Кіріспе

Шотландия кеңсесі – 1885 жылдан 1999 жылға дейін Шотландияның мемлекеттік хатшысының бақылауында Шотландияға қатысты кең ауқымды мемлекеттік функцияларды атқарған Ұлыбритания үкіметінің ведомствосы. 1999 жылы Шотландия Парламенті құрылғаннан кейін, оның көп бөлігі жұмысы жаңадан құрылған Шотландия Атқарушы Органына (қазіргі Шотландия Үкіметі) берілді, ал қалған аз ғана функциялар Шотландия кеңсесінде қалды.

Тарих

1707 жылғы Одақ актісі мен Шотландияның ескі Парламентінің жұмысы тоқтатылғаннан кейін, Ұлыбритания Корольдігі үкіметінің құрамында Шотландия мемлекеттік хатшысы лауазымы құрылды. Мемлекеттік хатшыға Шотландияны басқаруға жалпы жауапкершілік жүктелді, ал Лорд-адвокат Шотландиядағы бас заңгер ретінде қызмет етті. Шотландия мемлекеттік хатшысы лауазымы 1746 жылы жойылды, ал Лорд-адвокат Шотландиядағы үкіметтік істерге жауапкершілікті өз мойнына алды. 1828 жылы Ішкі істер министрі ресми түрде «Шотландияны басқаруға» бекітілді, бірақ Лорд-адвокат үкіметте Шотландияның өкілі болып қала берді және шотландтық пікірталастарды жетекшілік етті. 19 ғасырда үкіметтік функциялар, әсіресе жергілікті деңгейде, денсаулық сақтау, жәрдемақыға муқтаж азаматтарды қолдау, жолдар мен білім беру сияқты мәселелерді шешуге қатысты кеңейді. Жергілікті билік органдары сумен жабдықтау, дренаж жүйелерін салу, ауруханалар салу және қала құрылысын жоспарлау ісіне белсенді түрде араласты. Осы жергілікті шараларды бақылау үшін Кедейлерге жәрдемақы беру жөніндегі Бақылау кеңесі (1845–1894), Ақыл-есті жоғалғандар ісі бойынша Бас комиссарлар кеңесі (1857–1913) және Шотландия білім беру департаменті (Жеке кеңестің комитеті) сияқты бірқатар бақылау кеңестері құрылды. Алайда, осы кеңестердің жауапкершілігі нақты болған жоқ, олар кәсіби емес адамдармен жұмыс істеді және үкіметтік демеушіліктің мүмкіндіктерін арттырды. 1869 жылы шотландтық парламент депутаттары Гладстоннан кеңестерге жауапты Шотландия мемлекеттік хатшысын тағайындауды сұрады, бірақ Шотландия мемлекеттік хатшысы лауазымы және оның құрамындағы Шотландия кеңсесі 1885 жылға дейін құрылмады.

Департаменттер

Шотландия кеңсесі 1885 жылы құрылған кезде, Шотландия үшін ғана бірқатар мемлекеттік мекемелер болды: 1828 жылы құрылған Кедейлерге көмек көрсету жөніндегі қадағалау кеңесі, 1849 жылы Шотландиямен шектелген Балық шаруашылығы кеңесі, Ақыл-естің бұзылуына байланысты комиссарлардың жалпы кеңесі (1857 жылы құрылған), Шотландияның білім беру департаменті (1872 жылы құрылған) және 1877 жылы құрылған Түрмелер комиссиясы. 1886 жылы Крофтерлер комиссиясы құрылды және 1911 жылға дейін созылды. 1894 жылы Кедейлерге көмек көрсету жөніндегі қадағалау кеңесі Шотландияның жергілікті басқару кеңесіне айналды, ал үш жылдан кейін Тығыз қоныстанған аудандар кеңесі құрылды және 1911 жылға дейін жалғасты. Бұларға 1912 жылы Шотландияның ауыл шаруашылығы жөніндегі кеңесі, келесі жылы Таулы және аралдар медициналық қызмет жөніндегі кеңесі, ал 1911 жылы Шотландияның сақтандыру комиссарлары қосылды. Бұл органдар біртіндеп біріктіріліп, реформаланды. 1919 жылы Сақтандыру комиссарларының, Таулы және аралдар медициналық қызмет көрсетулер кеңесінің және Шотландияның жергілікті басқару кеңесінің функцияларын біріктіру және кеңейту үшін Денсаулық сақтау кеңесі құрылды. Бұл басқарма, ауыл шаруашылығы және түрмелер комиссиясымен бірге 1928 жылы таратылып, оның орнына денсаулық сақтау, ауыл шаруашылығы және түрмелер департаменттері құрылды (офистерді қайта ұйымдастыру (Шотландия) туралы 1928 жылғы заңмен). Департаменттер реформаланды, Балық шаруашылығы басқармасы мен Түрме департаменті жаңа Шотландияның ішкі істер департаментіне біріктірілді. Ауыл шаруашылығы, білім беру және денсаулық сақтау салалары негізінен сақталды және департаменттерге қайта құрылды. Шотландия кеңсесі 1943 жылы Корольдік мүліктерге және 1945 жылы орман шаруашылығына қатысты функцияларды алған кезде, сондай-ақ 1954 жылы Шотландия істері жөніндегі Корольдік комиссияның есебінен кейін портфельдер кеңейтілді. Департамент құрылымы 1960 жылы өзгерді, ол кезде балық шаруашылығы бойынша жауапкершілік Ішкі істер басқармасынан алынып, Ауыл шаруашылығы департаментіне қосылды (содан кейін ол Ауыл шаруашылығы және балық шаруашылығы департаменті болды), ал 1962 жылы Ішкі істер және Денсаулық сақтау департаменттері біріктірілді (Шотландияның Ішкі істер және Денсаулық сақтау департаментіне). 1962 жылы жаңа Даму департаменті құрылды. 1973 жылы оларға Шотландияның жаңа экономикалық жоспарлау департаменті қосылды, ол 1983 жылы Шотландияның өнеркәсіп департаменті деп қайта аталды. Барлық департаменттердің атаулары 1991 жылы өзгертілді, сонда оларға «Шотландия кеңсесі» префиксі қойылды, сонымен бірге Даму департаменті Шотландия кеңсесінің Қоршаған орта департаменті деп қайта аталды. 1995 жылы қосымша өзгерістер енгізілді: өнеркәсіп бөлімі біліммен біріктіріліп, Шотландия кеңсесінің білім және өнеркәсіп бөлімі құрылды; қоршаған орта бөлімі өзінің бұрынғы атына қайта оралды; Ауыл шаруашылығы және балық шаруашылығы бөлімі Шотландия кеңсесінің ауыл шаруашылығы, қоршаған орта және балық шаруашылығы бөлімі деп қайта аталды; және үй және денсаулық сақтау бөлімі бөлінді: жаңа Шотландия кеңсесінің ішкі істер бөлімі әлі де тұрақты хатшымен басқарылатын болды, бірақ Шотландия кеңсесінің денсаулық сақтау бөлімі бұған дейін Шотландиядағы Ұлттық денсаулық қызметінің басқарушы атқарушы органы, бас ғалым кеңсесі, қоғамдық денсаулық саясаты бөлімі, медициналық қызметтер және мейірбикелік қызметтерді қамтитын болды. 1892 жылдан бастап ол кабинетте отырды, ал 1926 жылы ол бас мемлекеттік хатшы дәрежесіне көтеріліп, Шотландияның мемлекеттік хатшысы атағын алды. 1919 жылы денсаулық сақтау функциялары үшін жауапкершілікті қосу төменгі министрлік лауазымын құруға әкелді, Шотландия үшін денсаулық сақтау жөніндегі парламенттік хатшы, ол өз кезегінде 1926 жылы Шотландия үшін парламенттік мемлекеттік хатшы болды. 1940 және 1951 жылдары қосымша Парламент хатшысы лауазымы қосылды және 1951 жылы Мемлекеттік министр лауазымы құрылды. 1969 жылы 70 орынбасардың орнына қосымша мемлекеттік министр тағайындалды. 1974 жылдан 1979 жылға дейін екі мемлекеттік министр және үш хатшы болды, 1979 жылы бір мемлекеттік министр болды.