Кіріспе

Бірінші Доктор Кто сериясы

Жерден тыс бала (кейде 100,000 BC деп аталады) Алғашқы эпизодтың бірінші нұсқасы 1963 жылғы 27 қыркүйек күні кешке Лайм Гроув студиясында репетициядан кейін жазылды. Бірақ, жазу кезінде техникалық қателер көп болды, соның ішінде ТАРДИС басқару бөлмесіне кіретін есіктердің жақсы жабылмауы да бар еді. Эпизодты көрген соң Ньюман оны қайта түсіруге бұйрық берді. Екі түсірілім арасындағы апталарда костюмдерге, эффектілерге, актерлік шеберлікке және сценарийге өзгерістер енгізілді. Екінші рет 18 қазанда түсірілді, ал келесі үш эпизод 25 қазаннан 8 қарашаға дейін әр апта сайын түсірілді. Бес эпизодты (пилотты қоса алғанда) түсірудің жалпы құны £1,7 млн. болды, Ламберт бұл бағдарламаның бюджетіне сәйкес келетінін айтты.

Тақырыптар мен талдау

Ғалым Марк Боулд 2008 жылы жарияланған "Ұлыбританиядағы ғылыми-фантастикалық теледидар" атты мақаласында осы сериалдың Doctor Who әлеуметтік-саяси көзқарастарын қалай қалыптастыратынын талқылайды. Ол былай деп жазады: "Оқиға келесі жиырма алты жыл бойы басым болатын айырылыс/қайта қосылу, тұтқындау/қашу, қуу/жалтаруды көрсетеді, сондай-ақ бағдарламаның BBC-нің саяси және әлеуметтік либерализмін тұрақты түрде қолдауын білдіреді". Ол Иан мен Барбараның үңгірдегі әйелге мейірімділік, достық және демократияны үйрету әрекетіне сілтеме жасап, "бір тиран бүкіл тайпаның бірігіп әрекет етуінен кем күшті" дейді. Ғалым Джон Р. Кук 1999 жылы мұғалімдердің серіктес ретінде болуы Doctor Who-дың бастапқы білім беру мақсатын еске түсіреді деп атап өткен. 1982 жылы "New Scientist" журналының Малькольм Пелту сериалтың тас дәуірінде өтуіне назар салып, шоудың бастапқы ниеті "Жер тарихын жандандыру" болғанын айтты. Лоренс Майлз бен Тэт Вуд үңгір адамдарының отқа ден қоюы – барлық технологияның символы екенін, осылайша соңғы үш эпизодты бірінші эпизодтағы ұрпақ алмасу мәселелерімен және балаларға деген күдікке назар аудару арқылы байланыстырады, бұл ядролық бомбаны қоса алғанда, технологиялық прогресс тақырыбына алып келеді. Олар сонымен қатар, оқиғаны серияға енгізілім ретінде қарастыруға қарсы, одан кейін "айналып-жүгіріп, қашудан тұратын үш эпизод" деп қараудың орнына, оны "бір-бірін жақсы білмейтін төрт адамның бір-біріне сенуді үйренуі туралы" біртұтас драмалық шығарма ретінде қарастыру қажет деп санайды.

Эфирлер мен рейтингтер

Бірінші эпизод 1963 жылғы 23 қарашада, сенбі күні сағат 17:16:20-да таратылды. АҚШ президенті Джон Ф. Кеннедидің өткен күні қаза болуы сериалдың басталуын басып тастады; нәтижесінде бірінші эпизод екінші эпизодтан бұрын, 30 қарашада бір аптадан кейін қайта көрсетілді. Бірінші эпизодты 4,4 миллион көрермен (көрермендердің 9,1%) тамашалады және ол Бағалау индексі бойынша 63 ұпай жинады; бірінші эпизодты қайта көрсету алты миллион көрерменге жетті. Төрт эпизод бойында "Жерден тыс бала" сериалды орташа есеппен 6 миллион адам (көрермендердің 12,3%) көрді. 2–4 эпизодтар тиісінше 5,9, 6,9 және 5,4 миллион көрерменге қол жеткізді. Марк Боулдтың пікірінше, көрермендердің күмәнді реакциясы мен жоғары өндіріс шығындары BBC бағдарламалар жетекшісін сериалды тоқтатуға итермеледі, дейді. 1963 жылдың желтоқсанында екінші серияда таныстырылған Далектер көрермендер арасында бірден танымал болған соң ғана сериал қайта жаңғыртылды. Сериал BBC арнасында екі рет қайта көрсетілді: 1981 жылғы қарашада BBC2 арнасында, "Доктор Худың бес жағы" қайталану маусымы аясында, орташа есеппен 4,3 миллион көрерменді жинады; және 2013 жылғы 21 қарашада BBC Four арнасында шоудың 50 жылдығына арналған шара ретінде, орташа есеппен 630 000 көрерменге жетті.

Сыни жауап

Сериал бастапқыда теледидар сыншыларынан ара-жібір пікірлер алды. Daily Mail газетінің Майкл Гоуэр бірінші бөлім туралы қысқаша оң пікір жазып, соңының "Телегундарды ұшқындырды" деп мәлімдеді. Daily Worker газетінің бір рецензенты шоуды "жақыннан қадағалайтынын" айтып, аяқталуын "қанағаттанарлық" деп сипаттады. Variety журналы сценарий "кейіпкерлердің бетке айтуға келмейтін сипаттамаларынан зардап шеккенін" жазды, бірақ "тиімді операторлық жұмысын" жоғары бағалады, сонымен қатар шоу "шындыққа негізделгендікке ұмтылса, көрермендерді таң қалдырады" деп атап өтті. Екінші бөлімнен кейін The Guardian газетінің Мэри Кройзер сериалдан көңілі толмады, ол "басталып кеткеннен кейін көп ұзамай құлдырап кетті" деді; ол бірінші бөлімнің "күтілгендей басталганын, бірақ қызығушылық тудырмағанын" айтты, ал екіншісі "көңіл көншітпейтін, әлдеқандай періштелер, жүнді терілер мен таяқтардан тұратын күлкілі көрініс болды".