Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1831 жылы ғылым және техника саласында маңызды оқиғалар болды, олар төменде тізілген.
The year 1831 in science and technology involved some significant events, listed below.
Астрономия
7 қаңтар – 1831 жылғы Ұлы комета (C/1831 A1, 1830 II) Джон Херапаттың алғашқы байқауы. 7 наурыз – Корольдік астрономиялық қоғам Корольдік жарғысын алады. Генрих Швабе Юпитердегі Ұлы Қызыл Дақтың ең егжей-тегжейлі суретін салады. Мэри Сомервилл Лапластың "Аспан механикасы" еңбегін "Көк механизмі" деп аударады.
January 7 – Great Comet of 1831 (C/1831 A1, 1830 II) first observed by John Herapath. March 7 – Royal Astronomical Society receives its Royal Charter. Heinrich Schwabe makes the first detailed drawing of the Great Red Spot on Jupiter. Mary Somerville translates Laplace's Mécanique céleste as The Mechanism of the Heavens.
Биология
1 қыркүйек – Ирландияда Дублин зоологиялық бағы ашылды. Роберт Браун жасуша ядросын ашты.
September 1 – Zoological Gardens, Dublin, open in Ireland. Robert Brown found the cell nucleus.
Химия
А. А. Бусси "Магнийдің металдық радикалы туралы естеліктерін" жариялап, магнийді бөліп алу әдісін сипаттайды. Юстус фон Либиг органикалық қосылыстардағы көміртегіні талдауға арналған лабораториялық құрал – Калиаппаратты ойлап табады.
A. A. Bussy publishes his Mémoire sur le Radical métallique de la Magnésie describing his method of isolating magnesium. The Kaliapparat, a laboratory device for the analysis of carbon in organic compounds, is invented by Justus von Liebig.
Барлау
1 маусым – Британдық Корольдік теңіз күштері офицері Джеймс Кларк Росс Бутия түбегінде Солтүстік магниттік полюстің орнын табады. 27 желтоқсан – Чарльз Дарвин Плимуттен саяхатын бастайды.
June 1 – British Royal Navy officer James Clark Ross locates the position of the North Magnetic Pole on the Boothia Peninsula. December 27 – Charles Darwin starts his voyage on from Plymouth.
Медицина
16 мамыр – Лондон маңындағы Ханвеллде Уильям Чарльз Эллистің гуманистік басшылығымен кедей-жандарға арналған Миддлсекс округінің психиатриялық үйі ашылды. Доктор Ц. Тернер Такра «Басты өнерлердің, кәсіптердің және мансаптардың, сондай-ақ азаматтық жағдайлар мен тұрмыс салтының денсаулыққа және ұзақ өмірге тигізетін әсері» атты еңбегін жариялайды, онда Лидстің кәсіптері мен өндірістеріне ерекше тоқталып, аурулардың себебін тудыратын және өмірді қысқартатын факторларды жою жөніндегі ұсыныстар келтіріледі. Бұл – жаңадан индустриалданған ағылшын қаласында кәсіби және қоғамдық денсаулық салауаттылығын зерттеудегі алғашқы қадам.
May 16 – Middlesex County Asylum for pauper lunatics opens at Hanwell near London under the humane superintendence of William Charles Ellis. Dr C. Turner Thackrah publishes The Effects of the Principal Arts, Trades, and Professions, and of Civic States and Habits of Living, on Health and Longevity, with a particular reference to the trades and manufactures of Leeds, and suggestions for the removal of many of the agents which produce disease and shorten the duration of life, a pioneering study of occupational and public health in a newly industrialised English city.
Палеонтология
Генри Уитэм Эдинбургте микроскоп арқылы көрінген ішкі құрылымының суреттерімен бірге "Фоссильді өсімдіктерге қатысты ескерулер" атты еңбегін жариялайды.
Henry Witham publishes Observations on fossil vegetables, accompanied by representations of their internal structure, as seen through the microscope in Edinburgh.
Технология
12 сәуір – Англиядағы Ирвелл өзені үстіндегі Браутон аспалы көпірі марш жасай жатқан әскерлердің салмағынан құлады. 29 тамыз – Майкл Фарадей Лондон Корольдік қоғамында электромагниттік индукцияны көрсетті. Джозеф Генри де шамамен сол кезде оны байқады. 28 қазан – Фарадей гомополярлы генератор – Фарадей дөңгелегін жасады. Джозеф Генри электр қоңырауын ойлап тапты. Джеймс Медоуз Рендел Англиядағы Кингсбридж шығанағында гидравликалық механизммен жұмыс істейтін алғашқы көтергіш көпірді орнатады. Уильям Уоллес эидографты өнертапқымен шығарды.
April 12 – Broughton Suspension Bridge over the River Irwell in England collapses under marching troops. August 29 – Michael Faraday demonstrates electromagnetic induction at the Royal Society of London. Joseph Henry recognises it at about the same time. October 28 – Faraday develops the Faraday Wheel, a homopolar generator. Joseph Henry invents the electric bell. James Meadows Rendel erects the first bascule bridge with a hydraulic mechanism, on the Kingsbridge Estuary in England. William Wallace invents the eidograph.
Мекемелер
27 қыркүйекте Ұлыбритания ғылымды дамыту қауымдастығы алғаш рет Йорк қаласында өтті.
September 27 – British Association for the Advancement of Science first meets, in York.
Туылғандар
20 қаңтар – Эдвард Рут (1907 жылы қайтыс болды), Канадада туған ағылшын математигі. 26 қаңтар – Генрих Антон де Бари (1888 жылы қайтыс болды), неміс хирургі, ботаник, микробиолог және миколог. 28 ақпан – Эдвард Джеймс Стоун (1897 жылы қайтыс болды), ағылшын астрономы. 3 наурыз – Джордж Пуллман (1897 жылы қайтыс болды), американдық өнертапқыш. 16 мамыр – Дэвид Э. Хьюз (1900 жылы қайтыс болды), британдық өнертапқыш. 13 маусым – Джеймс Клерк Максвелл (1879 жылы қайтыс болды), Шотландияда туған математик. 20 тамыз – Эдуард Сусс (1914 жылы қайтыс болды), австриялық геолог. 6 қазан – Ричард Дедекинд (1916 жылы қайтыс болды), неміс математигі. 15 қазан – Изабелла Бёрд (1904 жылы қайтыс болды), ағылшын саяхатшысы, жазушысы, фотографы және табиғатты зерттеуші. 21 қазан – Герман Хеллригель (1895 жылы қайтыс болды), неміс егіс шаруашылығы химиясының маманы, бұршақ тұқымдас өсімдіктердің атмосферадағы бос азотты сіңіру механизмін ашқан. 29 қазан – Отниел Чарльз Марш (1899 жылы қайтыс болды), американдық палеонтолог.
January 20 – Edward Routh (died 1907), Canadian born English mathematician. January 26 – Heinrich Anton de Bary (died 1888), German surgeon, botanist, microbiologist and mycologist. February 28 – Edward James Stone (died 1897), English astronomer. March 3 – George Pullman (died 1897), American inventor. May 16 – David E. Hughes (died 1900), British inventor. June 13 – James Clerk Maxwell (died 1879), Scottish born mathematician. August 20 – Eduard Suess (died 1914), Austrian geologist. October 6 – Richard Dedekind (died 1916), German mathematician. October 15 – Isabella Bird (died 1904), English explorer, writer, photographer and naturalist. October 21 – Hermann Hellriegel (died 1895), German agricultural chemist, discoverer of the mechanism by which leguminous plants assimilate the free nitrogen of the atmosphere. October 29 – Othniel Charles Marsh (died 1899), American paleontologist.
Өлімдер
14 ақпан – Генри Модслей (1771 жылы туған), ағылшын инженер-механик. 26 наурыз – Пьер Амебль Жан Батист Транной (1772 жылы туған), француз дәрігері, гигиенисі және ботаник. 27 маусым – Софи Жермен (1776 жылы туған), француз математигі. 14 қазан – Жан Луи Понс (1761 жылы туған), француз астрономы. 22 желтоқсан – Франсуа Губер (1750 жылы туған), соқыр швейцариялық табиғаттанушы.
February 14 – Henry Maudslay (born 1771), English mechanical engineer. March 26 Pierre Amable Jean Baptiste Trannoy (born 1772), French physician, hygienist and botanist. June 27 – Sophie Germain (born 1776), French mathematician. October 14 – Jean Louis Pons (born 1761, French astronomer. December 22 – François Huber (born 1750), blind Swiss naturalist.