Лос-Анджелес су қоймасының құлауы және Уильям Малхолланд трагедиясы

Кіріспе

Бұрынғы бөгет Лос-Анджелес округінде, Калифорния, АҚШ.

Бөгет Лос-Анджелес қаласының суға қажеттілігінің артуына байланысты салынды, ол Лос-Анджелес су құбырының ажырамас бөлігі болған үлкен реттегіш және сақтау резервуарын құрды. Ол Сан-Франсикито шатқалында, Сиерра-Пелона тауларында, Лос-Анджелес қаласының орталық бөлігінен шамамен 64 шақырым (40 миль) солтүстік-батысқа қарай және қазіргі Санта-Кларита қаласынан шамамен 16 шақырым (10 миль) солтүстікке қарай орналасқан. Алайда, топырақтың нашар болуы және жобалаудағы кемшіліктер бөгет салынғаннан кейін екі жыл өткен соң оның құлауына әкеп соқты. Бұл оқиға Су жұмыстары және жабдықтау бюросының (қазіргі Лос-Анджелес су және электр энергетикасы департаменті) бас менеджері және бас инженері Уильям Мулхоландтың мансабын аяқтады. Мулхоланд Лос-Анджелес су құбырын жобалау мен құрылысын басқарған кезде инженерлік қауымдастықта зор құрметке ие болды, ол сол кезде әлемдегі ең ұзын су құбыры еді. Ол гравитация күшін ғана пайдаланып, Оуэнс аңғарынан Лос-Анджелеске 375 шақырым (233 миль) су жеткізді. Жоба бірнеше қиындықтарға қарамастан 1913 жылы уақытында және бюджет шегінде аяқталды. Оуэнс аңғарының тұрғындары жасаған саботаж оқиғаларын есептемегенде, су құбыры тарихы бойына үздіксіз жұмыс істеп келеді және бүгінгі күнге дейін пайдаланылуда.

Жоспарлау және жобалау

Су құбырын салу процесі кезінде Мулхоланд алғаш рет Сан-Францискито каньонының бөліктерін ықтимал бөгет орны ретінде қарастырды. Ол құрғақшылық болған жағдайда немесе су құбыры жер сілкінісінен зақымдалған жағдайда Лос-Анджелеске ұзақ уақыт бойы сумен қамтамасыз етуге жеткілікті көлемде су қоймасы болуы керек деп ойлады. Ол әсіресе, Powerhouse No. 1 және Powerhouse No. 2 су электр станциялары салынатын аймаққа жақын жерді ұсынды, онда оған қолайлы топография, кең, жоғары ағымды платформаның төменгі ағысындағы каньонның табиғи тарылуы бар еді, бұл минималды бөгетпен үлкен су қоймасын құруға мүмкіндік берер еді. Бұл аймақтың жанында жұмысшыларды орналастыру үшін үлкен лагерь құрылған, және Мулхоланд бос уақытын аймақтың геологиялық ерекшеліктерін зерттеуге арнады. Бөгет орналасатын жерде Мулхоланд батыс беткейінің орта және жоғарғы бөлігінің негізінен қызғылт конгломераттан және арасында гипс тамырлары бар құмтастан тұратынын анықтады. Қызыл конгломераттан төмен, батыс беткейдің қалған бөлігі бойымен, каньонның түбінен және шығыс қабырғасына дейін, мүлдем басқаша жыныстық құрам басым болды. Бұл аймақтар мика шистасынан тұрды, ол көптеген жерлерде қабатталған, қиылысқан және талкпен араласқан. Кейіннен, көптеген геологтар екі құрылымның байланысқан жерінің нақты орналасқан жері туралы келіспесе де, көпшілік пікір оны белсенді емес Сан-Францискито жарылыс сызығында деп санайтын. Мулхоланд қызыл конгломераттың сипаттамаларын анықтау үшін барлау туннельдері мен шахталарды қазуға бұйрық берді және судың сіңуін тексеру жүргізді. Нәтижелер оны осы төбе бөгет қажет болған жағдайда қанағаттанарлық тіреу болады деп сендірді. Бөгет қажеттілігі туған кезде ертедегі геологиялық зерттеулердің таңқаларлық бір жағы шықты. Мулхоланд 1911 жылы Қоғамдық жұмыстар жөніндегі кеңеске берген жылдық есебінде каньонның шығыс жағындағы шист бетінің тұрақсыздығы туралы жазған болса да, бұл факт Сент-Франциск бөгетінің құрылыс бастығы Стенли Данхам қате бағалаған немесе елемеген. Данхам тергеу кезінде өзі тапсырған сынақтардың нәтижелері тастың қатаң және бүкіл шығыс тіреуіне дейін бірдей сипатта болғанын көрсеткенін куәландырды. Оның пікірінше, бұл аймақ бөгетті салуға толыққанды қолайлы болған. Лос-Анджелес халқы тез өсіп жатты. 1900 жылы халық саны 100 000-нан сәл ғана асып түсті. 1910 жылы ол 320 000-ға дейін үш есеге өсті, ал 1920 жылы 576 673-ке жетті. Бұл күтпеген жылдам өсім үлкен су қорын қажет етті. 1920 мен 1926 жылдар арасында жеті кішкентай су қоймасы салынды және сол кездегі су бюросының ең үлкені – Төменгі Сан-Фернандо су қоймасының биіктігін жеті футқа көтеру үшін түзетулер енгізілді, бірақ одан да үлкен су қоймасының қажеттілігі анық болды. Бастапқыда бұл жаңа үлкен су қоймасының жоспарланған орны Сан-Фернандо алқабының солтүстік-шығыс бөлігіндегі Санленд қаласының үстіндегі Үлкен Тухунга каньонында болуы керек еді, бірақ сатып алуға тиіс ранчолар мен жеке жерлердің жоғары бағалары Мулхоландтың пікірінше, қаланың ақшасын талап ету әрекеті болды. Ол осы жерлерді сатып алуға тырысуды тоқтатты және бұрынғы геологиялық проблемаларды мойындағанын ұмытып қалды немесе елемеді, он екі жыл бұрын зерттеген Сан-Францискито каньонындағы федералды меншіктегі және әлдеқайда арзан жеке жерге қызығушылығын қайта жандандырды.

It was during the process of building the aqueduct that Mulholland first considered sections of San Francisquito Canyon as a potential dam site. He felt that there should be a reservoir of sufficient size to provide water for Los Angeles for an extended period in the event of a drought or if the aqueduct were damaged by an earthquake. In particular, he favored the area between where the hydroelectric power plants Powerhouses No. 1 and No. 2 were to be built, with what he perceived as favorable topography, a natural narrowing of the canyon downstream of a wide, upstream platform which would allow the creation of a large reservoir area with a minimum possible dam. A large camp had been set up to house the workers near this area, and Mulholland used his spare time becoming familiar with the area's geological features. In the area where the dam would later be situated, Mulholland found the mid and upper portion of the western hillside consisted mainly of a reddish colored conglomerate and sandstone formation that had small veins of gypsum interspersed within it. Below the red conglomerate, down the remaining portion of the western hillside, crossing the canyon floor and up the eastern wall, a drastically different rock composition prevailed. These areas were made up of mica schist that was severely laminated, cross faulted in many areas, and interspersed with talc. Later, although many geologists disagreed on the exact location of the area of contact between the two formations, a majority opinion placed it at the inactive San Francisquito Fault line. Mulholland ordered exploratory tunnels and shafts excavated into the red conglomerate hillside to determine its characteristics and had water percolation tests performed. The results convinced him that the hill would make a satisfactory abutment for a dam should the need ever arise. A surprising aspect of the early geologic exploration came later, when the need for a dam arose. Although Mulholland wrote of the unstable nature of the face of schist on the eastern side of the canyon in his annual report to the Board of Public Works in 1911, this fact was either misjudged or ignored by Stanley Dunham, the construction supervisor of the St. Francis Dam. Dunham testified, at the coroner's inquest, that tests which he had ordered yielded results which showed the rock to be hard and of the same nature throughout the entire area which became the eastern abutment. His opinion was that this area was more than suitable for construction of the dam. The population of Los Angeles was increasing rapidly. In 1900 the population was slightly over 100,000. By 1910, it had become more than three times that number at 320,000, and by 1920 the figure reached 576,673. This unexpectedly rapid growth brought a demand for a larger water supply. Between 1920 and 1926, seven smaller reservoirs were built and modifications were made to raise the height of the water bureau's largest of the time, the Lower San Fernando reservoir, by seven feet, but the need for a still larger reservoir was clear. Originally, the planned site of this new large reservoir was to be in Big Tujunga Canyon, above the community now known as Sunland, in the northeast portion of the San Fernando Valley, but the high asking prices of the ranches and private land which had to be acquired were, in Mulholland's view, an attempted hold up of the city. He ceased attempts at purchasing those lands and, either forgetful of or disregarding his earlier acknowledgement of geological problems at the site, renewed his interest in the area he had explored twelve years earlier, the federally owned and far less expensive private land in San Francisquito Canyon.

Құрылыс және өзгерту

1922 жылдың желтоқсанында аумақты зерттеу және Сент-Франциск бөгеті үшін орналасқан жерді анықтау процесі басталды. Жерді тазалау және құрылыс жұмыстары осындай қалалық жоба үшін әдеттегідей әсем әзірлемелерсіз басталды. Лос-Анджелес су құбыры Оуэнс аңғарындағы ашуланған фермерлер мен жер иелерінің жиі саботаждауының нысаны болды және қала осы қымбат және көп уақыт алатын жөндеулердің қайталануын болдырмауға тырысты. Сент-Франциск бөгеті, кейде Сан-Францискито бөгеті деп аталады, Су шаруашылығы және жабдықтау бюросы жобалаған және салған екінші бетон бөгет болды. Біріншісі – Мулхолланд бөгеті, оның құрылысы бір жыл бұрын басталған, дерлік бірдей өлшемдегі бөгет. Сент-Франциск бөгетінің дизайны, шын мәнінде, Мулхолланд бөгетінің бейімделуі болды, оған жерге сәйкес түзетулер енгізілді. Сент-Франциск бөгетінің конструкциялық профильдері мен кернеу факторларының есептеу көрсеткіштерінің көп бөлігі Мулхолланд бөгетін салу кезінде қолданылған жоспарлар мен формулалардың осы бейімделуінен алынған. Бұл жұмысты Су шаруашылығы және жабдықтау бюросының инженерлік бөлімі атқарды. Сент-Франциск бөгетінің пішіні мен түрін сипаттағанда, бүгінгі стандарттар бойынша, қисықтығының радиусының мөлшеріне байланысты бөгет қанатты деп есептелетін болса да, "қисық" деген сөз қолданылады. Бұл атау қанатты гравитациялық бөгеттердің ғылымы әлі де даму кезеңінде болғандықтан берілмеген. Инженерлік қауымдастықта аркалық эффект туралы, оның қалай жұмыс істейтіні және жүктемелердің қалай берілетіні туралы аз білген, одан басқа ол тұрақтылық пен қолдауға көмектеседі. Сондықтан бөгет аркалық әрекеттің қосымша пайдаларысыз жобаланды, бұл оның профилін оның өлшемдерін ескере отырып, консервативті деп санауға әкелді. Жыл сайын, басқа қалалық мекемелер сияқты, Су шаруашылығы және жабдықтау бюросы мен қосымша бөлімдер Мемлекеттік қызмет комиссарлары алдында өткен қаржы жылындағы қызметі туралы есеп берді. Осыдан біз Сент-Франциск бөгеті салынған аумақтың алдын ала зерттеулері мен бөгеттің топографиялық зерттеулері 1923 жылдың маусым айында аяқталғанын білеміз. Олар өзен төсегінен 53 метр (556 метр) биіктікте бөгет салуды талап етті. Бұл алғашқы есептеулер бөгеттен құрылған су қоймасының сыйымдылығы шамамен... 1 шілдеде 1924 жылы, сол күні Мулхолланд өзінің жылдық есебін Мемлекеттік қызмет комиссарлары алдына ұсынғанда, кеңсе инженері В.В. Хурлбут оған бөгетке қатысты барлық алдын ала жұмыстар аяқталғанын хабарлады. Басқармаға ұсынған есебінде Мулхолланд су қоймасының сыйымдылығы 32 000 акр-фут (39 000 000 м³) болатынын жазды. Хурлбут, сондай-ақ Басқармаға өзінің жылдық есебін, кеңсе инженерінің есебін ұсынды, бұл өткен жылғы бағалаудан бұл өзгерісті түсіндірді. Ол өз есебінде былай деп жазды: "Сент-Францис су қоймасында бөгет орны тазартылды және іргетастық траншея басталды. Бетон құюға қажетті барлық жабдықтарқатысты келісімдер жасалды және нақты жұмыс шамамен тоқсан күн ішінде басталады деп күтілуде. Қосымша топографиялық зерттеулер аяқталды және теңіз деңгейінен 1825 фут биіктікте 32 000 акр-фут сақтау қабілеті анықталды." Бөгет құрылысы бес аптадан кейін, тамыздың басында, бірінші бетон құйылған кезде басталды. 1925 жылдың наурыз айында Мулхолландтың Мемлекеттік қызмет комиссарлары алдындағы есебінен бұрын Хурлбут Мулхолландқа Сент-Франциск жобасының барысы туралы тағы да баяндады. Ол су қоймасының көлемі 38 000 акр-фут (47 000 000 м³) болатындығын және бөгеттің биіктігі өзен төсегінен 185 фут (56 м) жоғары болатынын айтты. Хурлбут осы өзгерістерді түсіндіре отырып, Мемлекеттік қызмет комиссарлары алдында былай деп жазды: "Қосымша зерттеулер мен осы су қоймасының жоспарларындағы өзгерістер теңіз деңгейінен 1835 фут биіктікте су қоймасының сыйымдылығы 38 000 акр-фут болатынын көрсетті. 1923 жылғы бастапқы жоспардан 3 метрге жоғарылаған бөгеттің биіктігі кеңейтілген су қоймасын ұстап тұру үшін батыс тірекке іргелес жотаның жоғарғы жағында 179 метрлік (598 фут) ұзын қанатты бөгеттің құрылысын қажет етті." Сент-Франциск бөгетінің ерекшелігі – оның ағысқа қарай сатылы беті. Әр сатының биіктігі 2 метр болса, ені теңіз деңгейінен жоғары орналасқан жеріне байланысты ерекше болды. Бұл ені өзен төсегінде 503 метрге дейін 2 метрге дейін өзгерді. Ол тұрақты түрде және өте аз көтерілді, бірақ бөгетте бірнеше температуралық және ықшамдалу жарықтары пайда болды, ал кішкене мөлшерде сіңулер тіректерден ағып бастады. Мулхолланд бөгетін салу кезінде инженерлік бөлім бекіткен жобалау протоколына сәйкес, қысқарту буындары енгізілген жоқ. Ең елеулі оқиғалар – бөгеттің үстінен төмен қарай созылған екі тік жарық. Біреуі шығу қақпаларынан батысқа қарай шамамен 18 метрде, ал екіншісі сол қашықтықта шығысқа қарай орналасқан. Мулхолланд, оның Бас инженердің орынбасары және Бас менеджері Харви Ван Норманмен бірге жарықтарды тексерді және оларды Сент-Франциск бөгетінің мөлшеріндегі бетон бөгет үшін күтілетін деңгейде деп бағалады. Сәуір айының басында су деңгейі батыс тіректегі белсенді емес Сан-Францискито кінәрасының аумағына жетті. Су осы аумақты жапқаннан кейін сіңу дереу басталды. Жұмысшылар ағысты тоқтатуға бұйрық берілді, бірақ олар толығымен сәтті болмады және су бөгет бетінен ағып жатты. Осы сіңуді жинау үшін екі дюймдік құбыр қолданылды және ол кінәрадан бөгет сақтаушысы Тони Харнишфегер үйіне дейін тартылды, ол оны тұрмыстық мақсаттар үшін пайдаланды. Бөгет астындағы дренаж құбырларында жиналған су гидростатикалық қысымды жеңілдету үшін осылай шығарылды. 1927 жылдың сәуір айында су қоймасының деңгейі төгілу қақпасына дейін 3 метрге жеткізілді, ал мамыр айының көп бөлігінде су деңгейі тасқындауға жақын болды. Сіңу мөлшерінде үлкен өзгерістер болған жоқ және ай сайын құбыр үштен бір бөлігіне толып ақты. Бұл Сент-Франциск бөгетінің мөлшері үшін маңызды емес мөлшер болды және осы мәселе бойынша Мулхолланд: "Мен салған және көрген барлық бөгеттердің ішінде, бұл оның мөлшері үшін ең құрғақ бөгет болды" деді. 1926–1927 жылдар аралығындағы сіңу туралы мәліметтер бөгеттің ерекше құрғақ құрылым екенін көрсетеді. 1927 жылдың 27 мамырында Оуэнс аңғарындағы мәселелер қайтадан күшейді, Лос-Анджелес су құбырының үлкен бөлігі динамитпен жарылды, бұл Калифорния су соғысының бөлігі болды. Бірнеше күннен кейін тағы бір оқиға болды, тағы бір үлкен бөлік жойылды. Соңынан, су құбырының бірнеше бөлігі динамитпен жарылды, бұл ағынның толық тоқтауына әкелді. Сент-Франциск бөгетінің артындағы жартылай толы су қоймасы солтүстіктен судың жалғыз көзі болды және суды алу дереу басталды. Осы уақытта Лос-Анджелес округінің полиция бөлімі анонимді телефон қоңырауы алды, онда Иньо округынан бірнеше адамдар бөгетті динамиттеу және "полицияны мүмкіндігінше жылдам жіберу" ниетімен келе жатқандығы айтылды. Бірнеше минут ішінде Су және жарық бюросының және Су шаруашылығы және жабдықтау бюросының барлық қызметкерлері, шаңқаста жұмыс істеген немесе тұрғандар барлығы хабарланды. Лос-Анджелес полициясы мен округтік полиция бөлімдерінен ондаған офицерлерді тасыған көліктер аймаққа асықты. Бұл оқиғаға себеп болған қауіптің белгісі болмаса да...

The process of surveying the area and determining the location for the St. Francis Dam began in December 1922. Clearing of the site and construction began without any of the usual fanfare for a municipal project of this nature. The Los Angeles Aqueduct had become the target of frequent sabotage by angry farmers and landowners in the Owens Valley and the city was eager to avoid any repeat of these expensive and time consuming repairs. The St. Francis Dam, sometimes referred to as the San Francisquito Dam, was only the second concrete dam to be designed and built by the Bureau of Water Works and Supply. The first was the nearly dimensionally identical Mulholland Dam, on which construction had begun one year earlier. The design of the St. Francis Dam was in fact an adaptation of the Mulholland Dam, with modifications made so as to suit the site. Most of the design profiles and computation figures of stress factors for the St. Francis Dam came from this adaptation of the plans and formulas which had been used in the constructing of the Mulholland Dam. This work was done by the engineering department within the Bureau of Water Works and Supply. In describing the shape and type of the St. Francis Dam, the word curved is used although, by today's standards, due to the amount of curve in its radius, the dam would be considered arched, therefore making it of the arch gravity design. It was not so called because the science of arch gravity dams was still in its infancy. Little was known in the engineering community about the arch effect, how it worked and how loads were transmitted, other than that it did help with stability and support. As such, the dam was designed without any of the additional benefits given by the arch action, which led to its profile being considered conservative, given its size. Annually, as did most other city entities, the Bureau of Water Works and Supply and the ancillary departments reported to the Board of Public Service Commissioners on the prior fiscal year's activities. From these we know that the preliminary studies of the area which became the site of the St. Francis Dam, and topographical surveys for the dam, were completed by June 1923. They called for a dam built to the elevation of 1825 feet (556 m) above sea level, which is 175 feet (53 m) above the stream bed base. These early calculations for a reservoir created by the dam revealed it would have a capacity of approximately
On July 1, 1924, the same day Mulholland was to submit his annual report to the Board of Public Service Commissioners, Office Engineer W. W. Hurlbut informed him that all of the preliminary work on the dam had been completed. In his report presented to the Board, Mulholland wrote that the capacity of the reservoir would be 32,000 acre feet (39,000,000 m3). Hurlbut, who also presented the Board with his annual report, Report of the Office Engineer, gave a clarification for this change from the prior year's estimate. In his report he wrote that:

at the St. Francis Reservoir the dam site has been cleared and the foundation trench started. All concrete placing equipment has been contracted for and it is expected actual work of pouring the concrete will start in approximately ninety days. Additional topographic surveys have been completed and disclose a storage capacity of 32,000 acre feet at elevation 1825 feet above sea level. Construction of the dam itself began five weeks later, in early August, when the first concrete was poured. In March 1925, prior to Mulholland's report to the Board of Public Service Commissioners, Hurlbut again reported to Mulholland on the progress of the St. Francis project. He stated the reservoir would now have a capacity of 38,000 acre feet (47,000,000 m3) and that the dam's height would be 185 feet (56 m) above stream bed level. Hurlbut wrote, in an explanation of these changes that was presented to the Board of Public Service Commissioners, that:

Additional surveys and changes in the plans for this reservoir have disclosed the fact that at crest elevation of 1835 feet above sea level the reservoir will have a capacity of 38,000 acre feet. This 10 feet (3 m) increase in the dam's height over the original plan of 1923 necessitated the construction of a 588 feet (179 m) long wing dike along the top of the ridge adjacent to the western abutment in order to contain the enlarged reservoir. A distinctive aspect of the St. Francis Dam was its stepped downstream face. While the height of each step was a constant 5 feet (2 m), the width of each step was unique to its respective elevation above sea level. This width varied between 5.5 feet (2 m) near the stream bed base at 1650 feet (503 m) and decreased to 1.45 feet (0 m) at an elevation of 1816 feet (554 m), the base of the spillways and upright panels. It rose steadily and rather uneventfully, although several temperature and contraction cracks did appear in the dam, and a minor amount of seepage began to flow from under the abutments. In accord with the protocol for design, which had been established by the Engineering department during construction of the Mulholland Dam, no contraction joints were incorporated. The most notable incidents were two vertical cracks that ran down through the dam from the top; one was approximately 58 feet (18 m) west of the outlet gates and another about the same distance to the east. Mulholland, along with his Assistant Chief Engineer and General Manager Harvey Van Norman, inspected the cracks and judged them to be within expectation for a concrete dam the size of the St. Francis. At the beginning of April, the water level reached the area of the inactive San Francisquito Fault line in the western abutment. Some seepage began almost immediately as the water covered this area. Workers were ordered to seal off the leak, but they were not entirely successful, and water continued to permeate through the face of the dam. A two inch pipe was used to collect this seepage and was laid from the fault line down to the home of the dam keeper, Tony Harnischfeger, which he used for domestic purposes. Water that collected in the drainage pipes under the dam to relieve the hydrostatic uplift pressure was carried off in this manner as well. In April 1927 the reservoir level was brought to within 10 feet (3 m) of the spillway, and during most of May the water level was within 3 feet (1 m) of overflowing. There were no large changes in the amount of the seepage that was collected and, month after month, the pipe flowed about one third full. This was an insignificant amount for a dam the size of the St. Francis, and on this subject Mulholland said, "Of all the dams I have built and of all the dams I have ever seen, it was the driest dam of its size I ever saw." The seepage data recorded during the 1926–1927 period shows that the dam was an exceptionally dry structure. On May 27, 1927, the problems in the Owens Valley escalated once again with the dynamiting of a large section of the Los Angeles Aqueduct, part of the California Water Wars. A second incident took place a few days later, destroying another large section. In the days that followed, several more sections of the aqueduct were dynamited which caused a complete disruption of the flow. The near full reservoir behind the St. Francis Dam was the only source of water from the north and withdrawals began immediately. During this time, the Los Angeles County Sheriff's Department received an anonymous phone call that a carload of men were on their way from Inyo County with the intention of dynamiting the dam and "to get some officers on the way as quick as possible." Within minutes, all personnel of the Bureau of Power and Light and the Bureau of Water Works and Supply either working or residing within the canyon had been notified. Cars carrying dozens of officers from both the Los Angeles Police and Sheriff's Departments rushed to the area. Although no sign of the threat that brought all this about materialized, for many days after, the canyon resembled an armed encampment. The Daily Record of High Water Elevations of the St. Francis Dam shows that between May 27 and June 30 alone, 7000 to 8000 acre feet of water was withdrawn. Through June and July the Owens Valley fight continued, as did interruptions in the flow from the aqueduct. This in turn caused continued withdrawals from the reservoir. In early August, opposition to Los Angeles's water projects collapsed after the indictment of its leaders for embezzlement. The city subsequently sponsored a series of repair and maintenance programs for aqueduct facilities that stimulated local employment. The St. Francis reservoir level rose once again, although not without incident. Late in 1927, a fracture was noticed which began at the western abutment and ran diagonally upwards and toward the center section for a distance. As with others, Mulholland inspected the fracture, judged it to be another contraction crack and ordered it filled with oakum and grouted to seal off any seepage. At the same time, another fracture appeared in a corresponding position on the eastern portion of the dam, starting at the crest near the last spillway section and running downward at an angle for sixty five feet before ending at the hillside. It too was sealed in the same manner. Both of these fractures were noted to be wider at their junction with the hillside abutments and narrowed as they angled toward the top of the dam. The reservoir continued to rise steadily until early February 1928, when the water level was brought to within one foot of the spillway. During this time though, several new cracks appeared in the wing dike, and new areas of seepage began from under both abutments. Near the end of February, a notable leak began at the base of the wing dike approximately 150 feet (46 m) west of the main dam, discharging about 0.60 cubic feet per second (4.5 U. S. gallons, or 17 liters, per second). The fracture was inspected by Mulholland, who judged it to be another contraction or temperature crack and left it open to drain. During the first week of March, it was noticed that the leak had approximately doubled. Due in part to some erosion taking place, Mulholland ordered an eight inch (20.3 cm) concrete drain pipe to be installed. The pipe led the water along the dike wall, discharging it at the west abutment contact with the main dam. This gave the hillside a very saturated appearance, and the water flowing down the steps of the dam where it abutted the hill caused alarm among the canyon residents and others traveling on the road 700 feet (213 m) to the east, as at that distance it appeared the water was coming from the abutment. On March 7, 1928, the reservoir was three inches below the spillway crest and Mulholland ordered that no more water be turned into the St. Francis Dam. Five days later, while conducting his morning rounds, Harnischfeger discovered a new leak in the west abutment. Concerned not only because other leaks had appeared in this same area in the past but more so that the muddy color of the runoff he observed could indicate the water was eroding the foundation of the dam, he immediately alerted Mulholland. After arriving, both Mulholland and Van Norman began inspecting the area of the leak. Van Norman found the source and by following the runoff, determined that the muddy appearance of the water was not from the leak itself but came from where the water contacted loose soil from a newly cut access road. The leak was discharging per second of water by their approximation. Mulholland and Van Norman's concern was heightened not only by the leak's location but by the inconsistent volume of the discharge, according to their testimony at the coroner's inquest. On two occasions as they watched, an acceleration or surging of the flow was noticed by both men. Mulholland felt that some corrective measures were needed, although this could be done at some time in the future. For the next two hours Mulholland, Van Norman and Harnischfeger inspected the dam and various leaks and seepages, finding nothing out of the ordinary or of concern for a large dam. With both Mulholland and Van Norman convinced that the new leak was not dangerous and that the dam was safe, they returned to Los Angeles.

Құлау және тасқын толқыны

1928 жылғы 12 наурызда түнгі сағат он екіге екі жарым минут қалғанда, Сент-Франциск бөгеті күйреп құлады. Құлауға куәгер болғандар жоқ, бірақ кем дегенде бес адам бөгеттен бір сағат бұрын өткен, ештеңе ерекше байқамаған. Соңғысы, Эйс Хоупвелл, №1 электр стансасындағы ағаш шебершісі, түнгі сағат он екіге он минут қалғанда мотоциклімен бөгеттің жанынан өтті. Сот тергеуінде Хоупвелл №2 электр стансасынан өткенін, онда немесе бөгетте оны алаңдатарлық ештеңе көрмегенін айтты. Ол өзен жоғары қарай шамамен 2,4 шақырымдай жерде, мотоциклінің шуынан артық, «таудан домалап түсетін тастардың» дыбысына ұқсас қатты шу естігенін мәлімдеді. Хоупвелл тоқтап, мотоциклінен түсіп, төбелерді қарап тұрып темекі шекті. Шу әлсірей бастады, Хоупвелл бұл дыбысты аймаққа тән жер көшкіні деп ойлады. Темекісін бітіріп, мотоцикліне отырып кетіп қалды. Ол Сент-Франциск бөгетін аман-есен көрген соңғы адам болды. Лос-Анджелестегі Электр және Жарық бюросының қабылдау станцияларында және №1 электр стансасындағы Су жұмыстары және Жабдықтау бюросында сағат 23:57-де кернеу күрт төмендеді. Сонымен қатар, Оңтүстік Калифорния Эдисон (SCE) компаниясының Сагус подстанциясындағы трансформатор жарылды, кейін тергеушілер бұл жағдайдың себебі Сан-Францискито шатқалының батыс беткейіндегі сымдардың бөгеттің шығыс тірегінен шамамен 90 фут биіктікте қысқа тұйықталуынан болғанын анықтады. Одан кейін өзен арнасымен батысқа қарай ағып, SCE Сагус подстанциясын қиратты, Санта-Клара өзені аңғарындағы және Вентура мен Окснардтың бір бөлігіндегі электр қуатын үзіп тастады. Кастаик-Джанкшен қаласының кем дегенде 4 милі су астында қалды және қала суға кетіп бара жатты. Су тасқыны Санта-Кларита өзені аңғарына еніп, шамамен 5 миль төменде, Вентура-Лос-Анджелес округінің шекарасына жақын жерде, SCE компаниясының 150 адамдық құрылысшылар тобы үшін өзен жағасында құрған уақытша лагеріне соқты. Дүрлік-шарлықта SCE қызметкерлері ескерту беруге үлкермеді, 84 жұмысшы қаза тапты. Санта-Клара өзені аңғарындағы телефон операторы таңғы сағат 1:30-дан аз уақыт бұрын Тынық мұхиты бойынша телефон компаниясынан Сент-Франциск бөгетінің күйрегенін білді. Ол Мемлекеттік Автокөлік бөліміндегі мотоциклмен жүретін офицерді шақырды, содан кейін қауіп төнгендердің үйлеріне қоңыраулап бастады. Офицер есіктен есікке кіріп, тұрғындарды жақындап келе жатқан су тасқыны туралы ескертті. Сол уақытта шериф орынбасары Сиренасын қосып, өзен бойымен тасқынға қарай жүрді, Филморға жеткенше тоқтады. Мулхолланд бөгеттің батыс жағындағы төбелерде үлкен қозғалыс болғанын айтты, сондай-ақ Су және Электр комиссарлары кеңесі бұл себептің бар-жоғын анықтау үшін үш көрнекті геолог – Роберт Т. Хилл, С. Ф. Толман және Д. В. Мерфиді жалдаған.

Two and a half minutes before midnight on March 12, 1928, the St. Francis Dam catastrophically failed. There were no surviving eyewitnesses to the collapse, but at least five people passed the dam less than an hour before without noticing anything unusual. The last, Ace Hopewell, a carpenter at Powerhouse No. 1, rode his motorcycle past the dam about ten minutes before midnight. At the coroner's inquest, Hopewell testified he had passed Powerhouse No. 2 without seeing anything there or at the dam that caused him concern. He stated at approximately one and one half miles (2.4 km) upstream he heard, above his motorcycle's engine noise, a rumbling much like the sound of "rocks rolling on the hill." Hopewell stopped, got off his motorcycle and smoked a cigarette while checking the hillsides. The rumbling had begun to fade, and Hopewell assumed the sound was a landslide common to the area. Hopewell finished his cigarette, got back on his motorcycle and left. He was the last person to see the St. Francis Dam intact and survive. At both of the Bureau of Power and Light's receiving stations in Los Angeles and at the Bureau of Water Works and Supply at Powerhouse No. 1, there was a sharp voltage drop at 11:57:30 p. m. Simultaneously, a transformer at Southern California Edison's (SCE) Saugus substation exploded, a situation investigators later determined was caused by wires up the western hillside of San Francisquito Canyon about ninety feet above the dam's east abutment shorting. followed the river bed west and demolished SCE's Saugus substation, cutting power to the entire Santa Clara River Valley and parts of Ventura and Oxnard. At least four miles of the state's main north–south highway was under water and the town of Castaic Junction was being washed away. The flood entered the Santa Clarita River Valley at Approximately five miles downstream, near the Ventura–Los Angeles county line, a temporary construction camp SCE had set up for its 150 man crew on the flats of the riverbank was hit. In the confusion, SCE personnel had been unable to issue a warning and 84 workers perished. Shortly before 1:30 a. m., a Santa Clara River Valley telephone operator learned from the Pacific Long Distance Telephone Company that the St. Francis Dam had failed. She called a motorcycle officer with the State Motor Division, then began calling the homes of those in danger. The officer went door to door warning residents about the imminent flood. At the same time, a deputy sheriff drove up the valley, toward the flood, with his siren blaring, until he had to stop at Fillmore. Mulholland stated that it appeared that there had been major movement in the hills forming the western buttress of the dam, adding that three eminent geologists, Robert T. Hill, C. F. Tolman and D. W. Murphy, had been hired by the Board of Water and Power Commissioners to determine if this was the cause.

Тергеу

Апатқа қатысты кем дегенде онға жуық тергеу жүргізілді. Көшкіннен кейінгі демалыс күндері олардың сегізін бұрын-соңды болмаған жылдамдықпен бастады. Олардың барлығында көрнекті инженерлер мен геологтардан құралған тергеу топтары жұмыс істеді. Бұл топтар мен комиссиялардың ең танымалдары губернатор С.С. Янгтың демеушілігімен, А.Ж. Уайлидің басшылығымен, белгілі бөгет инженері және АҚШ-тың Мелиорация бюросының Боулдер (Хувер) бөгеті кеңесінің консультанты; Лос-Анджелес қалалық кеңесі, оған Мелиорация қызметінің бастығы Элвуд Мид төрағалық етті; Лос-Анджелес округінің сот-медициналық сарапшысы Фрэнк Нэнс және Лос-Анджелес округінің прокуроры Аса Киес. Тағы да басқалары шақырылды: Су және энергетика комиссиялары өздерінің тергеуін бастады, сондай-ақ Лос-Анджелес округінің әкімшілігі Дж.Б. Липпикоттты жалдады. Санта-Клара өзенін қорғау қауымдастығы геолог және Стэнфорд университетінің зейнеткер профессор доктор Бейли Уиллис пен Сан-Францискодағы көрнекті инженер-құрылысшы және Америка инженерлер қоғамының бұрынғы президенті Карл Э. Грунскиді жұмысқа алды. Мемлекеттік теміржол комиссиясы және тек тергеушілерді немесе өкілдерді жіберген бірнеше саяси ұйымдар да болды. Комиссиялардың барлығы бір пікірде болмаса да, көпшілігі өз қорытындыларына осы шаралы түрде келді. Губернатордың комиссиясы 19 наурызда отырыс өткізіп, 79 беттік есебін 24 наурызда, құлаудан кейін он бір күн өткен соң губернаторға тапсырды. Бұл уақыт оларға берілген сұрақтарға жауап беруге жеткілікті болғанымен, олар 21 наурызда басталған соттағы куәгерлердің жауаптарын тыңдау мүмкіндігінен айырылды, бұл геология мен инженерлік емес факторларды қарастырған жалғыз тергеу болды. Жауапты тез алу қажеттігі түсінікті болды, себебі оның тамыры Конгресстегі Свинг-Джонсон заңында жатқан еді. Бұл заң жобасы алғаш рет 1922 жылы ұсынылып, үш шақырылымда дауысқа қойылмады, бірақ сол кезде тағы да Конгресте қаралып жатты. Ақырында бұл заң жобасы Гувер бөгетін салуға қаржыландыруды қамтамасыз етті. Заң жобасын қолдаушылар мен жауапты басшылар оның қаншалықты қауіпті екенін түсінді. Жобадан су мен электр энергиясы қажет болғанымен, осындай үлкен бөгетті салу туралы идея, оның дизайны Сент-Францис бөгетінен жеті жүз есе үлкен су қоймасын құруға мүмкіндік беретін, жақында болған апат пен келтірілген зиянды ескеретін көптеген адамдарға ұнамады. Конгресс заң жобасын қабылдап, 1928 жылдың 21 желтоқсанында АҚШ президенті Кальвин Кулидж оған қол қойды. Губернатордың комиссиясы өз қорытындыларын алғашқы болып жариялады, ол «Губернатор С.С. Янг тағайындаған комиссияның есебі» деп аталды. Бұл есеп ең көп тараған талдауға айналды. Басқа тергеушілердің көпшілігімен бірге олар жаңа ағынды судың құлауды түсінудің кілті екенін қабылдады, бірақ комиссия «барлық бөгеттің астындағы іргетасқа қанағаттандырушы емес еді» деп сенді. «Осындай құрылыммен бөгеттің түпкілікті бұзылуы, егер судың іргетасқа жетуін тоқтату мүмкін болмаса, сөзсіз болды. Тексеру галереялары, қысымды шөгінділер, дренаждық ұңғымалар және терең кесінді қабырғалары жиі сұйықтықты болдырмау немесе жою үшін қолданылады, бірақ бұл құрылғылардың кез-келгенінің немесе барлықтарының жеткілікті тиімді болуы мүмкін емес, бірақ олар жағдайды жақсартады және соңғы сәтсіздікті кейінге қалдырады». Олар апаттың себебін батыс беткейге жатқызды. Комиссияның айтуынша, «батыс бөлігі қызыл конгломератқа негізделген, ол тіпті құрғақ кезде де, күштілігі төмен болды, ал ылғал болған кезде, оның көп бөлігі қатты болып, тас сипаттамаларының бәрін жоғалтты». «Қызыл конгломераттың» әлсіреуі батыс жағын әлсіретті. «Батыс жағындағы судың ағып кетуі шығыстағы каньонның қабырғасына қатты соққы беріп, құрылыстың сол бөлігінің бұзылуына себеп болды». Содан кейін «бөгеттің үлкен бөліктері тез құлады». Лос-Анджелес қалалық кеңесі тағайындаған комитет құлдырауды «қате іргетастарға» жатқызумен келісті және былай деп жазды: «Бұзудың тәсілі бірінші ақау, бірақ қызыл конгломератта тұрған бөгеттің сол бөлігіндегі бетоннан басталды; бұл ақау көлемі ұлғайып, суқоймадан сіңген судың әсерінен иілгіштелген іргетасты материалды алып тастады, бұл бөгеттің осы нүктедегі қолдауын алып тастады және берік конгломераттың арқасында қақпа әрекет жасалмады, бұл бөгеттің құлдырауы болдырмайды». Сонымен қатар, олар «бұзушылықтың кезектілігі белгісіз» екенін мойындаса да, губернатордың комиссиясы ұсынғанға ұқсас үлгіге сәйкес келеді деп қорытындылады. [[Файл:Тұрақты бөлім.jpg|thumb|left|Тұрақты бөлім («Қабір тасы») бөгеттің шығыс жағынан қалған фрагменттерімен. Ол 1929 жылдың мамыр айында динамитпен құлатылды, ал қалған блоктар қоғамның қиратылған орынды зерттеуін болдырмау үшін бульдозерлер мен соққылық бұрғылармен қиратылды. Қанатты бөгет Лос-Анджелес өрт сөндірушілеріне ғимарат құрылыстарында жарылғыш заттарды қолдану тәжірибесін алу үшін пайдаланылды. Бөгет қайтадан салынбады, бірақ Буке қанатындағы Буке суқоймасы 1934 жылы алғашқы алмастыру ретінде салынды, ал ондаған жылдардан кейін 1973 жылы Кастаик бөгеті аяқталғаннан кейін қосымша сыйымдылық қосылды. Көптеген құрбандар су тасқыны Тынық мұхитына жеткенде теңізге шығып, табылмай қалды, ал басқалары жағаға шайылып, кейбіреулері Мексика шекарасына дейін оңтүстікке дейін жетті. Бір құрбанның денесі 1992 жылы Ньюхоллдың терең жер астында табылды, ал апаттың құрбандары деп саналатын басқа денелер 1970 жылдардың соңында және 1994 жылы табылды. Қазіргі уақытта қаза болғандардың саны кем дегенде 431 адамды құрайды. Соттағы тергеуде Харнишфегер анықтаған ағын бөгеттің бұзылған күні ағып жатқанының дәлелі ретінде келтірілді, сондай-ақ Мулхолланд пен Су жұмыстары және жабдықтау бюросы оның бар екенін білгені де айтылды. Мулхолланд сот алдында бөгет сақшысының шақыруына байланысты бөгеттің бұзылған күні бөгетте болғанын айтты, бірақ оның өзі де, Ван Норман да алаңдатарлық ештеңе байқамады және қауіпті жағдайлар табылған жоқ. Мулхолланд одан әрі бөгеттердегі ағын, әсіресе Сент-Францис сияқты түрдегі және мөлшеріндегі бөгеттерде жиі кездесетінін куәландырды. Тергеу кезінде Мулхолланд былай деді: «Бұл тергеуге қатысу мен үшін өте қиын, бірақ оның себебі қиын. Мен осы нәрседе өлі болғандарға қызығамын». Келесі куәлігінде, сұраққа жауап бергеннен кейін ол былай қосты: «Жақсы немесе жаман болсын, ешкімді кінәламаңыз, мені кінәлаңыз. Егер адамдық шешімде қате болса, мен сол адаммын, мен ешкімді кінәламауға тырыспаймын». Сот алдындағы қазылар апаттың себептерінің бірі «Сент-Францис бөгеті орналасқан жердегі іргетасты анықтаудағы және онда қандай бөгет салу керек екенін шешудегі инженерлік шешімдегі қате» деп атады және «іргетасты анықтаудағы инженерлік шешімдегі жауапкершілік Су жұмыстары және жабдықтау бюросында және оның бас инженерінде жатыр» деді. Олар Мулхолландты және Су жұмыстары және жабдықтау бюросының басқа қызметкерлерін қылмыстық жауапкершіліктен босатты, өйткені бөгет салынған тау жыныстарының тұрақсыздығы туралы оның өзі де, ешкім де сол кезде білмеген. Отырыстар сондай-ақ «үлкен бөгеттің құрылысы мен жұмысы ешқашан, ең білікті болса да, бір адамның ғана шешіміне қалдырылмауы керек» деп ұсынды. Мулхолланд 1928 жылдың 1 желтоқсанында Су жұмыстары және жабдықтау бюросынан зейнетке шықты. Оның көмекшісі Харви Ван Норман бас инженер және бас менеджер болып оның орнына келді. Мулхолланд бас кеңесші инженер ретінде қалды...

There were at least a dozen investigations into the disaster. With unprecedented speed, eight of these had begun by the weekend following the collapse. Almost all involved investigative panels of prominent engineers and geologists. The more notable of these groups and committees were those sponsored by Governor C. C. Young, headed by A. J. Wiley, the renowned dam engineer and consultant to the U. S. Bureau of Reclamation's Boulder (Hoover) Dam Board; the Los Angeles City Council, which was chaired by the Chief of the Reclamation Service, Elwood Mead; Los Angeles County Coroner Frank Nance, and Los Angeles County District Attorney Asa Keyes. Others were convened: the Water and Power Commissioners started their own inquiry, as did the Los Angeles County Board of Supervisors, who hired J. B. Lippincott. The Santa Clara River Protective Association employed the geologist and Stanford University professor emeritus, Dr. Bailey Willis, and eminent San Francisco civil engineer and past president of the American Society of Civil Engineers, Carl E. Grunsky. There were still others, such as the state railroad commission and several political entities who only sent investigators or representatives. Although they were not unanimous on all points, most commissions quickly reached their respective conclusions. The governor's commission met on March 19 and submitted their 79 page report to the governor on March 24, only eleven days after the collapse. Although this may have been sufficient time to answer what they had been directed to determine, they had been deprived of the sworn testimony at the coroner's inquest, which was scheduled to be convened March 21, the only inquiry that took into consideration factors other than geology and engineering. The need for immediate answers was understandable, having its roots in the Swing–Johnson Bill in Congress. This bill, which had first been filed in 1922, and failed to be voted on in three successive Congresses, was again before Congress at the time. This bill ultimately provided the funding for constructing the Hoover Dam. Supporters and responsible leaders alike realized the jeopardy in which the bill stood. Although the water and electricity from the project were needed, the idea of the construction of such a massive dam of similar design, which would create a reservoir seven hundred times larger than the St. Francis, did not sit well with many in light of the recent disaster and the devastation. The bill was passed by Congress and signed into law by U. S. President Calvin Coolidge on December 21, 1928. The governor's commission was the first to release its findings, titled Report of the Commission appointed by Governor C. C. Young to investigate the causes leading to the failure of the St. Francis dam near Saugus, California. The report became the most widely distributed analysis. Along with most of the other investigators, they perceived the new leak as the key to understanding the collapse, although the commission believed that "the foundation under the entire dam left very much to be desired." The report stated, "With such a formation, the ultimate failure of this dam was inevitable, unless water could have been kept from reaching the foundation. Inspection galleries, pressure grouting, drainage wells and deep cut off walls are commonly used to prevent or remove percolation, but it is improbable that any or all of these devices would have been adequately effective, though they would have ameliorated the conditions and postponed the final failure." They placed the cause of the failure on the western hillside. "The west end," the commission stated, "was founded upon a reddish conglomerate which, even when dry, was of decidedly inferior strength and which, when wet, became so soft that most of it lost almost all rock characteristics." The softening of the "reddish conglomerate" undermined the west side. "The rush of water released by failure of the west end caused a heavy scour against the easterly canyon wall and caused the failure of that part of the structure." There then "quickly followed the collapse of large sections of the dam." The committee appointed by the Los Angeles City Council for the most part concurred in attributing the collapse to "defective foundations", and wrote, "The manner of failure was that the first leak, however started, began under the concrete at that part of the dam which stood on the red conglomerate; this leak increased in volume as it scoured away the foundation material already greatly softened by infiltrated water from the reservoir which removed the support of the dam at this point and since no arch action could occur by reason of the yielding conglomerate abutment, made failure of the dam inevitable." Likewise, they concluded the failure most likely followed a pattern similar to that which was proposed by the governor's commission, although they did acknowledge that "the sequence of failure is uncertain." [[File:Standing section. jpg|thumb|left|Standing section (the "Tombstone") with fragments from east side of dam. It was toppled with dynamite in May 1929, and the remaining blocks were demolished with bulldozers and jackhammers to discourage exploration of the ruins by the public. The wing dike was used by Los Angeles firemen to gain experience in using explosives on building structures. The dam was not rebuilt, though Bouquet Reservoir in nearby Bouquet Canyon was built in 1934 as an early replacement, with additional capacity added with the completion of the Castaic Dam decades later in 1973. Many victims were swept out to sea when the flood reached the Pacific Ocean and were never recovered, while others were washed ashore, some as far south as the Mexican border. The remains of one victim were found deep underground near Newhall in 1992, and other bodies, believed to be victims of the disaster, were found in the late 1970s and 1994. The death toll is currently estimated to be at least 431. At the coroner's inquest, the leak that Harnischfeger had spotted was cited as evidence that the dam was leaking on the day of the break, and that both Mulholland and the Bureau of Water Works and Supply were aware of it. Mulholland told the jury he had been at the dam the day of the break due to the dam keeper's call, but neither he nor Van Norman had observed anything of concern, nor found any dangerous conditions. Mulholland further testified that leaks in dams, especially of the type and size of the St. Francis, were common. During the inquest Mulholland said, "This inquest is a very painful thing for me to have to attend but it is the occasion of it that is painful. The only ones I envy about this thing are the ones who are dead." In subsequent testimony, after answering a question he added, "Whether it is good or bad, don't blame anyone else, you just fasten it on me. If there was an error in human judgment, I was the human, I won't try to fasten it on anyone else." The coroner's inquest jury determined that one of the causative factors for the disaster lay in what they had termed as "an error in engineering judgment in determining the foundation at the St. Francis Dam site and deciding on the best type of dam to build there" and that "the responsibility for the error in engineering judgment rests upon the Bureau of Water Works and Supply, and the Chief Engineer thereof." They cleared Mulholland as well as others of the Bureau of Water Works and Supply of any criminal culpability, since neither he nor anyone else at the time could have known of the instability of the rock formations on which the dam was built. The hearings also recommended that "the construction and operation of a great dam should never be left to the sole judgment of one man, no matter how eminent." Mulholland retired from the Bureau of Water Works and Supply December 1, 1928. His assistant, Harvey Van Norman, succeeded him as chief engineer and general manager. Mulholland was retained as Chief Consulting Engineer, with an office, and received a salary of $500 a month. In later years, he retreated into a life of semi isolation. Mulholland died in 1935, at the age of 79.

Плотиналардың қауіпсіздігі туралы заңнама

Сент-Франсис бөгетінің апатына жауап ретінде Калифорния штатының заң шығарушы органы жаңартылған бөгет қауіпсіздігі бағдарламасын құрып, қалалық босатылуды жойды. Бұрын, өз инженерлік бөлімі бар қалалар реттеуден толық босатылған болатын. 1929 жылғы 14 тамызда Мемлекеттік инженердің әкімшілік бақылауындағы, кейін Бөгеттер қауіпсіздігі бөліміне өткен Қоғамдық жұмыстар департаментіне биіктігі жиырма бес футтан аспайтын немесе елу акр-футтан көп су сақтай алатын барлық мемлекеттік емес бөгеттерді қарау құқығы берілді. Жаңа заң сондай-ақ штатқа қажет деп санаған кеңесшілерді тартуға рұқсат берді. Бұдан өзге, штатқа мемлекеттік емес барлық бөгеттердің күтілуі мен жұмыс істеуін бақылауға толық өкілеттік берілді.

Құрылыс инженерлерінің лицензиялануы

Жұртшылыққа қауіп төндіретінін анықтағаннан кейін, Калифорния заң шығарушы органы құрылыс жобаларының реттелмеген жобалауын қадағалау үшін азаматтық инженерлік саласын реттеуге бағытталған заңдарды қабылдады және 1929 жылы Азаматтық инженерлерді тіркеу жөніндегі мемлекеттік кеңесті (қазіргі Кәсіби инженерлер, жер зерттеушілер және геологтар жөніндегі кеңес) құрды.

Талдау

thumb|left|upright=1.5|2009 жылы бұрынғы бөгет орнына қарағанда, алыс жағалауларда жақындағы және құлаудан кейінгі жер сілкіністерінің шекаралары көрініп тұр. Қазіргі уақытта басым гипотеза бойынша, құлау бөгеттің шығыс тірегінің берілуінен басталуы мүмкін, мүмкін жер сілкінісі салдарынан. Бұл сценарий, Уиллис пен Грунскидің еңбектерінде бастау алған, 1963 жылы Чарльз Аутлендтың «Адам жасаған апат: Сент-Франциск бөгетінің тарихы» кітабында кеңейтілді. Бөгеттің шығыс тірегі салынған материалдың өзі ежелгі жер сілкінісінің бөлігі болуы мүмкін, бірақ 1920 жылдардағы геологтардың көпшілігі үшін мұны анықтау мүмкін болмас еді. Шындығында, бұл орынды сол кездегі екі жетекші геолог және инженер-құрылысшы, Стэнфорд университетінен Грунски мен Джон К. Браннер екі рет тексерді, бірақ екеуі де Сан-Францискито тасында ешқандай ақау таппады. Outland-тың жұмысынан шабыттанған Дж. Дэвид Роджерс, бөгеттің бұзылуына әкелген ықтимал геологиялық және тау жыныстарының механикалық процестерін зерттеп, біршама даулы болған, бірақ кеңейтілген сценарий жариялады. Ол бұл сәтсіздікті үш негізгі факторға байланысты деп санайды: бөгет салынған ежелгі жер сілкінісі материалдарының тұрақсыздығы, бөгеттің дизайнына қосылған қосымша биіктікті ескермеу және жобалау мен құрылыстың тек бір адамның бақылауында болуы. 2004 жылы тарихшылар Норрис Хандли-младший (UCLA профессоры) және Дональд С. Джексон (Лафайетт колледжінің профессоры) «Калифорния тарихы» журналында Роджерстің бөгеттің құлауына қатысты тарихи талдауын сынап жазды. Оның геологиялық талдауының көп бөлігін қабылдап, мақала Сан-Францискито шатқалында салынған құрылыстың айырмашылықтары мен кемшіліктерін және 1920 жылдары басқа көрнекті бөгет инженерлері қолданған ірі масштабты бетондық гравитациялық бөгеттердің стандарттарына сай келмейтінін нақтылайды. Мулхоланд бөгетін бағалау үшін инженерлер мен геологтардан тұратын комиссия бөгеттің қауіпсіздігін бағалау үшін тағайындалды. 1930 жылы Калифорния штаты құрылысты бағалау үшін сыртқы тексеру тобын құрды. Сол жылы Лос-Анджелес қаласының Су және электр энергиясы басқармасы бөгеттің қайта қарау жөніндегі өз кеңесін тағайындады. Штат комиссиясы бөгетті өзгертуді ұсынбаса да, екі комиссия да ұқсас қорытындыға келді: бөгеттің жеткілікті көтерілу жеңілдеткіші болмады, бұл тұрақсыздануға әкелуі мүмкін және қабылдауға болмайтын жағдай еді. 1931 жылы төртінші комиссия, Мулхоланд бөгетін бағалау инженерлер кеңесі құрылысты бағалау үшін тағайындалды. Сонымен қатар, Су және электр энергиясы басқармасы тағайындаған сыртқы зерттеу тобы «Төсінділердің жарамдылығы туралы геологиялық есеп» дайындады. Жобалау кезеңінде инженерлік бөлім жасаған жоспарларда бөгеттің кейбір кемшіліктері анықталды. Бұл бөгеттің негізінің енімен және оның көтерілуге және сырғанауға төтеп беру қабілетімен, сондай-ақ жер сілкінісі жүктемесіне төтеп беру қабілетімен байланысты болды. Голливуд су қоймасын тұрақты түрде судан босату туралы шешім қабылданды. Сонымен қатар, су қоймасында сақталатын судың көлемі 1,5 гектардан аспауы және бөгеттің төменгі жағына үлкен көлемде топырақ орналастыру және оны жұртшылықтан жасыру туралы шешім қабылданды, бұл гидравликалық көтерілуге және жер сілкінісіне қарсы оның тұру қабілетін арттыру үшін жасалды. Бұл жұмыс 1933-1934 жылдары жүргізілді.

thumb|left|upright=1.5|Looking across the canyon at the former dam site in 2009, with outlines of recent and post collapse landslides visible on the far banks
At present, the popular hypothesis is that collapse may have begun with the eastern abutment of the dam giving way, possibly due to a landslide. This scenario, having its roots in the works of Willis and Grunsky, was expanded upon by the author Charles Outland in his 1963 book Man‑Made Disaster: The Story of St. Francis Dam. The material on which the eastern abutment of the dam had been built may itself have been part of an ancient landslide, but this would have been impossible for almost any geologists of the 1920s to detect. Indeed, the site had been inspected twice, at different times, by two of the leading geologists and civil engineers of the day, Grunsky and John C. Branner of Stanford University; neither found fault with the San Francisquito rock. J. David Rogers, inspired by the work of Outland, investigated the failure and published an extensive scenario, albeit somewhat controversial, of the possible geological and rock mechanic actions which may have led to the dam's failure. He attributed the failure to three major factors: the instability of the ancient landslide material on which the dam was built, the failure to compensate for the additional height added to the dam's design, and the design and construction being overseen by only one person. A critique of Rogers' historical analysis of the dam's collapse was published in the journal California History in 2004 by historians Norris Hundley Jr. (Professor Emeritus, UCLA) and Donald C. Jackson (Professor, Lafayette College). While accepting most of his geological analysis of the failure, the article makes clearer the differences and deficiencies of the structure built in San Francisquito Canyon and how it fell short of the standards for large scale concrete gravity dams as practiced by other prominent dam engineers in the 1920s. A Committee of Engineers & Geologists to Assess Mulholland Dam was appointed to evaluate the dam's safety. An external review panel to evaluate the structure, convened by the State of California, followed in 1930. The same year, the City of Los Angeles Board of Water & Power Commissioners appointed their own Board of Review for the dam. Although the state's panel did not recommend modification of the dam, both panels came to similar conclusions: that the dam lacked what was then considered sufficient uplift relief, which could lead to destabilization, and was unacceptable. Again in 1931, a fourth panel, the Board of Engineers to Evaluate Mulholland Dam, was appointed to assess the structure. As well, an external study group appointed by the Board of Water & Power Commissioners produced a "Geological Report of the Suitability of Foundations". Certain design deficiencies were uncovered in the plans made by the engineering department during the planning phase of the dam. These had to do with the dam's base width in conjunction to its ability to resist uplift and sliding and to withstand earthquake loading. The decision was made to permanently keep the Hollywood Reservoir drawn down. It was also decided to keep the amount stored in the reservoir to no more than and to place an enormous amount of earth, , on the dam's downstream face to increase its resistance against hydraulic uplift and earthquake forces, and to screen it from public view. This work was carried out in 1933–34.

Мұра

2009 жылы бөгеттің "Қабір тасы" бөлігінің қалдықтары. Сатылы бетінің ішінара көмілген жиектері көрініс тапқан. Сент-Франциск бөгетінің көзге көрінетін жалғыз қалдықтары – ауа райынан бүлінген, сұр бетонның сынықтары және бөгеттің үстіңгі жағы мен қанатты бөгеттің қоршауларының тот басқан қалдықтары. Ежелгі көшкіннен қалған қираған үйінділер мен іздерді Сан-Францискито каньоны жолынан көруге болады. Бөгеттің бастапқы орнының оңтүстігіндегі арнадағы бөлшектердің үлкен бөліктері әлі де кездеседі. Апат орны Калифорния тарихи ескерткіші №919 ретінде тіркелген. Ескерткіш "Электр станциясы №2" аумағында орналасқан және Сан-Францискито каньоны жолына жақын. Тақтада жазылған мәтін:

№ 919 СЭНТ-ФРАНЦИСК БӨГЕТІ АПАТЫ ОРНЫ – Лос-Анджелес су құбыры жүйесінің бөлігі болған 185 футтік бетонды Сент-Франциск бөгеті осы жерден шамамен 1,5 шақырым солтүстікке орналасқан. 1928 жылдың 12 наурызында, түн ортасына дейін, бөгет құлап, Санта-Клара өзенінің аңғарына 12 миллиард галлоннан астам су құйды. Бұл апат Калифорниядағы ең ірі апаттардың бірі саналады. Сан-Францискито каньоны жолы 2005 жылы қатты дауылдан зардап шекті, ал 2009 жылы қайта жаңартылғанда, бастапқы жол төсегінен және бөгеттің негізгі бөлігінің қалдықтарынан алысқа жылдырылды. Жаңа жол қанатты бөгеттің батыс жағындағы төбеге жасалған тік жар арқылы өтеді.

Ұлттық ескерткіш және ұлттық мемориал

2019 жылдың 12 наурызында қол қойылған Джон Д. Дингл, кішінің табиғатты қорғау, басқару және демалыс туралы заңы Сент-Франсис бөгетінің апаты ұлттық ескерткішін құрды және Сент-Франсис бөгетінің апаты ұлттық мемориалын құруға рұқсат берді. Бұл жерлерді АҚШ Орман шаруашылығы қызметі Angeles ұлттық орманының ішінде бөгеттің құлауын еске алу және демалыс үшін жерді сақтау, сондай-ақ ресурстарды қорғау мақсатымен басқарады. Ескерткішке кіру Old San Francisquito Canyon жолы арқылы жаяу жүру арқылы жүзеге асырылады. Сент-Франсис бөгетінің ұлттық мемориалдық қоры – 2019 жылы құрылған коммерциялық емес ұйым. Оның мақсаты – АҚШ Орман шаруашылығы қызметіне Сент-Франсис бөгетінің апаты ұлттық мемориалы мен ескерткішін салуға және күтіп ұстауға қаражат жинау, соның ішінде келушілер орталығы мен барлық анықталған құрбандардың есімдері жазылған мемориалдық қабырғаны салу. Жеңімпаз мемориалдық жоба 2023 жылдың сәуір айында жарияланды.

Құжаттамалық фильмдер

Мулхоландтың дамуы, Лос-Анджелестің су мәселелері және бөгеттің құлауы туралы 2018 жылғы Джесси Кэштің "Естен кеткен трагедия: Сент-Франциск бөгетінің тарихы" деректі фильмінде баяндалған. Бөгеттің салынуы мен қатаң апатқа ұшырауы туралы оқиға "Пустындағы су тасқыны" деректі фильмінің де тақырыбы болып табылады, ол алғаш рет 2022 жылдың мамырында PBS телеарнасының American Experience сериясы аясында көрсетілді.

Танымал мәдениетте

1974 жылы түсірілген "Чайнатаун" фильмінде Мулхолландқа, Калифорниядағы су үшін болған соғыстарға, су тас жолына және Сент-Франсис бөгетінің апатына қатысты көптеген көркемделіп айтылған сілтемелер кездеседі. Рок музыканты Фрэнк Блэк өзінің "Сент-Франсис бөгетінің апаты" және "Оле Мулхолланд" әндерінде Сент-Франсис бөгетінің апатына бірнеше рет сілтеме жасайды. Эндрю А. Смиттің 2014 жылы жарық көрген "100 Sideways Miles" атты жасөсперімдер романында бөгет апаты болған жердің қазіргі күйі де, сол тарихи оқиға туралы әңгіме де қамтылған.