Кіріспе

O класты USS O 9 (SS 70) – АҚШ Әскери-теңіз күшінің O класты суасты кемесі.

Құрылыс және іске қосу

О-9 кемесінің қадасы 1917 жылдың 15 ақпанында Массачусетс штатының Куинси қаласындағы Fore River Shipbuilding Company кеме құрылыс компаниясында салынды. Ол 1918 жылдың 27 қаңтарында Фредерик Дж. Шерман ханымның қолдауымен суға жіберілді және 1918 жылдың 27 шілдесінде комиссияға қабылданды.

Қызмет тарихы

Бірінші дүниежүзілік соғыстың соңғы айларында О 9 жағалауда күзеттік қызмет атқарып, Атлантика жағалауын U- қайықтарынан қорғады. 1918 жылғы 2 қарашада ол алғашқы соғыс патрулін жүргізу үшін Ньюпорттан (Род-Айленд) Ұлыбританияға аттанды. Дегенмен, соғыс О 9 Еуропаға жетпей тұрып аяқталды. Соғыстан кейін О 9 теңіз қызметінде қалып, Нью-Лондондағы Суасты кемелер мектебінде суасты кеме экипаждарын даярлады. 1924 жылы Панама каналы аймағындағы Коко-Солоға барып, ол сол жерде бір жыл бойы екінші деңгейдегі суасты кеме ретінде қайта жіктелді. Нью-Лондонға оралған О 9 1928 жылғы 6 маусымда бірінші деңгейдегі суасты кемесіне қайта оралды. 1930 жылғы қаңтарда Портсмутқа (Нью-Гэмпшир) жеткен суасты кемесі наурыз айында Нью-Лондонға қайтып келді. Келесі ақпанда ол Филадельфияға (Пенсильвания) барып, 1931 жылғы 25 маусымда қызметтен босатылды. Теңіз кемелерінің тізілімінде қалған О 9, Американың Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысуы анықталғанда, оқу қызметіне қайта шақырылды. 12 суасты кемесінің құрылысы аяқталып, 73-і тапсырыс берілген кезде, О 9 1941 жылғы 14 сәуірде Филадельфияда қайта іске қосылып, 31 мамырда Нью-Лондонға жөнелтілді. Барлығы, алғашқы он О суасты кемесінің сегізі Екінші дүниежүзілік соғыста оқу-жаттығу суасты кемелері ретінде қайта пайдаланылды. (O 5 1923 жылы соқтығысу салдарынан батып кеткен, ал O 1 1938 жылы жарамсыз деп танылған.) О 9 ерекше көп жұмысқа мұқтаж болды және тіпті қызметке оралғаннан кейін де механикалық ақауларға тап болды. 1941 жылғы 19 маусым күні таңертең О 9 және оның екі бауырлары О 6 және О 10 Нью-Лондондағы суасты кеме базасынан Шоалс аралдарының шығысындағы суасты кемелерін сынау аймағына бірге аттанды. Келесі күні, Портсмуттан 24 шақырым қашықтықтағы жаттығу алаңына жеткенде, О 6 алғашқы суға түсуді жасады, содан кейін О 10 суға түсті. Соңында, сағат 08:37-де О 9 суға түсе бастады. 10:32-де О 9 су бетіне шықпады. Құтқару кемелері дереу әрекетке кірісті. О 6 және О 10 бауырлары, Тритон суасты кемесі, Фалькон суасты кеме құтқару кемесі және басқа да кемелер О 9-ды іздеді. Сол күні кешке О 9-дан қалдықтар табылды. Судың тереңдігі 137 метр болғандықтан, кеме қираған деп болжалды, өйткені оның корпусы тек 65 метр тереңдікке төтеп беруге есептелген. Суға түсушілер 21 маусым күні сағат 13:00-ден 22 маусым күні сағат 11:43-ке дейін суға түсті. Суға түсушілер 134 метр тереңдікте аз ғана уақытқа тұра алды, бірақ олар тым қауіпті деп есептелгендіктен, құтқару операциялары тоқтатылғанға дейін төзімділік және тереңдік бойынша рекордтар орнатты. Құтқару жұмыстары 22 маусымда тоқтатылды. Суасты кеме және оның 33 офицері мен сарбазы 20 маусымда жоғалған деп жарияланды. 22 маусымда Теңіз хатшысы Фрэнк Нокс суасты кемеде жоғалған 33 офицер мен сарбаздың естелік рәсімін өткізді.

Қалдық

1997 жылғы 20 қыркүйекте Глен М. Римнің бірнеше жылдық зерттеулерінің нәтижесінде O 9 қайта табылды. Салем, Нью-Гэмпшир штатындағы Klein Sonar Company компаниясы O 9-дың соңғы тоқтаған жерін анықтау үшін кеме және сонар жабдықтарын ұсынды. Оның корпусы бастион мұнарасының арт жағынан бастап, қамысқа дейін қираған, бірақ алдыңғы бөлігі сақталған күйде көрінеді. O 9-ды құтқару жоспарланбаған. Оның нақты орналасқан жері құпия және бұл аймақ ресми теңіз бейіті деп жарияланды. O 9 1941 жылғы 23 қазанда Әскери-теңіз кемелерінің тізімінен алынып тасталды.

Танымал мәдениетте

Х.П. Лавкрафттың 1931 жылы жазылған «Иннсмут үстіндегі көлеңке» әңгімесінде АҚШ Әскери-теңіз күштерінің су асты кемесі, ойдан шығарылған Иннсмут, Массачусетс жанындағы Терең Тұрғындардың су астындағы қонысына торпеда атқан деп суреттеледі. Соңғы кезде, Лавкрафттың өзінің тарихи емес, құпия әңгіме ұсынғандығына сәйкес, Кеннет Хайт пен Кеннон Бауман «Ктулху соғыстары» кітабында осы су асты кемесін O-9 деп көрсетті. Олар 1941 жылы кеменің жоғалуын Терең Тұрғындарға жасалған шабуылмен байланыстырды. Олар тіпті 1927-1928 жылдары O-9 су асты кемесінің нақты командирі, лейтенант Дж.Т. Акри туралы да айтты. Хайт пен Бауман атаған тағы бір нақты кеме – USCGC General Greene (WPC 140; кейін WSC 140 және WMEC 140), ол 1927 жылдан бастап 15 қараша 1968 жылы қызметтен шығарылғанға дейін АҚШ Жағалау күзетінде қызмет етті; бұл кеме 1976 жылы сатылды.