Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қытайдағы саяси тұтқындар үшін мәжбүрлі еңбек. Лаогай, лаодун гайзао (劳动改造) дегеннің қысқартылған түрі, яғни еңбек арқылы түзету, Қытай Халық Республикасында (ҚХР) қылмыстық-атқару жүйесі болып табылады. Лаогай, лаоцзяодан – еңбек арқылы қайта тәрбиелеуден өзгеше, ол қылмыскер емес, бірақ ұсақ құқық бұзушылықтар жасаған адамдарға қатысты әкімшілік тәртіптік шаралар жүйесі еді және "құқық бұзушыларды заңды азаматтарға айналдыруды" мақсат еткен. Лаоцзяода ұсталған адамдар лаогайдың жалпы түрме жүйесінен бөлек мекемелерде ұсталды. Алайда, екі жүйе де мәжбүрлі еңбекке негізделген. Кейбір авторлар лаогайды құлдыққа теңеседі. Кейбір тарихшылардың бағалауынша, бұл жүйе ондаған миллион адамның өмірін қиған.
Forced labor for political prisoners in China
Laogai , short for laodong gaizao (劳动改造), which means reform through labor, is a criminal justice system involving the use of penal labor and prison farms in the People's Republic of China (PRC). Láogǎi is different from láojiào, or re education through labor, which was the abolished administrative detention system for people who were not criminals but had committed minor offenses, and was intended to "reform offenders into law abiding citizens". Persons who were detained in the laojiao were detained in facilities that were separate from those which comprised the general prison system of the laogai. Both systems, however, were based on penal labor. Some writers have likened the laogai to slavery. Some historians have estimated that the system caused tens of millions of deaths.
Мао дәуірі
1950 және 1960 жылдары ұйымдастырылған фабрикаларға ұқсас қытай түрмелерінде үкіметке өтте сыншыл немесе «контрреволюционерлер» деп есептелген көптеген адамдар болды. Дегенмен, саяси немесе діни себептермен тұтқындалған көптеген адамдар 1970-ші жылдардың соңында Дэн Сяопин реформаларының басталуымен (реформа және ашылу ретінде белгілі) босатылды. 21-ші ғасырда сыншылар қытай түрмелері шетелге сатуға арналған өнімдер шығарады, ал табыс Қытай үкіметіне түседі деп мәлімдеді. Өнімдердің ішінде жасыл шайдан бастап, өнеркәсіптік қозғалтқыштарға және шахталардан қазылған көмірге дейін әртүрлі тауарлар бар. Қытай мектептерінде оқытатын Джеймс Д. Сеймур мен Ричард Андерсонның сөзіне сүйенсек, лаогай лагерьлерінде жасалған өнімдер Қытайдың экспорттық өнімінің және жалпы ішкі өнімінің маргіналды бөлігін құрайды. Олар түрме еңбегін өндіріс үшін пайдаланудың өзі адам құқықтарын бұзу емес екенін, және қытай түрмелеріндегі тұтқындардың көпшілігі Батыста қылмыс деп есептелетін қылмыстар үшін жазасын өтеп жатыр деп санайды. Батыстың лаогайға сын-қарысы мәжбүрлі еңбекпен жасалған өнімдерді экспорттаумен ғана шектелмейді, сонымен қатар саяси немесе діни бұзушылықтар үшін ұсталғандарға қатысты талаптарға да негізделген, мысалы, тіркелмеген қытай үй шіркеулерінің басшылары. Лаогай түрмедегі жағдайдың нашарлығы үшін кеңінен сынға ұшырағанымен, Сеймур мен Андерсон хабарлардың жоғары бағаланғанын айтады, «ең нашар жағдайда да лаогай, кейбір адамдардың айтуынша, «Советтік ГУЛАГтың қытай эквиваленті» емес» дейді.
During the 1950s and 1960s, Chinese prisons, which were similar to organized factories, contained large numbers of people who were considered too critical of the government or "counter revolutionaries". However, many people arrested for political or religious reasons were released in the late 1970s at the start of the Deng Xiaoping reforms (known as reform and opening). In the 21st century, critics have said that Chinese prisons produce products for sale in foreign countries, with the profits going to the PRC government. Products include everything from green tea to industrial engines to coal dug from mines. According to James D. Seymour and Richard Anderson, who both teach at Chinese schools, the products made in laogai camps comprise an insignificant amount of mainland China's export output and gross domestic product. They argue that the use of prison labor for manufacturing is not in itself a violation of human rights, and that most prisoners in Chinese prisons are serving time for what are generally regarded as crimes in the West. The West's criticism of the laogai is based not only on the export of products made by forced labor, but also on the claims of detainees being held for political or religious violations, such as leadership of unregistered Chinese House Churches. While the laogai has attracted widespread criticism for the poor conditions in the prisons, Seymour and Anderson claim that reports are exaggerated, stating that "even at its worst, the laogai is not, as some have claimed, "the Chinese equivalent of the Soviet gulag".
Нарықтық реформалар дәуірі
Нарықтық реформалардың енгізілуінен кейінгі құрылымдық өзгерістер жергілікті өкіметтердің салық түсімдерін азайтты, соның салдарынан жергілікті өкіметтерге басқа көздерден кіріс табуға қысым артты. Сонымен қатар, тұтқындар көбінесе тиімді жұмыс күші бола алмайды. Қытайдағы түрме еңбегімен өндірілген өнімдердің сапасы төмен және ашық нарықта бос еңбекпен жұмыс істейтін адамдардың өнімдерімен бәсекелесе алмайды. 1994 жылы лаогай лагерьлері "түрмелер" деп қайта аталды. Дегенмен, қытайлық қылмыстық заңда жұмыс істей алатын тұтқындардың "білім алып, еңбек арқылы түзелуі" тиіс екендігі күйінде қалып отыр. Еуропа мен АҚШ-қа экспортталатын тұтыну тауарларын өндіретін, кең ауқымды мәжбүрлі еңбек лагерлерінің бар екендігі құпия сақталды. 2012 жылдың 7 мамырында Al Jazeera English телеарнасы Қытайдың түрме жүйесі туралы ақпарат жариялағаннан кейін Қытайдан қуылды.
Structural changes following the introduction of market reforms have reduced tax revenue to local governments, increasing pressure for local governments to supplement their income from elsewhere. At the same time, prisoners usually do not make a good workforce. The products manufactured by prison labor in China are of low quality and have become unsalable on the open market in competition with products made by non imprisoned paid labor. In 1994 the laogai camps were renamed "prisons". However, Chinese criminal law still stipulates that prisoners able to work shall "accept education and reform through labor". The existence of an extensive network of forced labor camps producing consumer goods for export to Europe and the United States became classified. Publication of information about China's prison system by Al Jazeera English resulted in its expulsion from China on May 7, 2012.
Қазіргі заман
2003 жылы "лаогай" сөзі Оксфорд ағылшын тілінің сөздігіне енді. 2005 жылы ол неміс тіліндегі "Дюден" сөздігіне, ал 2006 жылы француз және итальян тілдеріндегі сөздіктерге қосылды. Гарри Ву "Троблмейкер" және "Лаогай" атты кітаптар жазды, онда ол 19(? )0-жылдардан 1990-жылдарға дейінгі жүйені сипаттайды. Ву 1960 жылдан 1979 жылға дейін 19 жыл бойы осы лагерьлерде тұтқын ретінде отырды, себебі ол жас студент кезінде үкіметті сынаған болатын. Лагерьде ашаршылықтан көз жұмуға айналғаннан кейін, ол 1985 жылы АҚШ-қа қонақ ғалым ретінде көшіп кетті. 1992 жылы Ву Вашингтонда орналасқан "Лаогай зерттеу қоры" атты адам құқықтарын қорғайтын коммерциялық емес ұйымды құрды. 2008 жылы Ву Вашингтонда "Лаогай мұражайын" ашты, оны Қытайдағы адам құқықтары мәселесін тікелей қарастыратын АҚШ-тағы алғашқы мұражай деп атады. 2008 жылы "Лаогай зерттеу қоры" Қытайда шамамен 1045 "лаогай" мекемесі жұмыс істеп тұрғанын және онда шамамен 500 000-нан 2 миллионға дейін тұтқын бар екенін бағалады.
In 2003, the word "laogai" entered the Oxford English Dictionary. It entered the German Duden in 2005, and French and Italian dictionaries in 2006. Harry Wu has written books, including Troublemaker and Laogai, that describe the system from the 19(? )0s to the 1990s. Wu spent 19 years, from 1960 to 1979, as a prisoner in these camps, for having criticized the government while he was a young college student. After almost starving to death in the camps, he eventually moved to the United States as a visiting scholar in 1985. In 1992, Wu created the Laogai Research Foundation, a human rights NGO located in Washington, DC. In 2008, Wu opened the Laogai Museum in Washington, D. C., calling it the first ever United States museum to directly address human rights in China. In 2008, the Laogai Research Foundation estimated that approximately 1,045 laogai facilities were operating in China, and contained an estimated 500,000 to 2 million detainees.
Киім-кешек
Лаоцзяодан (еңбек арқылы қайта тәрбиелеу) айырмашылығы, Лаогай қылмыскерлеріне киім беріледі. Жергілікті жағдайға және экономикалық мүмкіндіктерге байланысты киімнің сапасы айтарлықтай өзгеріп отырады. Кейбір тұтқындарға қара немесе сұр түсті киім берілсе, ал кейбіреулеріне қара қызыл немесе көк түсті киім беріледі. Сонымен қатар, киімнің қалыңдығы да орналасқан жеріне қарай әртүрлі болады. Әдетте, формаға «фан» және «лао гэй» деген қытай иероглифтері басылады, олар тиісінше «қылмыскер» және «еңбек арқылы реформалау» деген мағынаны білдіреді. Тұтқындарға резеңке немесе пластиктен жасалған бір жұп аяқ киім де беріледі. Бұл минималды жиынтық тұтқындардың қажеттіліктерін толық қамтамасыз етпейді, сондықтан олар іш киім, шұлық, бас киім және күрткелерді айлық 2,5–3 юань (2009 жылдың 11 сәуіріндегі курс бойынша 0,37–0,44 АҚШ доллары) табысымен сатып алуға мәжбүр. Бейжіңге жақын жердегі бір лагерьде айына бір адамға 13,5–22,5 кг азық-түлік бөлінеді. Бұл шамамен орташа көрсеткіш. Тамақ негізінен сорго мен жүгеріден тұрады, олар ұнға айналдырылып, нан немесе қамыр жасалады. Бейжің лагерінің тұтқындары айына 3 унция тамақ майы да алады. Әр екі апта сайын тұтқындарға «шошқа сорпасы және ақ ұннан жасалған бауырсақтан» арнайы тағам беріледі. Жаңа жыл, Ұлттық күн және Көктем фестивалі сияқты маңызды қытай мерекелері ет пельмендерімен тойланады, бұл әдетте ет жемейтін диетадағы ерекшелік. Лагерьдегі тамақтану, әсіресе ҚХР (Қытай Халық Республикасы) құрылған алғашқы жылдары, 1950 жылдардың басы мен 1960 жылдар аралығында үлкен мәселе болды. Қытай Коммунистік партиясы билікке келгенге дейін аштық тұтқындарды бақылау үшін сирек қолданылды. Дулан округінің тұтқындары 400 мыңнан астам ағаш отырғызған.
Unlike Laojiao (re education through labor) inmates, Laogai criminals are issued clothing. Depending on the locale and its economic situation, the quality of clothing can vary significantly. Some prisoners may receive black or grey while others wear dark red or blue. Also depending on location, the clothing is available in different thicknesses. Commonly stamped on the uniforms are the Chinese characters for fan and lao gai meaning "criminal" and "reform through labor," respectively. Also issued to the prisoners are a pair of shoes made of rubber or plastic. These minimums do not meet the needs of the prisoners, who must purchase underclothes, socks, hats, and jackets with their monthly earnings of 2.5–3 yuan (US$0.37–US$0.44 as of April 11, 2009). One camp near Beijing distributes between 13.5 and 22.5 kg of food per person per month. This is about average. The food consists of sorghum and corn, which are ground into flour and made into bread or gruel. The prisoners of the Beijing camp also receive 3 ounces of cooking oil per month. Every 2 weeks, the prisoners receive "a special meal of pork broth soup and white flour steamed buns". Important Chinese holidays, such as New Year's, National Day, and the Spring Festival, are celebrated with meat dumplings, an exception in an otherwise meatless diet. Nutrition in the camps was a big problem, especially during the early 1950s through the 1960s, in the early years of the PRC (People's Republic of China). Before the CCP (Chinese Communist Party) took control, hunger was rarely used to control prisoners. Dulan County prisoners have planted over 400,000 trees.
Танымал мәдениетте
Nickelodeon анимациялық телехикаясы "Аватар: Соңғы ауа илеушісі" сериясында Лаогай көлі – Дэй Ли деп аталатын барлау қызметі мен құпия полицияның наразылық білдірушілердің және өздерінің кейбір азаматтық агенттерінің санасын өзгерту орталығы орналасқан көл.
In the Nickelodeon animated TV series Avatar: The Last Airbender, Lake Laogai is the lake beneath which the intelligence service and secret police known as the Dai Li operates a centre for brainwashing dissidents and some of its own civilian agents.