Қытайдағы "Danwei" жүйесі: Еңбек және саяси ұйымдастыру мекемесі

Кіріспе

Даньвэй; Қытайдағы жұмыспен қамту және саяси ұйымның мемлекеттік институты. Жұмыс бірлігі немесе даньвэй – Қытай Халық Республикасындағы жұмыс орнының атауы. Данвей термині бүгінгі күнге дейін қолданылып келеді, себебі адамдар оны өз жұмыс орындарына сілтеме жасау үшін пайдаланады. Дегенмен, Қытай экономикасының дамымаған кезеңінде, ұзақ мерзімді қалалық жұмысшыларға әлеуметтік қамсыздандыру арқылы қолжетімділік көбірек болғанда немесе мемлекеттік кәсіпорындар контекстінде қолданылғанда, даньвэй терминін жұмыс орны ретінде қолдану көбірек сәйкес келеді. Ден Сяопиннің экономикалық реформаларына дейін жұмыс бірлігі, әрбір жеке адамды Орталық Коммунистік партия инфрақұрылымымен байланыстыратын көп деңгейлі иерархияның бастапқы қадамы болды. Жұмыс бірліктері партия саясатын іске асырудың басты құралы еді. Бұл бірліктер өмір бойы жұмыспен қамтуды және кең ауқымды әлеуметтік-экономикалық тұрақтылықты қамтамасыз етті – "социализмнің маңызды ерекшелігі және Қытай революциясының нәтижесінде жеңілген тарихи құқық".

Данвей жүйесі

Өндірістік зауыттар, мектептер, ауруханалар және мемлекеттік мекемелер сияқты ұйымдардың барлығы даньвэй жүйесінің құрамына кіреді. Олардың ішінде, социалистік жұмыс орнының үлгісі ретінде қаралатын ауыр өнеркәсіптік жұмыс бірліктеріне ресурстарды бөлуде басымдық берілді. Мао дәуірінде жұмыс бірлігі қалалық тұрмыстың түрлі салаларын қамтитын, көп қызметті қалалық мекемелер ретінде танылды. Данвэйде жұмыс және күнделікті өмірге қажетті жабдықтар мен мүмкіндіктер болды, оның ішінде өндіріс орындары, кеңселер, тұрғын үйлер, әлеуметтік қызметтер, балаларға күтім жасау орталықтары, азық-түлік дүкендері, қоғамдық дәретханалар, моншалар, мәжіліс залдары, зейнеткерлер клубы, спорт алаңдары мен корттары бар еді. Ірі даньвэйлерде мектептер мен стационарлық медициналық клиникалар да болуы мүмкін. Сондықтан, нарықтық экономика толыққанды дамымаған кезде жұмыс бірліктері өз мүшелеріне қажетті әлеуметтік ресурстарды ұсынып отырды. Өндірістік даньвэй – мемлекеттік мекеме болды. Данвэйде қалалық қытай халқы бірлесіп, өмір сүріп, жұмыс істеді, ортасы ынтымаққа және теңдікке негізделген. Кейбір ғалымдар даньвэйдің әлеуметтік, экономикалық және саяси функцияларының тамыры 1930 жылдардағы коммунистік қаржы институттарына, 1920-1940 жылдардағы еңбек қозғалысына және Яньань кезеңіндегі ауылдық революциялық ұйымдастыру үлгілеріне барып тірелетінін айтады. Индустрияландыруды жеделдету және жаңа қалалық жұмысшы табын құру мақсатында Қытай Коммунистік партиясы кеңестік тәжірибеге ден қойып, мыңдаған кеңестік кәсіпорын басқару туралы әдебиеттерді аударды. ККП кеңестік әдебиеттерден өнеркәсіптік ұйымдастыру және басқарудың негізгі принциптерін пайдаланып, өзінің өндірістік басқару жүйесін жасады және билік пен басқарудың жаңа зауыттық иерархиясын құрды. Толық жұмыспен қамтуды мақсат тұтқан кеңестік социалистік экономикалық үлгіге сәйкес, Қытайдың жұмыс бірліктері жүйесі тұрақты жұмыспен қамтуға кепілдік берді. Бұл фабрика жұмысшыларын оңай қызметтен босата алмайтынын және жұмысшылардың арнайы рұқсатсыз басқа жұмыс бірлігіне ауыса алмайтынын білдіреді. Данвэйдің физикалық дизайнына да кеңестік архитектураның ықпалы тиді.

Institutions such as industrial factories, schools and hospitals, and government departments are all part of the danwei system. Among them, the heavy industrial work units, commonly viewed as the prototype of the socialist workplace, were granted priority for resources. During the Maoist era, the work unit served as multifunctional urban institutions that encompassed various aspects of urban livelihoods. Danwei contained facilities for work and daily living, including production facilities, offices, residential areas, social services, child care facilities, dry goods stores, public toilets, bath houses, meeting rooms, clubs for retirees, and sports courts and fields. Larger danwei might have schools or in patient healthcare clinics. Therefore, work units provided essential social resources to its members when the market economy had not yet fully developed. The industrial danwei was a state institution. In the danwei, urban Chinese lived and worked together in a collective and egalitarian environment. Some scholars believe that the social, economic, and political functions of the danwei could be traced back to the pre communist financial institutions in the 1930s, the labor movement between the 1920s and 1940s, and the rural revolutionary models of organization in the Yan'an period. To accelerate the pace of industrialization and to create a new urban working class, the Chinese Communist Party looked up to the Soviet experience and translated thousands of Soviet enterprise management literature. The CCP used basic principles of industrial organization and management from the Soviet literature to draft its own industrial management system and create a new factory hierarchy of authority and administration. To follow the Soviet socialist economic model, which aimed to achieve full employment, the Chinese work unit system guaranteed permanent employment. This means that a factory could not easily fire its workers and the workers could not switch to another work unit unless they obtained special permissions. The physical design of danwei was also influenced by Soviet architecture.