Берн және Солотхурнға қорғалмаған Габсбург жерлеріне бақылаусыз кеңейуге мүмкіндік берді. Семпах соғысына қатыспаған Берн мүмкіндікті пайдаланып, Юра, Оберланд, Эмменталь және Аргауға әскери экспедициялар жіберіп, Берн кантоны болатын жерлерді жаулап алды. 1389 жылға қарай Люцерн Sempach, Willisau және Entlebuch көлінің айналасындағы қалаларға бақылауын нығайта алды, бұл қазіргі Люцерн кантонының аумағына сәйкес келеді. Глар да Габсбургтердің билігіне қарсы көтеріліс жасап, 1388 жылы Нафельс шайқасында тәуелсіздігін жариялады. Аңыз бойынша, Богемиялық рыцарь герцог Леопольдқа ілесіп жүруге бел буғанда, қорғану үшін Калла гүлінің тұқымдарын алған. Шайқас жеңілгеннен кейін, рыцарь орманға тығылып, онда қаза тапты. Келесі екі онжылдықта Люцерннің көршілес қалалары мен аудандары әлі де Габсбургтер династиясының қолында болды, және онда Габсбургтердің қаза тапқандары шіркеулік миссаларда еске алынды. Тек 1415 жылы Семпах Люцерннің бақылауына көшті. 1470-1510 жылдар аралығында Сегіз кантонның әскери табыстарының шыңында швейцариялық тарихнама Семпах шайқасына ерекше назар бөлді. Ол швейцариялық иллюстрацияланған жылнамаларда бейнеленген және Реформация дәуірінің тарихшылары Эгидий Цхуди және Вернер Штайнер талқылаған. 1470 жылға дейінгі шайқас туралы тарихи деректердің аздығына байланысты, жеке бұйымдардың тарихилығын бағалау қиын. Арнольд Винкельрид туралы аңыз осы кезеңде жазылған, бірақ оның 1500 жылға дейінгі кездерге жатпайтыны көрсетілмейді. Семпахтағы соғыс шіркеуі 1387 жылы қасиеттендірілген. Шіркеу Габсбургтердің қаза тапқандарын еске алу үшін салынған, ал 1415 жылы Семпах Люцернге қосылғаннан кейін ғана швейцариялықтардың құдайға сыйынған орны ретінде танымал болды. Шабуыл күні онда жыл сайын мисса өткізілді.