Кіріспе

Диатоникалық шкаланың тональдық дәрежесі

Музыкада субмедиант – диатоникалық шкаланың алтыншы дәрежесі. Субмедиант ("төменгі медиант") осылай аталуының себебі, ол тоник пен субдоминант ("төменгі доминант") арасында орналасқан, немесе тоник төменіндегі орны, медианттың тоник жоғарысындағы орнымен симметриялы болады. (Сандық (музыка) мақаласындағы суретті қараңыз.) Жылжымалы до сольфеж жүйесінде субмедиант мажор тональдықта ла, ал минор тональдықта фа деп айтылады. Оны кейде доминанттан жоғары дәрежедегі үстемдік деп те атайды. Бұл оның француз тіліндегі қалыпты атауы (sus dominante). Рим сандарымен талдауда субмедиантта құрылған үш дыбысты ноталар жиыны, егер ол мажор үш дыбысты ноталар жиыны болса (минор тональдықтағы қалыпты жағдай), әдетте "VI" арқылы, ал егер ол минор үш дыбысты ноталар жиыны болса (мажор тональдықтағы қалыпты жағдай) "vi" арқылы белгіленеді. Субмедиант термині музыкалық тональдықтардың арақатынасына да қатысты болуы мүмкін. Мысалы, C мажор тональдығына қатысты, A минор тональдығы субмедиант болып табылады. Мажор тональдықта субмедиант тональдығы – салыстырмалы минор тональдық. Субмедиантқа модуляция (тональдық өзгеріс) мажор тональдықта доминантқа немесе минор тональдықта медиантқа қарағанда сирек кездеседі.

Аққорд

Субмедиантты аккордтың басты рөлдерінің бірі – алдамшы қадамда V(7)–vi (мажорда) немесе V(7)–VI (минорда) дыбысталуы. Субмедиантты аккордта үшінші дыбыс екі рет қайталана беруі мүмкін. Суретте C тональностьндағы vi–ii–V–I аккордтық тізбегі көрсетілген. Бұл субмедиантты рөл классикалық музыкада да, джазда да, және Батыс Еуропалық тоналдылыққа байланысты кез келген музыкалық тілде кең таралған. Толық нұсқасы бесіншілер тізбегін iii аккордынан бастайды: iii–vi–ii–V–I, мысалы, Чарли Паркердің "Элис үшін блюз" шығармасының 11-ші және 12-ші такттарындағыдай. Минорда VI-дан ii°-ға (мысалы, C минорында A-дан D азайтылған аккордына) өту азайтылған бесіншіні қамтиды, сондай-ақ ii° аккордының өзі де азайтылған бесіншіні қамтиды; дегенмен, оны мажормен салыстыра отырып VI–ii°–V–I тізбегінде қолдануға болады. Сол сияқты, толық масштабтағы 5-ші сатыдан төмен қарай айналатын I–IV–vii°–iii–vi–ii–V–I тізбегін де әдеттегі төмендеуші бесінші тізбегімен салыстыра отырып қолдануға болады, тіпті IV–vii° азайтылған бесіншіні қамтыса да. [[Файл:Вагнер Таннхаузер, Zu dir wall'ich. png|thumb|right|300px|Вагнер – Таннхаузер, "Zu dir wall' ich"] Рок және поп музыкасында минордағы VI аккорды көбінесе жетінші дыбысы ретінде хроматикалық түрде төмендетілген бесінші сатыны қолданады, мысалы, Боб Марлидің анық минорлық "I Shot The Sheriff" әніндегідей.

Атауы

Медиант термині 1753 жылы ағылшын тілінде «тоника мен доминант арасындағы» нотаға қатысты пайда болды. Субмедиант термині де осыған ұқсас, тоника мен субдоминант арасындағы ортаңғы нотаны білдіру үшін одан кейін пайда болған болуы керек. Неміс тіліндегі Untermediante сөзі 1771 жылы қолданылған. Ал Францияда, керісінше, шкаланың алтыншы дәрежесі көбінесе доминанттан жоғары дәреже ретінде sus dominante деп аталды. Бұл диатоникалық шкала мен оның дәрежелеріне қатысты басқаша көзқарасты көрсетеді: ағылшын және неміс тілдеріндегідей, тоника екі жағынан субтоник / супертоник, субмедиант / медиант және доминант / субдоминантпен шектеседі – 7-ші дәреже көбінесе жетекші тон (немесе жетекші нота) ретінде белгілі, егер ол тоникадан жарты тон төмен болса. (Degree (музыка) # Major және minor шкалаларындағы суретті қараңыз); француз және итальян тілдерінде тониканың екі жағында субтоник (sous tonique, sotto tonica) және супертоник (sustonique, sopra tonica) орналасқан, ал доминанттың екі жағында субдоминант (sous dominante, sotto dominante) және «супердоминант» (sus dominante, sopra dominante) болады, ал медиант олардың арасында қалады. Гюго Риманнан шыққан неміс теориясында мажор тональдықтағы кіші субмедиант – Tonikaparallele (мажор тониканың кіші туысы), Tp деп белгіленеді, ал минор тональдықтағы мажор субмедиант – Subdominantparallele (минор субдоминанттың мажор туысы), sP деп белгіленеді.