Кіріспе
Жаңа туған сәбидің басын және бетін жабатын мембрана. Кауль (Caput galeatum, сөздерінше, "қоршалған бас") – жаңа туған баланың басын және бетін жабуы мүмкін мембрананың бір бөлігі. Каульмен туу сирек кездеседі, 80 мың туудың бірінен кемде. Кауль зиянсыз және бала туған кезде күтіп отырған ата-ана, дәрігер немесе акушер оны дереу алып тастайды. Каульмен туу, баланың бүкіл амнион қабының ішінде (оның бір бөлігінің орнына) тууымен ерекшеленетін, амниондық қаппен туудан өзгеше. Туған кезде қап кеңейіп, амнион сұйығы мен бала бұзылмаған немесе жартылай бұзылған мембрананың ішінде қалады.
A caul or cowl (Caput galeatum, literally, "helmeted head") is a piece of membrane that can cover a newborn's head and face. Birth with a caul is rare, occurring in less than 1 in 80,000 births. The caul is harmless and is immediately removed by the attending parent, physician, or midwife upon birth of the child. An en caul birth is different from a caul birth in that the infant is born inside the entire amniotic sac (instead of just a portion of it). The sac balloons out at birth, with the amniotic fluid and child remaining inside the unbroken or partially broken membrane.
Түрлері
Баланың басында "қаппен" туған жағдайында, туған мембранасының бір бөлігі қалады. Каул мембранасының екі түрі бар, және мұндай каулдар төрт түрлі жағдайда кездесуі мүмкін. Ең көп таралған түрі – амнионның жұқа, мөлдір ішкі қабығының бөлігі, ол туған кезде басқа тығыз жабысып, ажырап шығады. Мұндай қап әдетте бас пен бетке жабысады, бірақ сирек жағдайларда басқа жабысып, денесінің бір бөлігін жауып тұрады.
Алып тастау
Бұл қауіпсіз және бала туғаннан кейін бірден күтім көрген ата-ана, дәрігер немесе акушер алып тастайды. Егер жарқын қабықша амниотикалық тінден болса, оны баланың терісінен оңай сырып алып тастауға болады. Қалың жарқын қабықшаны алу қиынрақ. Егер дұрыс жасалса, күтім көрген маман баланың мұрын тесігінен жарқын қабықшаға кішкентай тілік салып, баланың тыныс алуына мүмкіндік береді. Содан кейін құлақтың артындағы тізбектер сақтықпен алынып тасталады. Қалған жарқын қабықшаны теріден өте абайсызда сырып алуға болады немесе қағазбен жұмсақ сүртеді де, сосын қағазды алып тастайды. Шамадан тыс жылдам алып тасталса, жарқын қабықша баланың денесінде жарақаттар қалдыруы мүмкін, бұл қалуы мүмкін іздерге әкелуі мүмкін. Жарқын қабықшамен туған балалардың көпшілігі мерзімінен бұрын туады.
Танымал мәдениетте
Чарльз Диккенстің 1850 жылғы «Дэвид Копперфилд» романында, басты кейіпкер және повествошы өз тууы туралы былай дейді: «Мен каулмен тудым, ол газеттерде он бес гинеяға сатылатын жарнамаланды». Копперфилд одан әрі өз каулының тағдырын сипаттайды, ол келесі он жыл бойы қайта сатылып, иесін суға батып кетуден қорғайтын талисман ретінде таратылды. Питер Кэридің «Оскар мен Люсинда» романында батыр Оскардың әкесі Теофилус Хопкинс ұлына кішкентай қорап сыйлайды, ішінде «Оскар туғанда басын жапқан кішкентай мембрана бар, оны анасы сақтап келген, себебі – әрине, ырым-сенім бойынша – мұндай нәрсе баланы суға батудан қорғайды» делінген. Apple TV+ ғылыми-фантастикалық сериалының «Heavy Hangs the Head» (S03E01) эпизодында каулмен туу көрсетілген. «Тілсіздік» романында Дэнни Торренс каулмен туған, бұл оның экстрасенстік қабілеттеріне себеп болуы мүмкін. Барбара Кингсолвердің «Демон мыс бас» (2022) романында басты кейіпкер суға батып өлмейтініне сеніп, каулмен туған. FX сериалындағы «The Strain» сериалында Зак S3 3-ші эпизодта «Бірінші туылған» эпизодында каулмен туған. Дж.Д.Сэлинджердің «Чевеньмен аңшы» романында басты кейіпкердің аты Холден Колфилд.