Дэниел Голдхаген: Холокост және антисемитизмді зерттеуші ғалым
Daniel Goldhagen
Дэниел Голдхаген – американдық автор, Холокост, геноцид және антисемитизм тақырыптарындағы еңбектерімен танымал. Кітаптары мен зерттеулері туралы біліңіз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық автор және ғалым (1959 жылы туған)
American author and academic (born 1959)
Дэниел Джона Голдхаген (1959 жылдың 30 маусымында туған) – американдық автор, Гарвард университетінің үкімет және қоғамдық зерттеулер кафедрасының бұрынғы доценті. Голдхаген Холокост тақырыбындағы екі кітабының авторы ретінде халықаралық деңгейде танылып, көп сынға ұшырады: «Гитлердің ерікті орындаушылары» (1996) және «Моральдық санасу» (2002). Ол сонымен қатар геноцид құбылысын зерттеген «Соғыстан да жаман» (2009) және әлемдегі антисемитизмнің күшеюін талдаған «Ешқашан өлмейтін шайтан» (2013) кітаптарының авторы.
Daniel Jonah Goldhagen (born June 30, 1959) is an American author, and former associate professor of government and social studies at Harvard University. Goldhagen reached international attention and broad criticism as the author of two books about the Holocaust: Hitler's Willing Executioners (1996), and A Moral Reckoning (2002). He is also the author of Worse Than War (2009), which examines the phenomenon of genocide, and The Devil That Never Dies (2013), in which he traces a worldwide rise in virulent antisemitism.
Өмірбаян
Дэниел Голдхаген Бостон қаласында, Массачусетс штатында, Эрих пен Норма Голдхагеннің отбасында дүниеге келді. Ол жақын жердегі Ньютон қаласында өсті. Оның әйелі Сара (туған есімі Уильямс) – сәулет тарихшысы және The New Republic журналының сыншысы. Дэниел Голдхагеннің әкесі – Эрих Голдхаген, Гарвард университетінің зейнеткер профессор. Эрих Холокосттан аман қалған, отбасымен бірге Черновицтегі (қазіргі Украина) еврей геттосына қамалған. Голдхаген өзінің «нацизм мен Холокост туралы түсінігі» әкесінің ықпалымен қалыптасқанын жазды. Алғашқы аспирантура кезінде ол Саул Фридландердің лекциясына қатысты, онда ол «ойдың жарқыраған сәтін» басынан өткерді: функционализм мен интенционализм арасындағы тартыс «Гитлер еврейлерді жоюға бұйрық бергенде, адамдар неге осы бұйрықты орындады?» деген сұраққа жауап бермеді. Голдхаген еврейлерді өлтірген неміс ерлер мен әйелдердің кім екенін және олардың өлтіру себептерін зерттегісі келді. «Гитлердің ерікті қылмыскерлері: Қарапайым немістер мен Холокост» атты еңбегі Холокост кезінде көптеген қылмыскерлердің қарапайым немістер болғанын, олардың терең антисемиттік мәдениетте тәрбиеленгендігіне байланысты, нацистік үкіметтің геноцидтік жоспарларын орындауға «дайын және құлшынып» келгенін көрсетеді. Голдхагеннің алғашқы еңбегі 1989 жылғы 17 сәуірде The New Republic журналында жарияланған «Жалған куә» атты кітапқа жазған рецензиясы болды. Бұл 1988 жылы жарық көрген Арно Дж. Майердің «Неге аспан қараңғылықта қалмады?» атты кітабына жасалған бірқатар сын рецензиялардың бірі еді. Майер Люксембургте туған, Принстон университетінің американдық еврей профессоры еді. Голдхаген «Майердің зор интеллектуалдық қатесі» Холокосттың себебін антисемитизмге емес, антикоммунизмге жатқызуда екенін жазды. Ол оны сондай-ақ (Майер айтқандай) тек еврейлерді қайта қоныстандыруға емес, Еуропалық еврейлерді геноцидке салуды жоспарлаған Ванзе конференциясы (1942) туралы фактілерді дұрыс емес көрсетуде айыптады. 2003 жылы Голдхаген жазуға толыққанды көңіл бөлу үшін Гарвардтан кетіп қалды. Оның еңбегі талдау үшін бөлек қарастырылатын төрт тарихи элементті біріктіреді; «Моральдық есеп: Католик шіркеуінің Холокосттағы рөлі және оның жөндеу міндетін орындамауы» (2002) және «Соғыстан да жаман» (2009) кітаптарында көрсетілгендей: (i) сипаттама (не болды), (ii) түсіндірме (неліктен болды), (iii) моральдық бағалау (қарар) және (iv) ұсыным (не істеу керек?). Голдхагеннің сөзіне göre, оның Холокост зерттеулері басқа геноцидтердің артында тұрған саяси, әлеуметтік және мәдени ерекшеліктер туралы сұрақтарға жауап береді: «Кім өлтірді?», «Уақыт пен мәдениеттің айырмашылығына қарамастан, жаппай қырғындардың ортақ белгілері қандай?» деген сұрақтарға жауап іздеді, нәтижесінде «Соғыстан да жаман: геноцид, жоюшылдық және адамзатқа үздіксіз шабуыл» атты кітабы жарық көрді, ол геноцидтің жаһандық сипаты мен осы қылмыстардың алдын алу туралы мәселелерді қамтиды.
Daniel Goldhagen was born in Boston, Massachusetts, to Erich and Norma Goldhagen. He grew up in nearby Newton. His wife Sarah (née Williams) is an architectural historian, and critic for The New Republic magazine. Daniel Goldhagen's father is Erich Goldhagen, a retired Harvard professor. Erich is a Holocaust survivor who, with his family, was interned in a Jewish ghetto in Czernowitz (present day Ukraine). Goldhagen has written that his "understanding of Nazism and of the Holocaust is firmly indebted" to his father's influence. During early graduate studies, he attended a lecture by Saul Friedländer, in which he had what he describes as a "lightbulb moment": The functionalism versus intentionalism debate did not address the question, "When Hitler ordered the annihilation of the Jews, why did people execute the order?". Goldhagen wanted to investigate who the German men and women who killed the Jews were, and their reasons for killing. The thesis of Hitler's Willing Executioners: Ordinary Germans and the Holocaust proposes that, during the Holocaust, many killers were ordinary Germans, who killed for having been raised in a profoundly antisemitic culture, and thus were acculturated — "ready and willing" — to execute the Nazi government's genocidal plans. Goldhagen's first notable work was a book review titled "False Witness" published by The New Republic magazine on April 17, 1989. It was one in a series of hostile reviews of the 1988 book Why Did the Heavens Not Darken? by an American Jewish professor of Princeton University born in Luxembourg, Arno J. Mayer. Goldhagen wrote that "Mayer's enormous intellectual error" was in ascribing the cause of the Holocaust to anti Communism, rather than to antisemitism, Goldhagen accused him also of misrepresenting the facts about the Wannsee Conference (1942), which was meant for plotting the genocide of European Jews, not (as Mayer said) merely the resettlement of the Jews. In 2003, Goldhagen resigned from Harvard to focus on writing. His work synthesizes four historical elements, kept distinct for analysis; as presented in the books A Moral Reckoning: the Role of the Catholic Church in the Holocaust and its Unfulfilled Duty of Repair (2002) and Worse Than War (2009): (i) description (what happens), (ii) explanation (why it happens), (iii) moral evaluation (judgment), and (iv) prescription (what is to be done?). According to Goldhagen, his Holocaust studies address questions about the political, social, and cultural particulars behind other genocides: "Who did the killing?" "What, despite temporal and cultural differences, do mass killings have in common? ", which yielded Worse Than War: Genocide, Eliminationism, and the Ongoing Assault on Humanity, about the global nature of genocide, and averting such crimes against humanity.
Гитлердің қазасын өтеп жатқандары
Гитлердің ерікті жазалаушылары (1996) Холокост кезінде қарапайым немістердің басым көпшілігінің «ерікті жазалаушылар» болғанын, себебі алдыңғы ғасырларда қалыптасқан неміс ұлттық санасындағы бірегей және күшті «жоюшы антисемитизм» болды деп тұжырымдайды. Голдхаген бұл антисемитизмнің Германияда кең таралғанын, Германияға тән ерекшелік екенін және осының нәтижесінде қарапайым немістер еврейлерді ерікті түрде өлтіргенін дәлелдеді. Голдхаген бұл көзқарастың ортағасырлық діни негіздерге ие болғанын, бірақ кейіннен секулярландырылғанын айтты. Голдхагеннің кітабы Клиффорд Герцтің әдістемесімен «терең сипаттама» болуға тиіс еді. Осы мақсатта, өзінің тезисін дәлелдеу үшін Голдхаген еврейлерді өлтірген қарапайым немістердің мінез-құлқына, әсіресе 1942 жылы оккупацияланған Польшадағы Орпо (рейд полициясы) резервтік 101-ші батальонының әрекеттеріне назар аударды. Ол «жоюшы антисемитизммен» уланған қарапайым немістер еврейлерді қатыгез және садистікпен өлтіруді өз еркімен таңдады деп мәлімдеді. Иуда Бауэр, Отто Кулька және Израиль Гутман сияқты ғалымдар Голдхагенге дейін идеологияның, радикалды антисемитизмнің және Германияға тән ерекшеліктің маңыздылығын атап көрсеткен. Докторлық диссертация ретінде басталган бұл кітап, негізінен Кристофер Браунингтің «Жай ғана адамдар: Резервтік полиция батальоны 101 және Польшадағы соңғы шешім» (1992) кітабына жауап ретінде жазылған. Голдхагеннің кітабының көп бөлігі сол тәртіп полициясы батальонына қатысты, бірақ мүлдем басқа қорытындыларға келді. 1996 жылдың 8 сәуірінде Браунинг пен Голдхаген АҚШ Холокост мемориалдық мұражайы ұйымдастырған симпозиумда өздерінің арадағы айырмашылықтарды талқылады. Браунингтің кітабы антисемиттік үгіт-насихаттың үздірілмейтін науқанының әсерін мойындайды, бірақ басқа да факторларды ескереді, мысалы, қатардан шығудан қорқу, мансаптық өсуге ұмтылу, әлсіз көрінбеуге тырысу, мемлекеттік бюрократияның ықпалы, майдан жағдайы және әріптестермен байланыс. Голдхаген бұл факторлардың әсерін мойындамайды. Голдхагеннің кітабы 1994 жылы Америка саяси ғылымдар қауымдастығының Габриэль А. Алмонд сыйлығын және Германия және халықаралық саясат журналының Демократия сыйлығын жеңіп алды. «Тайм» журналы оны 1996 жылдың ең маңызды екі кітабының бірі деп атады, ал «Нью-Йорк Таймс» газеті оны «ерекше, жаңа туынды, «көренекті» деген атауға лайық» деп сипаттады. Кітап баспасөз бен академиялық ортада қызу пікірталас тудырды. Бірнеше тарихшы оның қабылдануын 1980-жылдардағы нацистік тарихты түсіндіруге тырысқан неміс тарихшылық пікірталасының жалғасы ретінде бағалады. Кітап «жариялау құбылысы» болды және сынға ұшырағанына қарамастан, Америка Құрама Штаттарында да, Германияда да танымал болды. Тарихшылар оны ахисториялық деп сипаттады, ал Холокост тарихшысы Рауль Хилберг оны «барлығында мүлдем дұрыс емес» және «құндылығы жоқ» деп атады. Немістер туралы «жалпылама гипотеза» болғандықтан, ол антигермандық ретінде қарастырылды. Израиль тарихшысы Йегуда Бауэр «Голдхаген ауыр қателік жасады», «Голдхагеннің тезисі жұмыс істемейді» деп мәлімдеді және «оның кітабындағы немісге қарсы көзқарас, тіпті нәсілшілдік көзқарас (ол оны қаншалықты жоққа шығарса да) ешқандай нәтиже бермейді» деп айыптады. Америкалық тарихшы Фриц Стерн кітапты ғылыми емес және расистік германофобияға толы деп айыптады. Хилберг пікірталастарды қорытындылап, «1996 жылдың соңында, қарапайым оқырмандардан айырмашылығы, академиялық әлемнің көп бөлігі Голдхагенді картадан жойғаны анық болды» деді.
Hitler's Willing Executioners (1996) posits that the vast majority of ordinary Germans were "willing executioners" in the Holocaust because of a unique and virulent "eliminationist antisemitism" in German identity that had developed in the preceding centuries. Goldhagen argued that this form of antisemitism was widespread in Germany, that it was unique to Germany, and that because of it, ordinary Germans willingly killed Jews. Goldhagen asserted that this mentality grew out of medieval attitudes with a religious basis, but was eventually secularized. Goldhagen's book was meant to be a "thick description" in the manner of Clifford Geertz. As such, to prove his thesis Goldhagen focused on the behavior of ordinary Germans who killed Jews, especially the behavior of the men of Order Police (Orpo) Reserve Battalion 101 in occupied Poland in 1942 to argue ordinary Germans possessed by "eliminationist anti Semitism" chose to willingly murder Jews in cruel and sadistic ways. Scholars such as Yehuda Bauer, Otto Kulka and Israel Gutman among others had asserted before Goldhagen, the primacy of ideology, radical anti Semitism, and the corollary of an inimitability exclusive to Germany. The book, which began as a doctoral dissertation, was written largely as a response to Christopher Browning's Ordinary Men: Reserve Police Battalion 101 and the Final Solution in Poland (1992). Much of Goldhagen's book was concerned with the same Order Police battalion, but with very different conclusions. On April 8, 1996, Browning and Goldhagen discussed their differences during a symposium hosted by the United States Holocaust Memorial Museum. Browning's book recognizes the impact of the unending campaign of antisemitic propaganda, but it takes other factors into account, such as fear of breaking ranks, desire for career advancement, a concern not to be viewed as weak, the effect of state bureaucracy, battlefield conditions and peer bonding. Goldhagen does not acknowledge the influence of these variables. Goldhagen's book went on to win the American Political Science Association's 1994 Gabriel A. Almond Award in comparative politics and the Democracy Prize of the Journal for German and International Politics. Time magazine reported that it was one of the two most important books of 1996, and The New York Times called it "one of those rare, new works that merit the appellation 'landmark. The book sparked controversy in the press and academic circles. Several historians characterized its reception as an extension of the Historikerstreit, the German historiographical debate of the 1980s that sought to explain Nazi history. The book was a "publishing phenomenon", achieving fame in both the United States and Germany despite being criticized by some historians, who called it ahistorical and, according to Holocaust historian Raul Hilberg, "totally wrong about everything" and "worthless". Due to its alleged "generalizing hypothesis" about Germans, it has been characterized as anti German. The Israeli historian Yehuda Bauer claims that "Goldhagen stumbles badly", "Goldhagen's thesis does not work", and charges " that the anti German bias of his book, almost a racist bias (however much he may deny it), leads nowhere". The American historian Fritz Stern denounced the book as unscholarly and full of racist Germanophobia. Hilberg summarised the debates, "by the end of 1996, it was clear that in sharp distinction from lay readers, much of the academic world had wiped Goldhagen off the map".
Адеп - ахлақтық есеп
2002 жылы Голдхаген "Әдептік санасу: Католик шіркеуінің Холокост тарихындағы рөлі және оның толық орындалмаған өтеу міндеті" атты кітабын жариялады. Кітапта Голдхаген жекелеген епископтар мен дін қызметкерлерінің көптеген еврейлерді жасырып, құтқаруға көмектескенін мойындайды, бірақ сонымен қатар басқаларының соғысқа дейін және соғыс кезінде антисемитизмді қолдаған немесе қабылдағандарын, ал кейбіреулерінің Холокост кезінде Еуропадағы еврейлерді қуғындауға тікелей қатысқандарын айтады. "The Weekly Standard" журналынан Дейвид Далин мен Джозеф Боттум бұл кітапты "Холокосты католиктерге қарсы көзқарасты ілгерілету үшін қолдану" деп сынап, зерттеу жұмысының сапасы төмен екенін айтты. Голдхаген "The Atlantic" журналына берген сұхбатында, сондай-ақ кітаптың кіріспесінде, кітаптың атауы мен алғашқы беті оның мақсаты тарихи емес, моральдық талдау екенін көрсетеді. Ол Еуропалық шіркеу өкілдерін мораль және өтеу мәселелерін талқылауда өздерінің тарихи көзқарастарын ұсынуға шақырды.
In 2002, Goldhagen published A Moral Reckoning: The Role of the Catholic Church in the Holocaust and Its Unfulfilled Duty of Repair, his account of the role of the Catholic Church before, during and after World War II. In the book, Goldhagen acknowledges that individual bishops and priests hid and saved a large number of Jews, but also asserts that others promoted or accepted antisemitism before and during the war, and some played a direct role in the persecution of Jews in Europe during the Holocaust. David Dalin and Joseph Bottum of The Weekly Standard criticized the book, calling it a "misuse of the Holocaust to advance [an] anti Catholic agenda", and poor scholarship. Goldhagen noted in an interview with The Atlantic, as well as in the book's introduction, that the title and the first page of the book reveal its purpose as a moral, rather than historical analysis, asserting that he has invited European Church representatives to present their own historical account in discussing morality and reparation.
Соғыстан да жаман
Соғыстан да жаман: геноцид, жоюшылдық және адамзатқа үздіксіз шабуыл (2009) еңбегінде Голдхаген нацизм мен Холокосты «жоюшылдық шабуылдар» деп сипаттады. Ол он жыл бойы кітапта үзіліспен жұмыс істеді, Руанда, Босния, Гватемала, Камбоджа, Кения және КСРО-дағы зұлматтарды жасағандармен және құрбандарымен, сондай-ақ саясаткерлермен, үкімет қызметкерлерімен және жеке гуманитарлық ұйымдардың қызметкерлерімен сұхбаттасты. Голдхаген өзінің мақсаты «көптеген адамдардың өмірін сақтап қалуға және көптеген адамдардың өмірін қауіпке ұшыратып отырған қауіпті институттар мен саясатты құруға» көмектесу екенін айтады. Оның қорытындысы бойынша, «жаппай кісі өлтірмейтін елдер бай әрі қуатты, олардың зор әскери мүмкіндіктері бар (және олар бірігіп әрекет ете алады)», ал қылмыскер елдер «көпшілігі кедей және әлсіз». Кітап киноға бейімделді, ал «Соғыстан да жаман» деректі фильмі алғаш рет АҚШ-та 2009 жылдың 6 тамызында Колорадо штатының Аспен қаласында 1945 жылы Хиросимаға атом бомбасы тасталғанның алпыс төртінші жылдығында көрсетілді. Германияда деректі фильмді ARD телеарнасы алғаш рет 2009 жылдың 18 қазанында көрсетті, ал 2010 жылы PBS телеарнасы бүкіл ел бойынша көрсетуді жоспарлаған. Угур Умит Унгёр кітаптың атауын сынға алып, «Соғыстан да жаман? Бұл нені білдіреді? Егер мен соғыстың салдарынан болған зор құлпырулар мен бейкүнә адамдардың өлімі туралы кітап жазсам, оны «Геноцидтен жақсы» деп атауға бола ма?» – деді. Дэвид Рифф Голдхагенді «Израильді қолдайтын жақтас және әуесқой тарихшы» деп сипаттап, Голдхагеннің «жоюшылдық» деп санайтын тұжырымдамасының астында қазіргі заманғы исламға қатысты оның жеке көзқарасы болуы мүмкін деп жазады. Рифф Голдхагеннің веб-сайтында автордың «саяси исламның шабуылы, Израильге төнген қауіп, Гитлердің ерікті орындаушылары, антисемитизмнің жаһандануы және тағы басқалар туралы ұлттық деңгейде сөз сөйлейтіні» жазылған. Британдық тарихшы Дэвид Элштейн Голдхагенді 1950 жылдары Кениядағы Мау Мау көтерілісі кезінде британдықтарға қарсы геноцид жасады деген жалған айыптау үшін деректерін манипуляциялауда айыптады. Элштейн пікірінше, Кенияға арналған тарау Голдхагенді «фактыларды білмейтін немесе оның тезисіне сәйкес келмейтін деректерді жоққа шығаратын ғалым деген айыптамаға ұшыратуы мүмкін». 1999 жылдан бері Голдхаген Сара Уильямс Голдхагенге үйленген.
In Worse than War: Genocide, Eliminationism, and the Ongoing Assault on Humanity (2009), Goldhagen described Nazism and the Holocaust as "eliminationist assaults". He worked on the book intermittently for a decade, interviewing atrocity perpetrators and victims in Rwanda, Bosnia, Guatemala, Cambodia, Kenya, and the USSR, and politicians, government officers, and private humanitarian organization officers. Goldhagen states that his aim is to help "craft institutions and politics that will save countless lives and also lift the lethal threat under which so many people live". He concludes that eliminationist assaults are preventable because "the world's non mass murdering countries are wealthy and powerful, having prodigious military capabilities (and they can band together)", whereas the perpetrator countries "are overwhelmingly poor and weak". The book was cinematically adapted, and the documentary film of Worse Than War was first presented in the U. S. in Aspen, Colorado, on August 6, 2009 – the sixty fourth anniversary of the atomic bombing of Hiroshima in 1945. In Germany, the documentary was first broadcast by the ARD television network October 18, 2009, and was to be nationally broadcast by PBS in 2010. Uğur Ümit Üngör criticized the title of the book, stating "Worse than war? What does that mean? If I write a book about the enormous destruction and deaths of innocent people brought about by war, could I call it Better than Genocide?" David Rieff, characterizing Goldhagen as a "pro Israel polemicist and amateur historian", writes that the subtext of what Goldhagen deems "eliminationism" may be his own view of contemporary Islam. Rieff writes that Goldhagen's website states that the author "speaks nationally about Political Islam's Offensive, the threat to Israel, Hitler's Willing Executioners, the Globalization of Anti Semitism, and more". The British historian David Elstein accused Goldhagen of manipulating his sources to make a false accusation of genocide against the British during the Mau Mau Uprising of the 1950s in Kenya. Elstein wrote in his view that the chapter on Kenya left Goldhagen open " to the charge that he is the kind of scholar who is either unaware of the facts or prefers to exclude those which do not fit his thesis". Since 1999, Goldhagen has been married to Sarah Williams Goldhagen.