Кіріспе

Англиядағы ауыл

infobox UK location
| country = England
| official name = Much Hadham
| coordinates =
| civil parish = Much Hadham
| population = 2,087
| population ref = (2011 census) Мач Хадхэм ауылы Уэр мен Бишоп Стортфорд қалаларының арасында, ортасында орналасқан. 2011 жылғы халық санағында ауыл халқы 2,087 адамды құрады, бұл 2001 жылғы 1,994 адамнан артық.

Тарих

"Хадам" атауы, шамасы, "Бололы шаруа қожалығы" деген мағына беретін ежелгі ағылшын сөздерінен туындаған. "Мұх" қосымшасы "үлкен" дегенді білдіретін ежелгі ағылшын сөзі "мицел"ден алынған. Атауы Азамат соғысы шамасында өзгерген. Осы аумақта рим дәуірінен бері адамдар қоныстанған. Рим дәуірінде ауылда қыш ыдыс пісіретін пештер болған, ал жақын жерде рим тиындарының қазынасы табылған. Муч-Хадам туралы жазбалар патша Эдгар тұсындағы кезеңге дейін жетеді. Норманд жаулап алудан бұрын ауыл Лондон епископтарының меншігінде болған, және ол "Domesday Book" кітабында "Hadham" деп тіркелген. Ауылдық шіркеу 1220–1450 жылдар аралығында салынған. Ауыл Лондоннан Кембриджге және Ньюмаркетке соққан жол бойындағы тоқтау орны болды, ал 15 ғасырда осы жолмен жүретіндерге қызмет ету үшін салынған "Ольде Ред Лайон" тавернасы бүгінге дейін сақталған. Епископ сарайы 1817–1863 жылдары паналау орны ретінде пайдаланылды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Муч-Хадамда Британдық Қызыл Крест/Сент-Джон орденінің қосымша госпиталі жұмыс істеді. Бүгінде Вудэм үйінің қабырғасындағы тақташа осы оқиғаны еске түсіреді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Муч-Хадам 69-шы әскери тұтқын лагерінің орналасқан жері болды. Лагерь 1939 жылы ашылды, онда итальяндық әскери тұтқындар, кейін неміс тұтқындары, сондай-ақ "D күні" жағаға шығуға дайындалып жатқан американдық және гуркша әскерлері орналастырылды. Лагерь шамамен 1950 жылы жабылды.

География

Ауыл бір жарым шақырымға созылған басты көшесі (High Street, Tower Hill және Widford Road) бойымен, Аш өзенінің жанынан өтеді. Ол Бишоп Стортфорд пен Уэр қалаларының арасында, Гертфордтан шамалы қашықтықта және Лондонның солтүстігінде орналасқан. Ауылда Бэнтингфорд тармақ темір жол желісіндегі станция болған, ол 1965 жылы Бичингтің реформасы аясында жабылды.

Көрнекті орындар

Мұх Хадамда екі шіркеу ғимараты бар, олар – приходтық шіркеу және қауымдық шіркеу. 1225 және 1450 жылдар аралығында салынған Мұх Хадам приходтық шіркеуінің көп бөлігі Англия шіркеуінің Сент-Эндрю қауымы мен Киелі Крест Рим католик қауымы арасында ортақ пайдаланылады. Шіркеудің кіреберісі Генри Мурдың екі мүсінімен безендірілген. Белгілі Ұлыбритания ұшқышы Питер Таунсенд, кейіннен принцесса Маргаретпен романтикалық қарым-қатынаста болған, 1941 жылы Сент-Эндрюде Розмари Паульге үйленген. Жақында салынған қауымдық шіркеу 1872 жылға дейін салынған. Мұх Хадамда көптеген ескерткіштер бар, оның ішінде бірінші дәрежедегі тізімде төрт ескерткіш бар. Бұл – Сент-Эндрю приходтық шіркеуі, Мұх Хадам залы, Мур-плейс және Хадхэм-Кростағы Йютри фермасының шекаралық қабырғасы. Қауымның екінші дәрежелі жұлдызды ескерткіштеріне Лордшип, Қызыл үй, Йу ағашы фермасы және Лондон епископтарының резиденциясы болған Мұх Хадам сарайы кіреді. Генри Мур қоры Перри Гринде орналасқан және Мурдың үйін қамтиды. 2005 жылдың желтоқсан айында ұрылар 1970 жылғы бронзадан жасалған, жатқан адамның мүсінін ұрлап, оны металл сыныбына сату үшін балқытып жіберді. Қазір жеке үйлерге айналған Қызыл Арыстан атты көшпенділер үйі 15 ғасырдан бері ауылда бар. Бұл Лондоннан Кембриджге соққан ескі жолдың аялдамасы болған. Аңыз бойынша, бұл қонақүй Сент-Эндрюмен туннель арқылы байланысты, ол Оливер Кромвель кезінде дін қызметкерлері үшін қашу жолы ретінде салынған болуы мүмкін. Бірақ жер асты суының деңгейі жоғары болғандықтан, мұның болуы екіталай.

Үкімет

Мач Хадам – Шығыс Гертфордшир ауданындағы азаматтық приход. Ол Шығыс Гертфордшир аудандық кеңесін құрайтын тридцать округтің бірі. Ол Гертфорд және Стортфорд парламенттік сайлау округінің құрамына кіреді.

Білім

Мюч Хадамдағы St Andrew's Church of England Primary School – Англия шіркеуіне қарасты мектеп, ол Сент-Эндрюс шіркеуімен байланысты. Мектепте 4 пен 11 жас аралығындағы 250-ге жуық оқушы оқиды. Мектепте кішкентай балаларға арналған таңертеңгі балабақша да бар. Бұл ауылда 1840 жылдан бері мектеп бар. Алғашқысы қазір Флинт үйі деп аталады. Екінші, тәуелсіз дайындық мектебі – Barn School 1998 жылы жабылды. Сонымен қатар, 2 мен 4 жас аралығындағы шамамен 40 балаға арналған мектепке дейінгі білім беру бөлімі де бар. Мюч Хадам ауылының сыртында, Перри Грин шағын ауылында 1903 жылы құрылған, эпилепсиямен ауыратын балалар мен жасөспірімдерге арналған Сент-Элизабет мектебі мен жатақханасы орналасқан, бұл аудандағы екінші ірі жұмыс беруші. Мюч Хадамда кішкентай The Forge Museum мұражайы бар, онда сақталған Елизавета дәуірінің қабырға суреттері мен жергілікті тарих туралы ақпараттар жинақталған. Перри Гриндегі Генри Мур қоры суретшінің көптеген туындыларын сақтайды.

Спорт

Ауылда мемлекеттік демалыс алаңын және оның құрылыстарын басқаратын қайырымдылық спорт қауымдастығы бар. 2015 жылы жаңадан жөнделген спорт павильоны мен балалар ойын алаңы бар, оны ауылдың футбол командасы мен түрлі әлеуметтік шаралар үшін пайдаланады. Much Hadham Cricket Club (1889 жылы құрылған) 2007 жылы Гертс және Эссекс лигасынан шығып, қазір крикет ойнатылмайды. Ауылда футбол командасы, сондай-ақ теннис және боулинг клубтары бар. Жылдық жарна төлеп, кез келген адам осы клубтарға мүше болуға болады, бәрі демалыс алаңында орналасқан.

Атақты тұрғындар

Шіркеумен іргелес Мюч Хадам сарайы орналасқан, ол 800 жыл бойы Лондон епископтарының елдік үйі болды. Генрих VII-нің әкесі Эдмунд Тюдор осы сарайда туған болуы мүмкін. Шіркеу оны соңғы рет 1888 жылы сатқан. Санкт-Полс деканы Александр Ноуэлл 1862 жылдан бастап Мюч-Хадхэмнің пасторы болды және Аш өзенінде балық аулады. Суретші Генри Мур өмірінің соңына дейін Перри Гринде тұрды. Сәулетші Чарльз Фицрой Долл Хадам Тауэрс-те тұрған.